Urraca I de León

1109 – 1126
 

……Urraca I de León (León, 24 juni 1081 – Saldaña, 8 maart 1126), door haar tijdgenoten en de historici uit die tijd ‘el Temeraria‘ (de Stoutmoedige), was koningin van León tussen 1109 en 1126. De dochter en opvolgster van Alfonso VI en koningin Constanza de Borgoña, en werd opgevolgd door haar zoon Alfonso VII.

 

Ga naar:

 

Oorsprong van de familie


……Als dochter van Alfonso VI en koningin Constanza de Borgoña, van vaderskant waren haar grootouders Fernando I, koning van León en graaf van Castilla, en zijn vrouw Sancha de León, dochter van Alfonso V. haar grootouders van moederskant waren de hertog van Robert I van Bourgondië, zoon van Robert II van Frankrijk de tweede Franse monarch van de dynastie Capet, en zijn vrouw Hélie de Samur.

 

Koningin van Galicia


……Zij was de eerste dochter van Alfonso VI en zijn tweede vrouw Constanza de Borgoña. Ze werd door de geboorte van haar halfbroer, Sancho Alfónzes, in 1093 van de lijn van opvolging tot de troon van haar vader gescheiden.

……In 1095 trouwde Urraca met Raimundo de Borgoña, een bourgondische edelman die aankwam in León na de slag om Sagrajas, in reactie op de oproer die Alfonso VI aan het Europese christendom had gedaan met de bedoeling een kruistocht te organiseren tegen de Almoraviden die zijn koninkrijk verwoestte.

……In 1095, na het huwelijk van één van de dochters van Alfonso VI, Teresa de León, met Enrique de Borgoña, verdeelde de vorst Galicia in tweeën: het koninkrijk Galicia werd toegekend aan Urraca en Raimundo, en het graafschap Portucalense, waarin de landen tussen de rivieren Duero en Miño, dat viel Teresa en Enrique ten deel als zijnde hun bruidsschat, dat uiteindelijk zou leidden tot het onafhankelijke koninkrijk Portugal.

De vlag van Galicia

 

Het koninkrijk León

Middeleeuws miniatuur van koningin Urraca I de León.
Voorganger Alfonso VI de León
Opvolger Alfonso VII de León
Andere titels
Koningin gemalin van Pamplona
Voorgangster Berta de Aragón
Opvolgster Margarita de l’Aigle
Persoonlijke gegevens
Regerende periode 1109 – 1126
Geboren 24 juni 1081, León
Overleden 8 maart 1126 (44 jaar)
Kasteel van los Condes, Saldaña
Begraven Pantheon van de koningen van San Isidoro te León
Familie
Dynastie Jimena
Vader Alfonso VI de León
Moeder Constanza de Borgoña
Alfonso I de Aragón
Nakomelingen Alfonso VII
Sancha Raimúndez

De gang naar de troon

……In 1108 stierf haar broer Sancho in de slag om Uclés. De dood van de enige mannelijke afstammeling van Alfonso VI, waarna deze zich wendt tot Urraca die een jaar eerder weduwe was geworden. Zij was de beste kandidaat om haar vader op te volgen. Hij roept de edelen van het koninkrijk in Toledo bij elkaar en stelt hen op de hoogte van het feit dat hij zijn dochter heeft uitverkoren om hem op te volgen, iets dat in die tijd hoogst ongewoon was.

……De edelen aanvaarden de koninklijke benoeming, maar eisen dat Urraca een nieuw huwelijk aangaat. Onmiddellijk komen verschillende kandidaten naar voren om met de erfgename van de troon te trouwen, waaronder de graaf Gómez González en graaf Pedro González de Lara. Alfonso VI, vreesde de rivaliteit tussen de Castiliaanse en Leonese edelen en dat deze zou toenemen, besluit om de Aragonese koning Alfonso ‘el Batallador’ te laten trouwen met Urraca. Het huwelijk wordt gevierd in 1109 in het kasteel van Monzón de Campos, met Pedro Ansúrez, beheerder van het kasteel, als beschermheer van het paar. Niet helemaal duidelijk is of het huwelijk plaatsvond voor of na de dood van Alfonso VI.

Eerste fase (1109 -1110)

……Het huwelijk tussen Urraca en Alfonso begint met het verzet van verschillende politieke facties die om verschillende redenen tegen de unie zijn. Een eerste factie werd gevormd door de Franse geestelijkheid, die zich in hun verzet versterkt voelde gezien de Bourgondische oorsprong van de eerste echtgenoot van Urraca, waardoor zij bang was deze privileges te verliezen.

Alfonso I de Aragón, tweede echtgenoot van Urraca I de León.

……Een tweede factie werd gevormd vanuit het Galiciaanse kamp, zij waren tegen de unie van Urraca en Alfonso door het verlies van hun rechten op de Leonese troon daar de zoon van haar het eerste huwelijk, Alfonso Raimúndez zijn erfrecht verloor. En inderdaad, één van de eerste daden die dit echtpaar doorvoerde, was het ondertekenen van een pact waarin de echtgenoten elkaar de wederzijdse macht schonken in het koninkrijk van de ander, en dat als er geen erfgenaam werd geboren uit deze unie, de overgebleven echtgenoot de ander zou opvolgen in geval van overlijden van een van hen. Deze sector was aanvankelijk over twee kampen verdeeld: één onder leiding van de bisschop van Santiago de Compostela, Diego Gelmírez die de positie van prins Alfonso Raimúndez verdedigde als opvolger van Urraca; en een ander onder leiding van Pedro Fróilaz, graaf van Traba en mentor van prins Alfonso, die meer neigde naar de onafhankelijkheid van Galicia, en dat daarmee de troon door Alfonso bezet zou worden.

……Een derde groep die tegen het koninklijke huwelijk was, deze stond onder leiding van de graaf Gómez González, de motivatie van zijn oppositie werd gegeven door zijn angst voor het verlies van macht, een sensatie die snel werd bevestigd toen Alfonso I de Aragón edelen benoemde uit Aragón en Navarra voor belangrijke openbare ambten en als bewakers van kastelen en de Leonese en Castiliaanse enclaves.

……Het was de graaf van Traba die als eerste een agressieve beweging tegen de monarchen opzette toen hij de erfelijke rechten van prins Alfonso Raimúndez opeiste. In reactie op de Galicische opstand ging Alfonso ‘el Batallador’ voor aan zijn leger naar Galicia en herstelde in 1110 de orde in de opstandige provincie door de Galicische troepen in het kasteel van Monterroso te verslaan.

……De Galicische rebellie tegen de koninklijke macht was slechts het begin van een serie politieke conflicten en oorlogen die de tegenovergestelde karakters van Urraca en Alfonso en hun wederzijdse antipathie de komende jaren alleen maar moeilijker maakte en dat daarmee de Spaanse koninkrijken in een voortdurende burgeroorlog gestort werden.

……Al snel ontstaan er twee verschillende tendensen in de tegenovergestelde facties van het huwelijk. De ene ondersteund Alfonso ‘el Batallador’ als soeverien en bestaat uit een lage adel en de grote steden die de Camino de Santiago als grens hebben, zij willen zich ontdoen van de kerkelijke heerlijkheden, de andere ondersteunt Urraca en wordt gevormd door de hoge adel en de geestelijkheid die actief werken aan de kerkelijke nietigverklaring van het huwelijk en als argument daarvoor bij Paus Paschalis II aankaarten dat het huwelijk incestueus is vanwege de bloedverwantschap van de echtgenoten, (beiden achterkleinkinderen van Sancho Garcés III uit Pamplona). De aartsbisschop dreigt met excommunicatie van de monarchen als ze het huwelijk niet vernietigen. Volgens de ‘Anales de la Corona de Aragón‘ (de analen van het koninkrijk Aragón) geschreven door Jerónimo Zurita, bevestigde de koningin dat:

Koninklijk klooster van San Benito, Sahagún, León, de schuilplaats van koningin Urraca voor haar echtgenoot Alfonso I de Aragón.

aunque el matrimonio se efectuó muerto el rey, su padre, con voluntad y orden los grandes de su reino, fue contra la suya y que recibió muchos denuestos y se le hicieron malos tratamientos por el rey de Aragón y que usaba gran tiranía y echó a los obispos de Burgos y León de sus iglesias, y prendió al de Palencia, y desterró al obispo de Toledo por dos años de su diócesis siendo legado de la sede apostólica, y que sacó del Monasterio de Sahagún al abad y puso en él a don Ramiro, su hermano. Era la pasión tan terrible, que la reina afirmaba que con gran furor y odio procuraba la muerte del infante, creyendo suceder en el reino. Y con esto iban incitando y conmoviendo contra él los pueblos.

het huwelijk vond plaats, hoewel haar vader stierf, door goedkeuring en op bevel van de groten van haar koninkrijk, het was tegen haar zin en zij ontving veel klachten en werd slecht behandeld door de koning van Aragón die gebruik maakte van grootse woede en gooide de bisschoppen van Burgos en León uit hun kerken, en arresteerde die van Palencia, en verbande de bisschop van Toledo voor twee jaar van zijn bisdom als legaat van de Apostolische Zetel, hij haalde de abt van het klooster van Sahagún weg en zette daar zijn broer don Ramiro voor in de plaats. Het gebeurde met zoveel passie en de koningin bevestigde dat het mogelijk was door woede en haat haar zoon gedood zou worden, denkende dat hij de opvolger was van het koninkrijk. En hiermee het volk tegen hem opzette.

……Urraca besloot weg te gaan van Alfonso en zocht haar toevlucht in het klooster van Sahagún. Alfonso I de Aragón ontvangt het bericht dat de aartsbisschop van Toledo bezig is met de nietigverklaring van het huwelijk, samen met de geruchten dat de koningin een liefderelatie onderhoudt met de graaf Gómez González. Dit doet hem besluiten Urraca op te sluiten in de vesting van El Castellar en richt zijn leger tegen alle plaatsen die zich hadden gepositioneerd ten gunste van Urraca, Hij neemt Palencia, Burgos, Osma. Orense en Toledo in, waar hij tevens de aartsbisschop afzet, en in het klooster van Sahagún de abt afzet.

……Graaf Gómez González samen met Pedro González de Lara  bevrijden de koningin die haar toevlucht zoekt in  het fort Candespina, gelegen in het Fresno de Cantespino, Segovia.

Tweede fase (1111 – 1114)

Teresa de León, halfzus van Urraca.

……De koning besloot vervolgens de situatie aan te pakken en trok tegen hen ten strijde in de slag van Campo de la Espina of Candespina (26 oktober in 1110), waar hij als overwinnaar uit de bus kwam dankzij de militaire steun van zijn stiefzus en zwager van Urraca, de graven van Portugal, Teresa en Enrique de Borgoña. Jerónimo Zurita beschrijft de strijd op de volgende wijze:

Comenzándose a herir de ambas partes la batalla, desamparó luego el conde don Pedro González el estandarte real, y salió huyendo del campo y el conde don Gómez con los castellanos de su batalla estuvo firme en ella, pero fueron a la postre desbaratados y vencidos y quedó el conde Gómez vencido y muerto en el campo.

Als de strijd aan beide zijde zijn tol begint te eisen, laat graaf Don Pedro González de koninklijke standaard in de steek, en verlaat het strijdperk waardoor de strijd voor Don Gómez zeer heftig werd, en uiteindelijk verslagen wordt waarbij Gómez zelf het leven verliest.

……Maar dat Alfonso brutaal de stad Toledo binnentrok, maakte dat Enrique een pact wilde sluiten met Urraca, maar de vijandigheid die beide halfzussen tegen elkander hadden, zorgde er uiteindelijk voor dat Urraca zich verzoende met haar echtgenoot Alfonso en werden de graven van Portugal gedwongen zich terug te trekken op hun eigen grondgebied.

……De verzoening van het huwelijk werd wederom verbroken wanneer Urraca de Galicische adel ontmoet en accepteert dat haar zoon Alfonso koning van Galicia wordt uitgeroepen. de kroning vindt plaats in Santiago de Compostela op 17 september 1111 en zal de woede van Alfonso I de Aragón opbloeien en nieuwe botsingen tussen beide soevereinen gedurende het jaar 1112 aanwakkeren, met name voor steden als Astorga en Carrión de los Condes, dat zou eindigen met een nieuwe wapenstilstand die het jaar daarop in Burgos verbroken zou worden, toen de koningin, gesteund door de troepen van de bisschop van Santiago de Compostela, Diego Gelmírez, de stad belegerde. Alfonso besloot daarop om afstand te doen van zijn territoriale aspiraties over het koninkrijk van zijn vrouw en, gebaseerd op argumenten die vanaf het begin werden gebruikt om hun huwelijk nietig te verklaren, verlaat hij Urraca, een feit dat effectief werd tijdens het concilie dat in 1114 in Palencia werd gehouden.

Derde fase (1115 – 1126)

Het kasteel van Saldaña (Palencia) geboorteplaats van koningin Urraca.

……De terugtrekking van Alfonso I wilde niet meteen zeggen dat daarmee ook de conflicten gelijk verdwenen waren, omdat deze zich opnieuw verplaatsten naar Galicia, waarin 1115, de graaf van Traba, Pedro Fróliaz, en de bisschop van Santiago de Compostela, Diego Gelmírez, probeerden de autonomie van de zoon van de koningin,  als onafhankelijke koning van Galicia te vergroten. De koningin besluit vervolgens haar zoon Alfonso Raimúndez te scheiden van de invloed van zijn mentor, wat inhoud dat hij voortaan leiding geeft aan het leger en daarmee optrekt naar Santiago om de stad te belegeren. Gelmírez en de graaf van Traba waren het met haar eens en terwijl ze overleg pleegden met haar, begint de bevolking zich te roeren en tijdens deze volksopstand wordt Urraca omringd, ze wordt geslagen en poedelnaakt in de modder geworpen, vernederd en gepijnigd, er zijn zelfs verhalen over iemand die een steen naar haar gooide en dat die haar in het gezicht raakte waardoor een aantal tanden van haar afbraken. Nadat zij aan deze meute wist te ontkomen belegerde de koningin de stad en onderwierp haar daarna aan een sterke depressie.

……In 1117 werd het kasteel waarin Urraca verbleef, het kasteel van Sobroso, belegt door aanhangers van haar zoon en haar zuster Teresa de León, maar ze wist te ontsnappen en keerde terug naar Santiago de Compostela, volgens de verhalen van de Geschiedenis van Compostela. Later versterkte Urraca de relatie met de aanhangers van haar zoon en het Pact van de Tambre ondertekenen, waarin zij de legitimiteit erkende van Prins Alfonso om haar op te volgen op de troon. De vrede duurde echter slechts tot 1120 toen zij opnieuw tegenover de graaf van Traba stond met wie zij in 1121 opnieuw tot overeenstemming moest komen vanwege de invasie die, haar halfzuster leidde vanuit de portucalense provincie. Ze stootte de oversteek van de rivier de Miño af en versloeg haar in Lanhoso te verslaan, daarmee bereikte zij dat ze haar herkende als de soeverein.

……Over de laatste jaren van het bewind van Urraca is weinig bekend vanwege het gebrek aan duidelijke documenten. Uit studie blijkt dat de burgeroorlog eindigde bij haar dood in 1126. Datzelfde jaar kwam haar zoon uit Galicia om tot koning van León gekroond te worden, koning Alfonso VII de León , later ‘el Emperador‘ genaamd.

Begraven


Pantheon der koningen van San Isidro de León, waar het lichaam van Urraca I de León begraven werd.

……Nadat zij overleed in Saldaña werd het lichaam van Urraca overgebracht naar León, waar zij werd begraven in het Pantheon der koningen van San Isidoro de León, waarmee de traditie van de koningen van León, om daar begraven te worden, werd hersteld, een traditie die door haar vader, Alfonso VI de León, werd verbroken. (Haar vader Alfonso VI de León, werd samen met zijn vrouwen begraven, waaronder de moeder van Urraca, Constanza de Borgoña, in het klooster van San Benito de Sahagún). Haar stoffelijk overschot werd afgezet in een gladde marmeren tombe, dat vandaag de dag verdwenen is. Op het deksel van de tombe was de beeltenis van de koningin uitgehouwen en in het graf werd het volgende Latijnse grafschrift geplaatst:

H. R. DOMNA URRACA REGINA, MATER IMPERATORIS ALFONSI, HOC URRACA JACET PULCRO REGINA SEPULCHRO. REGIS ADEFONSI FILIA QUIPPE BONI. UNDECIES CENTUM DECIES SEX QUATUOR ANNOS MARTIS MENSE ORAVI, CUM MORITUR NUMERA.

Huwelijk en nakomelingen


……Koningin Urraca trouwde in eerste instantie met graaf Raimundo de Borgoña, zoon van de paltsgraaf Willem I van Bourgondië. Ze verloofde in 1087 en het huwelijk werd pas voltrokken in 1095 in Toledo. Uit dit eerste huelijk werden de volgende kinderen geboren:

  • Alfonso VII de León (1105 – 1157) Volgde zijn moeder op op de tronen van León en Castilla.
  • Sancha Raimúndez (1102 – 1159).

……Ze ging een tweede huwelijk aan met Alfonso I ‘el Batallador’, koning van Aragón. Uit dit huwelijk werden geen kinderen geboren. Het huwelijk werd nadien nietig verklaard vanwege bloedverwantschap van de twee verdragsluitende partijen.

……Volgens de oude kronieken, verteld door Jerónimo Zurita, de graaf Pedro González de Lara, zoon van Gonzalo Núñez, tenente  van Lara en Osma, en van Goto Núñez, die genoot van een positie van gunsteling aan het Hof van de koningin.

… nunca perdonó a su mismo honor ni hizo diferencia de los maridos a los adúlteros, pensó en casar con ella, y poníase muy delante en los negocios de todo el reino, presumiendo de mandar y vedar como absoluto señor. Pero ella no se sabía sujetar ni a su afición ni a la ajena.

…ze vergaf haar eergevoel nooit, noch was zij oneerbaar in het huwelijk, zij dacht over een huwelijk met haar in de trant van een zakelijke overeenkomst voor het hele koninkrijk, zij gaf de bevelen, zij was de absolute heerser. Maar ze wist niet hoe om te gaan met liefde, noch aan die van andere.

……De graven en rijke mannen van Castilla stemde niet in met het huwelijk en Gutierre Fernández de Castro arresteerde graaf Pedro en sloot hem op in het kasteel van Mansilla.

……Uit haar relatie met graaf Pedro González de Lara zijn ten minste twee kinderen geboren, beide gedocumenteerd.

  • Elvira Pérez de Lara (ca. 1111 – 1174). Haar eerste huwelijk met García Pérez de Traba, zoon van graaf Pedro Froilaz, volgens een verklaring in een document van 1138 waarin zij als gravin wordt bevestigd: Gelvira domini Petri et reginae domne Urraccae filia pro anima viri domino Garcia comitis domini Petri filius et dominae Maioris. (Gelvira dochter van de heer Pedro en koningin Urraca voor het leven van de heer García, zoon van graaf Pedro en groter, belangrijker). Nadat zij weduwe werd en overeenkomstig de wensen van haar halfbroer Alfonso VII, trouwde zij rond 1128 met Beltrán de Risnel van wie zij geen nakomelingen kreeg.
  • Fernando Pérez Furtado (ca. 1114 – 1156) zo genoemd omdat hem een erfenis werd ontnomen omdat hij een bastaard was (Hurtado betekent “gestolen”). Hij verschijnt voor het eerst in een document van 1123 als Fernandus Petri minor filius. Hij nam deel aan de slag om San Mamede in juni 1128 en werd gevangen genomen door de Portugezen. Hij bleef in het graafschap Portucalense, waar hij verbleef in het klooster van San Juan de Tarouca, waar hij een document ondertekende als Ferdinandus Furtado, frater Imperatoris. Voormalige genealogen beschouwden hem als de voorouder van de Hurtado de Mendoza, maar deze bewering heeft geen enkele documentaire basis, hij leefde later in Portugal.

 

 

Voorgangers en opvolgers van Urraca I de León
 Voorganger
Berta de Aragón
Koningin gemalin van Pamplona
1109 – 1115
Opvolger
Margarita de l’Aigle
 Voorganger
Alfonso VI
Koningin van León en van Castilla Opvolger
Alfonso VII 

Naar boven

{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=Anexo:Sancho II de Castilla|oldid=105606608|datum=20180504|laatst bijgewerkt20180504}}