De oude Romeinse brug in Cangas de Onis, waaronder het Cruz de la Victoria.

 

 

 

Don Pelayo

¿¿?? –  737
 

.……Don Pelayo was de eerste koning van Asturias. Hij regeerde vanaf 718 tot zijn dood in 737. Zijn afkomst is controversieel. Volgens de kronieken van Albeldense is hij een Gotisch edelman. (La Cronica Albeldense, is een anonieme, in het Latijn geschreven, historische verhalenbundel, van de geschiedenis van Hispania. Voltooid in 881.) Pelayo stopt de opmars van de islamitische legers in Asturias. Hij wordt gezien als de grondlegger van het Asturisch koninkrijk en van hieruit werd de Reconquista (christelijke hervorming) van het Iberisch Schiereiland op de Moren ingeluid.

 

De Legende


……..Zijn vader, de hertog Favila , werd door een andere Visigotische koning, Witiza, vermoord. Pelayo vlucht met vrienden en familie naar Asturias. Hijzelf raakt in onzekerheid en gaat op bedevaart naar Jeruzalem. Hij blijft daar tot de dood van Witiza. Als hij terugkeert dan heeft Rodrigo de troon overgenomen. Hij neemt zijn titel als graaf aan en dient zijn koning in de Slag om Guadalete (van april tot mei 711). Deze slag wordt door de islamitische legers gewonnen en Pelayo zoekt zijn toevlucht in Toledo. Anderen ontsnappen naar Frankrijk. Pelayo keert weer terug naar Asturias om de schatten van de koning te bewaken.

…….Er volgen meerdere Arabische invallen door Muza (Arabische krijgsheer). Deze krijgsheer neemt de pas van Tarna in en volgt de rivier stroomopwaarts waar hij ook Lucus Asturum Nalón inneemt, daarna trekt hij verder op naar Gijón om ook deze plaats in te nemen. De belangrijke families van andere steden capituleren en waarschijnlijk ook de familie van Pelayo.

…….We hebben het hier over de periode 712 tot 714. Onder leiding van Pelayo ondernemen de Asturiërs in 718 hun de eerste opstand tegen Munuza (een Arabische gouverneur die met geweld de zus, Adosinda, van Pelayo huwde). Deze opstand mislukte. Pelayo wordt gearresteerd en in de gevangenis van Cordoba gezet. Hij weet te ontsnappen en wederom terug te keren naar Asturias, waar hij leiding geeft aan een tweede opstand. Ze zoeken hun toevlucht in de bergen van Covadonga en Cangas, alwaar het verzet wordt gehandhaafd. In 722 stuurt Munuza zijn krijgsheer Al Qama, naar de rebellen. In de slag bij Covadonga vernietigd Don Pelayo het detachement van Al Qama, die naar het schiereiland was gekomen om de weerstand in de bergen te breken.

Monument te Cangas de Onis van Don Pelayo

 

 

 

 

 


De kroon van Castilla rond 1400

Persoonlijke Gegevens
Koning  718 – 737
Geboren Onbekend
Overleden 737
Gangas de Onis
Begraven Santa Cueva de Covadonga
Voorganger  Gecreëerde titel; Eerste koning van Asturias
Opvolger Favila
Familie
Dynastie Astur-leonesa
Vader Hertog Favila
Gemalin Gaudiosa
Nakomelingen Favila de Asturias
Ermesinda

De moderne geschiedschrijving


…….De moderne geschiedschrijving richt zich op het begin van de Reconquista in de voormalige provincie Asturiensis, waarvan het bestaan blijkt uit een aantal historische beschrijvingen.

  • San Valerio de Bierzo (een kloosterling) schreef zijn autobiografische leven in de tweede helft van de 7de eeuw, “de Ordo Querimonie”, waarin hij verteld over de provincie “Asturiensis”. Een plaats met heel veel bossen en kruiden, het is een ruw en ruig landschap
  • De Kosmografie van Ravenna, de naam van de schrijver is onbekend, zegt dat, Asturias één van de acht (voorheen zes) provincies van Spanje was.
  • In de akte van het 13de Concilie van Toledo worden de 8 hertogen van de provincies beschreven, twee meer dan in voorgaande tijden.

    Spanje in 721
    Spanje in 721
  • In de kronieken van Alfonso III, wordt beschreven dat in enkele Spaanse provincies de leiding wordt overgenomen door Arabische gouverneurs. Gouverneur Munuza krijgt de leiding over Asturias.

…….Het bestaan van dit hertogdom wordt door alle geschiedschrijvers bevestigd. Nieuw is dat Pelayo mogelijk de zoon is van de hertog van Asturië, Faffila of Favila. De Crónica Albeldense, geschreven in Oviedo, in de tijd dat Alfonso III “el Magno” koning van Asturias is, zegt dat Favila de vader van Pelayo was en dat deze werd vermoord door toedoen van Witiza in de tijd van de Gotische koning Égica. Deze veelheid aan informatie geeft een zeer bevredigende verklaring over de oorsprong van het koninkrijk Asturias en over hun eerste koning Don Pelayo. Het is bekend dat de hertogen, in de laatste jaren van de Visigotische koningen, aan het hoofd staan van deze leenstaten (feodaal systeem). Hier wordt tevens verklaart waarom Pelayo, in eerste instantie, zijn toevlucht zoekt in Asturias bij vrienden van zijn vader, wanneer Witiza zijn vader vermoordt om zodoende zijn koninkrijk uit te breiden. Bedenk goed dat dit niet de vlucht voor de moslims is, zoals omschreven in de Crónica Albeldense. Ook in de beschrijvingen van Alfonso III vinden we verhalen over Pelayo in Tiñana, en dat hij naar Brece wordt gestuurd als hij gevangen is genomen door Munuza. En als men de Crónica Rotense leest begrijpt men ook dat Munuza de zus van Pelayo wil trouwen omdat hij zich zodoende zou verbinden met de laatste legitieme autoriteit van Asturias, de hertog Favila.

…….Bij dit alles moet men er zich terdege van bewust zijn dat als de Arabieren er niet waren geweest de Visigotische monarchie uiteen gevallen zou zijn aan onderlinge vetes. Het is nodig om uw visie te verfijnen omtrent de problemen van dit, centraal bestuurde feodale systeem. Het was van groot belang dat Pelayo ondergedoken bleef bij vrienden. Vrienden met politieke macht. Als hij naar Galicia of Cantabria was gevlucht, wat veel meer voor de hand had gelegen, hadden de zaken een totaal andere wending gehad. Het volk bleef hem daardoor trouw en gezien hij de enige overgebleven, traditionele macht vertegenwoordigde, kon van hieruit de Conquista beginnen die zich langzaam  over het hele land zou verspreiden.

De mogelijke Asturische afkomst van Pelayo

De grot van Covadonga waar Don Pelayo begraven ligt.
De grot van Covadonga waar Don Pelayo begraven ligt.

…….In de laatste fase van het koninkrijk Asturias (8ste eeuw), deed Pelayo vermoedelijk dienst als espatario (een soort lijfwacht) van de laatste Visigotische koning Don Rodrigo. Hoewel dit in twijfel wordt getrokken door sommige historici, zeker na de publicatie van het van Abilio Barbero en Marcelo Vigil. Waarin vertelt wordt over de paradox, dat men op hetzelfde moment in opstand was tegen de gotische koning Wamba, maar men hem ook aanvaarde als hun leider in de strijd tegen de moren. En dat terwijl dit deel van Asturias al twintig jaar onderworpen was aan deze koning. Zelfs de meer geromaniseerde regio’s als Andalusia en Tarragona boden serieus weerstand tegen de ineenstorting van het Visigotische koninkrijk, maar het grootste deel van de Visigotische adel, vertegenwoordigd door graven als Teodomiro of Casio, stemde in met de nieuwe dominantie van de Omajjaden in ruil voor het behoud van hun hoedanigheid. Zelfs de weduwe van Rodrigo, Egilona, trouwt met Abd al-Aziz, de eerste Valí (een soort gouverneur) van Al-Andalus.

Bladzijde 23 van het manuscript 2805 van de Nationaal Bibliotheek van Spanje. Dit is een van de de exemplaren van het Corpus Pelagianum van de bisschop Pelayo van Oviedo, een kopie van van een ouder boek (inclusief de tekening), gemaakt in het scriptorium van het klooster van deze bisschop. De ongewone kroon herinnerd aan modellen van het eind van de 11ᵉ eeuw. het type dat de vorst draagt is hetzelfde als in de maantabellen van vah eht Manuscript 17 dat bewaard wordt in het St. John College van Oxford (ca. 1080 - 1100) zoals dat van het Liber testametorum.
Bladzijde 23 van het manuscript 2805 van de Nationaal Bibliotheek van Spanje. Dit is een van de de exemplaren van het Corpus Pelagianum van de bisschop Pelayo van Oviedo, een kopie van van een ouder boek (inclusief de tekening), gemaakt in het scriptorium van het klooster van deze bisschop. De ongewone kroon herinnerd aan modellen van het eind van de 11ᵉ eeuw. het type dat de vorst draagt is hetzelfde als in de maantabellen van vah eht Manuscript 17 dat bewaard wordt in het St. John College van Oxford (ca. 1080 – 1100) zoals dat van het Liber testametorum.

…….De vroege Asturische kronieken, zoals het Albeldense bevatten geen genealogie van Pelayo, hij wordt enkel vernoemd als zijnde de zoon van de gotische hertog Faffila (Favila). De eerste documenten (zoals het General Estoria de España, geschreven door koning Alfonso X el Sabió) met een stamboom van Pelayo, laten zien dat hij afstamt van Chindasvinto. Maar deze feiten zijn vijf eeuwen later geschreven. Hierin wordt meer een neogotische ideologie beschreven doordrongen met verhalen over de verschillende Asturische koningen, bedoeld om een verbinding te maken met de oorsprong van het koninkrijk Asturië en de Visigotische staat om daarmee de keizerlijke aspiraties van de koningen van León en Castilla te legitimeren.

…….In feite is de antroponiem (atroponymie, studie naar de oorsprong van de voor- en familienamen) Pelayo niet Germaans (zoals de meeste namen van Visigotische koningen), maar is afgeleid van het Griekse πελάγιος (marine) wat wijst op een Spaans-Romeins karakter. De naam wordt ook veelvuldig gebruikt in het noordoosten van Spanje. Feit is dat zowel de christelijke- als de islamitische kronieken zijn verwantschap met Asturia beschrijven en dat hij diverse bezittingen had in deze regio. En in het testament van Alfonso III (opgesteld door pater Florez in zijn España Sagrada) staat beschreven dat Pelayo grond bezat in Tiñana (Siero), niet ver van Asturum Lucus, een van de belangrijkste Romeinse steden van het pre-Romeinse Asturias. In de Crónica Rotense wordt beschreven hoe Pelayo zijn toevlucht zoekt in Argandenes (Piloña) in het hart van het grondgebied van argantigaeni luggones en in de buurt van de hoofdstad Paelontium (Belonciu), na zijn vlucht uit Córdoba.

Don Pelayo de eerste koning. Uit zijn strijd herrees Spanje.
Don Pelayo de eerste koning. Uit zijn strijd herrees Spanje.

…….Ook vanuit islamitische zijde is hij beschreven. Zowel Al Maqqari als Ibn Jaldún beschrijven hem in de 14ᵉ en de 15ᵉ eeuw als Pelayo van Asturias. De eerste schrijft op rancuneuze wijze over een vermeend lid van de Gotische aristocratie. Over de gebeurtenissen in Covadonga, beschrijft hij het karakter van Pelayo, als zijnde ‘een wilde ezel’. Een beschrijving als, een leider uit de bergen (uit de omgeving van Romeins-Visigotisch centrum) zou veel beter geklonken hebben. Waarschijnlijk is het geschreven vanuit een bepaalde haat en bedoeld als propaganda van het eigen belang. Tevens moet men inzien dat het in een totaal andere tijd (acht eeuwen later) in Egypte is geschreven, waardoor men duidelijk kan twijfelen aan de betrouwbaarheid van deze verhalen, daar er in die tijd, op die afstand, geen toegang tot informatie was. In deze periode vond er, aan islamitische zijde, een anti-Pelayo legendes plaats. Andere moslim kroniekschrijvers als Iban Al-Akir, beschrijven hoe Musa te werk ging na een aanval op de vijand, hij beroofde hen van hun rijkdom en vernietigde hun kerken en klokken. Ook wordt er vernoemd naar de ‘rots van Pelayo’, veroverd door Musa in de jaren 712-714. Historici konden de beschrijvingen terug leiden as zijnde de heuvel van Santa Catalina vlakbij de stad Gegio (Gijón). Het feit dat Pelayo expliciet wordt vernoemd doet vermoeden dat hij op dat moment de lokale leider over de stad en dit gebied was. Maar tevens moet men in het achterhoofd houden dat het hier om een tekst gaat, geschreven door de eeuwen heen, die meerdere literaire adaptaties kan bevatten. Zo ook met de legende van het huwelijk van zijn zus Adosinda met Munuza, als het waar is, zou dit bedoeld zijn om de banden met de traditionele aristocratie en de nieuwe Arabische machthebbers te versterken. Het is opmerkelijk dat men door de eeuwen heen trouw is gebleven aan hun, pre-romaanse, gewoontes van religie. Begrafenissen vinden nog steeds plaats in megalithische dolmen zoals 4000- 2000 v C (Abamia). Of het graf van zijn zoon Favila in de dolmen van Santa Cruz. Deze begrafenissen lijken nog steeds de richtlijnen van de eeuwenoude rituelen van de stamhoofden van de Asturianen te volgen. Ook het toevluchtsoord in Covadonga toont een duidelijk ritueel. Het is een plek met overblijfselen van een cultus gewijd aan DEVA ( een Keltische godin). De bron van de rivier die in deze grot ontspringt, wordt op een bepaalde wijze overdekt waaraan te zien is dat het hier om een heilige plaats gaat.

…….Tot slot nog dit, de overdracht van macht binnen de Asturische monarchie geschiedt volgens, van oorsprong, Keltische regels. Regels die overblijfselen van een oudere matriarchale structuur bevatten. Zo kunnen vrouwen vaak erfelijke rechten overdragen aan hun man, in het geval van Alfonso I en Silo. Ermesinda en Adosinda, beide familie van Pelayo kunnen macht overdragen aan hun man. Later in de tijd van Ramiro I van Asturië wordt de overdracht van de macht geregeld via patrilineaire opvolging.

De opstand en herovering van Gegio (Gijón)

Gravure van DonPelayo 17de eeuw
Gravure van DonPelayo 17de eeuw

…….Na de aankomst van Muza in Asturias in 714, ook wel Mnuza of Munuza genaamd, wordt hij benoemd tot leider van een garnizoen moslims in Gijón. Hij was verantwoordelijk voor de noordelijke helft van het schiereiland.

…….Andere beweren dat Asturias de laatste plaats was waar nog weerstand werd geboden aan de moslims, en dat de belangrijkste aristocratische families, waaronder die van Pelayo, zich hier bevonden. Pelayo was teruggekomen na een gevangenschap in Cordoba en werd aangesteld om Asturias te verdedigen echter in de tijd van Valí Al Hurr (717-718) wordt Pelayo teruggedrongen naar de bergen van Asturias. Alwaar hij, volgens een van de kronieken, werd verkozen tot prins of leider van de Astures. Na jaren van intimidatie, tijdens de regering van Anbasa (722) stuurt Munuza enkele van zijn troepen en dwingt Pelayo terug naar Piloña. De Asturische leider en zijn mannen zoeken hun toevlucht op de berg Auseva, alwaar ze de islamitische troepen opwachten. Ondertussen stuurt Munuza ook nog versterking vanuit het plateau om de weerstand voor eens en altijd te beëindigen. Maar omdat ze in de hinderlaag van Pelayo lopen, gebeurt het tegenovergestelde. Het moslimleger wordt, in een hevige strijd, totaal vernietigd. Dit is wat tot heden ten dagen bekend staat als de slag bij Covadonga.

Het wapen van Gijon.
Het wapen van Gijon.

…….De kronieken vertellen verder, dat na de slag om Covadonga, Munuza wilt vluchten. Uit angst dat de mensen in Gijón samen zullen werken en in opstand komen, of uit angst dat de Asturische troepen de stad eerder zullen bereiken, roept hij zijn overgebleven troepen terug en probeert hij via Puerto de la Mesa (een oude Romeinse weg, door een vallei, richting León) uit Asturië te ontsnappen. Maar de troepen van Pelayo weten hem te achterhalen en de overgebleven troepen van Munuza wederom te verslaan. Munuza wordt bij Olalíes (het huidige Santo Adriano) vermoord. Hierna neemt Pelayo zonder enige inspanning Gijón in beslag. In de islamitische landen wordt het nieuws verspreidt dat het leger van Pelayo samen met enorm veel christenen Gijón heroverd heeft. Men had het Koninkrijk Asturias heroverd door eerst de hoofdstad Cangas de Onis in te nemen en daarna Arriondas, onder het bewind van Alfonso II werd Oviedo als hoofdstad aangewezen. Echter, in andere, latere, kronieken wordt verteld dat Munuza levend weet te ontsnappen en dat hij leiding geeft aan troepen meer in het noordoosten (Pyreneeën) van Spanje. Verdragen en dergelijke met de hertog van Aquitano leiden ertoe dat hij uiteindelijk met zijn dochter trouwt, deze verbinding zorgt ervoor dat hij behoedt blijft van opstanden tegen hem. Door andere verbonden met de Franken te maken probeert men steeds meer macht te krijgen op strategische punten in de Pyreneeën. Door onderdrukking van de troepen van de Emir en door gebruikmaking van bestraffing weet men te voorkomen dat het pas gevormde al-Andalus zich gaat verzetten. Ook hier moet men rekening houden dat de belangen van de moslims verder strekte dan alleen het Spaanse gebied. Men wilde zich uitbreiden in Frankrijk en geleidelijk meer richting centrum Europa. Maar Karel Martel weet de moslims bij Toulouse en Tours te stoppen, terwijl aan de achterzijde, kleine geïsoleerde koninkrijkjes, het gebied weten te vrijwaren van moslims door er zeer vijandig tegenover te staan.

Don Pelayo in Covadonga van Luis de Madrazo (1855). In het Prado museum, Madrid.
Don Pelayo in Covadonga van Luis de Madrazo (1855). In het Prado museum, Madrid.

Kleine uitbreidingen van het koninkrijk

…….Het succes van de opstand bracht Pelayo er niet toe om zijn hof in Gijón, de belangrijkste stad van Asturias, te vestigen. Hij gaf de voorkeur aan Cangas de Onis en vestigde zich samen met zijn hof aldaar. Cangas de Onis is gelegen in de uitlopers van de Picos de Europa en gaf strategisch gezien meer bescherming tegen aceifas (razzia’s) van de moslims. Maar enkele decennia later consolideerde zich het Koninkrijk en verhuisde het hof van koning Silo en zijn vrouw Adosinda (kleindochter van Pelayo) naar Pravia. Nog later werd Oviedo de hoofdstad van Asturias. In eerste instantie breidt het koninkrijk zich uit door losse, zelfstandige gebiedjes in zijn koninkrijk te onderwerpen of gewoon via verbonden aan zich te binden. Het waren zijn opvolgers, als Alfonso I en Fruela I de Asturias die kleine provincies, zoals Trasmiera en Sopuerta veroverde en aan het gebied van koninkrijk Asturias toevoegen.

Dood en begrafenis van Pelayo

De kerk van Santa Eulallia te Abamia
De kerk van Santa Eulallia te Abamia

…….Koning Pelayo stierf in Cangas de Onis in het jaar 737. Hij werd begraven in de kerk van Santa Eulalai in Abamia, waar eerder ook zijn vrouw, koningin Gaudiosa, begraven werd. In een van de boeken van de kerk wordt beschreven dat de koning aan de voorzijde zou liggen en dat de overblijfselen van zijn vrouw naast hem lagen.

…….Nu is het graf leeg omdat de kroniekschrijver Ambrosio de Morales ons laat weten dat Alfonso X el Sabiókoning van Castilla en Leon bevel had gegeven om de overblijfselen van Koning Don Pelayo en zijn vrouw naar de Heilige Grot van Covadonga over te brengen. Boven het graf is een grote steen geplaatst. Ook zijn zuster Ermesinda ligt hier begraven. Op het graf is de volgende tekst uitgehouwen. De grot is inmiddels een ware bedevaart plaats geworden,,, als u dit graf in alle rust wilt bezoeken doe dit dan in de eerste dagen van het nieuwe jaar, u bent dan één van de weinige en zeker de enige Hollander!

Het graf van Don Pelayo.
Het graf van Don Pelayo.

“AQVI YACE EL SEÑOR REY DON PELAIO, ELLETO EL AÑO DE 716 QUE EN ESTA MILAGROSA CUEBA COMENZO LA RESTAVRACION DE ESPAÑA BENCIDOS LOS MOROS; FALLECIO AÑO 737 Y ACOMPAÑA SUS MUGER Y ERMANA.

…….Wat zoveel betekend als:

HIER LIGT DE HEER KONING DON PELAYO, DIE IN HET JAAR 716 VANUIT DEZE WONDERBAARLIJKE GROT BEGONNEN IS MET DE STRIJD TEGEN DE MOREN OM ZODOENDE SPANJE TE RESTAUREREN; GESTORVEN IN 737 EN HERENIGT MET ZIJN VROUW EN ZIJN ZUSTER.

…….Toch hebben vele historici vraagtekens geplaatst bij de authenticiteit van de overdracht van de overblijfselen van Koning Don Pelayo en zijn vrouw naar Covadonga.

Zijn huwelijk en zijn kinderen

…….Don Pelayo was getrouw met Gaudiosa en uit dit huwelijk zijn twee kinderen geboren.

  • Favila de Asturias (?-739). Hij was de tweede koning Asturias. Hij was getrouwd met Froiluba en ligt begraven in de kerk Santa Cruz in Cangas de Onis.
  • Ermesinda zijn dochter trouwde met Alfonso I de Asturias, derde koning van Asturië en zoon van Pedro van Cantabria. Volgens de traditie ligt zij samen met haar ouders in de grot van Covadonga.

 

Werkblad don pelayo

 

{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=Don Pelayo|oldid=94974458|datum=20161001}}

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.