Urraca I de León

 

Urraca I de León ‘el Temerar’

1109 – 1126
 

……Urraca I de León (León, 24 juni 1081 – Saldaña, 8 maart 1126), door haar tijdgenoten en de historici uit die tijd ‘el Temeraria‘ (de Stoutmoedige) genoemd. Zij was koningin van León tussen 1109 en 1126. De dochter en opvolgster van Alfonso VI en koningin Constanza de Borgoña, en werd opgevolgd door haar zoon Alfonso VII.

Ga naar:

 

Oorsprong van de familie


……Dochter van Alfonso VI en koningin Constanza de Borgoña, van vaderskant waren haar grootouders Fernando I, koning van León en graaf van Castilla, en zijn vrouw Sancha de León, dochter van Alfonso V. haar grootouders van moederskant waren de hertog van Robert I van Bourgondië, zoon van Robert II van Frankrijk tweede Franse monarchen van de dynastie Capet, en zijn vrouw Hélie de Samur.

Koningin van Galicia


……Zij was de eerste dochter van Alfonso VI en zijn tweede vrouw Constanza de Borgoña. Ze werd door de geboorte van haar halfbroer, Sancho Alfónzes, in 1093 van de lijn van opvolging tot de troon van haar vader gescheiden.

De vlag van Galicia

Middeleeuws miniatuur van koningin Urraca I de León.

Middeleeuws miniatuur van koningin Urraca I de León.

Koningin van León
Voorganger Alfonso VI de León
Opvolger Alfonso VII de León
Andere titels
Koningin gemalin van Pamplona
Voorgangster Berta de Aragón
Opvolgster Margarita de l’Aigle
Persoonlijke gegevens
Regerende periode 1109 – 1126
Geboren 24 juni 1081, León
Overleden 8 maart 1126 (44 jaar)
Kasteel van los Condes, Saldaña
Begraven Pantheon van de koningen van San Isidoro te León
Familie
Dynastie Jimena
Vader Alfonso VI de León
Moeder Constanza de Borgoña
Echtgenoten Raimundo de Boroña
Alfonso I de Aragón
Nakomelingen Alfonso VII
Sancha Raimúndez

……In 1095 trouwde Urraca met Raimundo de Borgoña, een bourgondische edelman die naar León kwam na de slag om Sagrajas, in reactie op de oproer die Alfonso VI aan het Europese christendom had gedaan met de bedoeling een kruistocht te organiseren tegen de Almoraviden die zijn koninkrijk verwoestte.

……In 1095, na het huwelijk van één van de dochters van Alfonso VI, Teresa de León, met Enrique de Borgoña, verdeelde de vorst Galicia in tweeën: het koninkrijk Galicia, dat werd toegekend aan Urraca en Raimundo, en het graafschap Portucalense, waarin de landen tussen de rivieren Duero en Miño lagen, dat viel aan Teresa en Enrique ten deel als zijnde hun bruidsschat, dat uiteindelijk zou leidden tot het onafhankelijke koninkrijk Portugal.

 

Het koninkrijk León


De gang naar de troon

……In 1108 stierf haar broer Sancho in de slag om Uclés. De dood van de enige mannelijke afstammeling van Alfonso VI, waarna deze zich tot tot Urraca wendt, die in het jaar daarvoor weduwe was geworden. Zij was de beste kandidaat om haar vader op te volgen. Hij roept de edelen van het koninkrijk Toledo bij elkaar en stelt hen op de hoogte van het feit dat hij zijn dochter heeft uitverkoren om hem op te volgen, iets dat in die tijd hoogst ongewoon was.

……De edelen aanvaarden de koninklijke benoeming, maar eisen dat Urraca een nieuw huwelijk aangaat. Onmiddellijk komen verschillende kandidaten naar voren om met de erfgename van de troon te trouwen, waaronder de graaf Gómez González en graaf Pedro González de Lara. Alfonso VI,die vreesde dat de rivaliteit tussen de Castiliaanse en Leonese edelen zou toenemen, besluit om de Aragonese koning Alfonso ‘el Batallador’ te laten trouwen met Urraca. Het huwelijk wordt gevierd in 1109 in het kasteel van Monzón de Campos, met Pedro Ansúrez, als beheerder van het kasteel, en dus als beschermheer van het paar. Niet helemaal duidelijk is of het huwelijk plaatsvond voor of na de dood van Alfonso VI.

Eerste fase (1109 -1110)

……Het huwelijk tussen Urraca en Alfonso begint met een verzet van verschillende politieke facties die om verschillende redenen tegen de unie zijn. Een eerste factie werd gevormd door de Franse geestelijkheid, die zich in hun verzet gesterkt voelde gezien de Bourgondische oorsprong van de eerste echtgenoot van Urraca, waardoor zij bang waren hun privileges te verliezen.

Alfonso I de Aragón, tweede echtgenoot van Urraca I de León.

……Een tweede factie werd gevormd vanuit het Galiciaanse kamp, zij waren tegen de unie van Urraca en Alfonso daar zij hun rechten op de Leonese troon zouden verliezen doordat de zoon van haar het eerste huwelijk, Alfonso Raimúndez zijn erfrecht zou verliezen. En inderdaad, één van de eerste daden die dit echtpaar doorvoerde, was het ondertekenen van een pact waarin de echtgenoten elkaar de wederzijdse macht schonken in het koninkrijk van de ander, en dat als er geen erfgenaam werd geboren uit deze unie, de overgebleven echtgenoot de ander zou opvolgen in geval van overlijden van een van hen. Deze sector was aanvankelijk over twee kampen verdeeld: één onder leiding van de bisschop van Santiago de Compostela, Diego Gelmírez die de positie van prins Alfonso Raimúndez verdedigde als opvolger van Urraca; en een ander onder leiding van Pedro Fróilaz, graaf van Traba en mentor van prins Alfonso, die meer neigde naar de onafhankelijkheid van Galicia, en dat daarmee de troon door Alfonso bezet zou worden.

……Een derde groep die tegen het koninklijke huwelijk was, was haar eigen hofhouding, deze stond onder leiding van de graaf Gómez González, de motivatie van zijn oppositie werd gegeven door de angst voor het verlies van macht, een sensatie die snel werd bevestigd toen Alfonso I de Aragón, voor belangrijke openbare ambten als het beheren van kastelen en Leonese en Castiliaanse enclaves, edelen benoemde uit Aragón en Navarra.

……Het was de graaf van Traba die als eerste een agressieve beweging tegen de monarchen opzette toen hij de erfelijke rechten van prins Alfonso Raimúndez opeiste. In reactie op de Galicische opstand ging Alfonso ‘el Batallador’ voor aan zijn leger naar Galicia en herstelde in 1110 de orde in de opstandige provincie door de Galicische troepen in het kasteel van Monterroso te verslaan.

……De Galicische rebellie tegen de koninklijke macht was slechts het begin van een serie politieke conflicten en oorlogen die de tegenovergestelde karakters van Urraca en Alfonso en hun wederzijdse antipathie de komende jaren alleen maar moeilijker maakte en daarmee de Spaanse koninkrijken in een voortdurende burgeroorlog stortte.

……Al snel ontstonden er twee verschillende tendensen in de tegenovergestelde facties van het huwelijk. De ene ondersteunde Alfonso ‘el Batallador’ als soeverien en bestaat uit een lage adel en de grote steden die de Camino de Santiago als grens hebben. Zij willen zich ontdoen van de kerkelijke heerlijkheden. De andere ondersteunde Urraca en werd gevormd door de hoge adel en de geestelijkheid die actief werkten aan de kerkelijke nietigverklaring van het huwelijk en als argument daarvoor bij Paus Paschalis II aankaarten dat het huwelijk incestueus was vanwege de bloedverwantschap van de echtgenoten, (beiden achterkleinkinderen van Sancho Garcés III uit Pamplona). De aartsbisschop dreigt met excommunicatie van de monarchen als ze het huwelijk niet nietig verklaarden. Volgens de ‘Anales de la Corona de Aragón‘ (de analen van het koninkrijk Aragón) geschreven door Jerónimo Zurita, bevestigde de koningin dat:

Koninklijk klooster van San Benito, Sahagún, León, de schuilplaats van koningin Urraca voor haar echtgenoot Alfonso I de Aragón.

aunque el matrimonio se efectuó muerto el rey, su padre, con voluntad y orden los grandes de su reino, fue contra la suya y que recibió muchos denuestos y se le hicieron malos tratamientos por el rey de Aragón y que usaba gran tiranía y echó a los obispos de Burgos y León de sus iglesias, y prendió al de Palencia, y desterró al obispo de Toledo por dos años de su diócesis siendo legado de la sede apostólica, y que sacó del Monasterio de Sahagún al abad y puso en él a don Ramiro, su hermano. Era la pasión tan terrible, que la reina afirmaba que con gran furor y odio procuraba la muerte del infante, creyendo suceder en el reino. Y con esto iban incitando y conmoviendo contra él los pueblos.

hoewel het huwelijk plaatsvond stierf de koning, haar vader, het was zijn wil en op bevel van de groten van haar koninkrijk, was het tegen haar zin en ontving zij veel klachten en ze werd slecht behandeld door de koning van Aragón die gebruik maakte van grootse woede en hij gooide de bisschoppen van Burgos en León uit hun kerken, en arresteerde die van Palencia, en verbande de bisschop van Toledo voor twee jaar uit zijn bisdom als legaat van de Apostolische Zetel, hij haalde de abt van het klooster van Sahagún weg en zette daar zijn broer don Ramiro voor in de plaats. Het gebeurde met zoveel passie en de koningin bevestigde dat het mogelijk was dat door woede en haat haar zoon gedood zou worden, daar hij de mogelijke opvolger van het koninkrijk was. En hiermee het volk tegen hem zou opzette.

……Urraca besloot tot een scheiding van Alfonso en zocht haar toevlucht in het klooster van Sahagún. Alfonso I de Aragón ontvangt het bericht dat de aartsbisschop van Toledo bezig was met de nietigverklaring van het huwelijk, en dat samen met de geruchten dat de koningin een liefderelatie onderhoudt met de graaf Gómez González. Deed hem besluiten Urraca op te sluiten in de vesting van El Castellar en zijn leger in te zetten tegen alle plaatsen die zich ten gunste van Urraca hadden gepositioneerd. Hij neemt Palencia, Burgos, Osma. Orense en Toledo in, waar hij tevens de aartsbisschop afzet, en ook in het klooster van Sahagún de abt afzet.

……Graaf Gómez González bevrijdt samen met Pedro González de Lara de koningin die haar toevlucht zoekt in  het fort Candespina, gelegen in het Fresno de Cantespino, Segovia.

Tweede fase (1111 – 1114)

Teresa de León, halfzus van Urraca.

……De koning besloot vervolgens de situatie aan te pakken en trok tegen hem ten strijde in de slag van Campo de la Espina of Candespina (26 oktober in 1110), waar hij als overwinnaar uit de bus kwam dankzij de militaire steun van de stiefzuster en zwager van Urraca, de graven van Portugal, Teresa en Enrique de Borgoña. Jerónimo Zurita beschrijft de strijd op de volgende wijze:

Comenzándose a herir de ambas partes la batalla, desamparó luego el conde don Pedro González el estandarte real, y salió huyendo del campo y el conde don Gómez con los castellanos de su batalla estuvo firme en ella, pero fueron a la postre desbaratados y vencidos y quedó el conde Gómez vencido y muerto en el campo.

Beginnend aan een verwoestende strijd van beide zijde, verlaat graaf Don Pedro González de koninklijke standaard, en vlucht weg van het slagveld en de graaf Don Gómez ging samen met de Castilianen een hevige strijd aan, dat uiteindelijk ten gronde gericht werd en verslagen, waarbij de graaf Gómez zelf het leven verliest op het slagveld.

……Maar het brutaal binnentrekken van Alfonso in de stad Toledo binnentrok, maakte dat Enrique een pact wilde sluiten met Urraca, maar de vijandigheid die beide halfzussen tegen elkander hadden gekregen door deze strijd, zorgde er uiteindelijk voor dat Urraca zich verzoende met haar echtgenoot Alfonso, waarna de graven van Portugal gedwongen werden zich terug te trekken op hun eigen grondgebied.

……De verzoening van het huwelijk werd wederom verbroken wanneer Urraca de Galicische adel tegemoet komt en accepteerde dat haar zoon, Alfonso, tot koning van Galicia wordt uitgeroepen. De kroning vindt plaats in Santiago de Compostela op 17 september 1111 en zou de woede van Alfonso I de Aragón doen opbloeien en nieuwe botsingen tussen beide soevereinen gedurende het jaar 1112 aanwakkeren, met name voor steden als Astorga en Carrión de los Condes, dat uiteindelijk zou eindigen met in nieuwe wapenstilstand die het jaar daarop verbroken zou worden, toen de koningin, gesteund door de troepen van de bisschop van Santiago de Compostela, Diego Gelmírez, de stad Burgos belegerde. Alfonso besloot daarop om afstand te doen van zijn territoriale aspiraties over het koninkrijk van zijn vrouw en, gebaseerd op argumenten die vanaf het begin werden gebruikt, hun huwelijk nietig te verklaren,  een feit dat zijn effect kreeg tijdens het concilie van 1114 gehouden in Palencia.

Derde fase (1115 – 1126)

Het kasteel van Saldaña (Palencia) geboorteplaats van koningin Urraca.

……De terugtrekking van Alfonso I wilde niet meteen zeggen dat daarmee ook de conflicten gelijk verdwenen waren, omdat deze zich opnieuw verplaatsten naar Galicia, waarin 1115 de graaf van Traba, Pedro Fróliaz, en de bisschop van Santiago de Compostela, Diego Gelmírez, probeerden de autonomie van de zoon van de koningin,  als onafhankelijke koning van Galicia te vergroten. De koningin besluit vervolgens de invloed van de mentor op haar zoon Alfonso Raimúndez te scheiden, waarop zij met haar leger naar Santiago optrekt om de stad te belegeren. Diego Gelmírez en de graaf van Traba sluiten zich aan bij Urraca eens en terwijl ze overleg pleegden met haar, begon de bevolking zich te roeren en ontstaat er een soort van rel waarbij Urraca omringd raakt. Ze werd geslagen en poedelnaakt in de modder geworpen, vernederd en gepijnigd, er zijn zelfs verhalen over iemand die een steen naar haar gooide, die haar in het gezicht raakte waardoor een aantal tanden van haar afbraken. Nadat zij aan deze meute wist te ontsnappen belegerde de koningin de stad en onderwierp deze daarna aan een sterke onderdrukking.

……In 1117 werd het kasteel van Sobroso, waarin Urraca verbleef, belegerd door aanhangers van haar zoon en haar zuster Teresa de León, maar ze wist te ontsnappen en keerde terug naar Santiago de Compostela, volgens de verhalen van de Geschiedenis van Compostela. Later versterkte Urraca de relatie met de aanhangers van haar zoon en ondertekende het Pact van de Tambre, waarin zij de legitimiteit van Prins Alfonso erkende om haar op te volgen op de troon. De vrede duurde echter slechts tot 1120 toen zij opnieuw tegenover de graaf van Traba stond met wie zij in 1121 opnieuw tot overeenstemming moest komen vanwege de invasie vanuit de portucalense provincie, geleidt door haar halfzuster Teresa. Ze stootte de oversteek op de rivier de Miño af en wist haar leger te verslaan in Lanhoso, waarmee ze de herkenning van haar als soeverein bereikte.

……Over de laatste jaren van het bewind van Urraca is weinig bekend vanwege het gebrek aan duidelijke documenten. Uit studie blijkt dat de burgeroorlog eindigde met haar dood in 1126. Datzelfde jaar kwam haar zoon uit Galicia om tot koning van León gekroond te worden, koning Alfonso VII van León , later ‘el Emperador‘ genaamd.

 

Begraven


Pantheon der koningen van San Isidro de León, waar het lichaam van Urraca I de León begraven werd.

……Nadat zij overleed was in Saldaña werd het lichaam van Urraca overgebracht naar León, waar zij werd begraven in het Pantheon der koningen van San Isidoro de León, waarmee de traditie van de koningen van León, om daar begraven te worden, werd hersteld, een traditie die door haar vader, Alfonso VI de León, werd verbroken. (Haar vader Alfonso VI de León, werd samen met zijn vrouwen, waaronder de moeder van Urraca, Constanza de Borgoña, begraven in het klooster van San Benito de Sahagún). Haar stoffelijk overschot werd afgezet in een gladde marmeren tombe, dat vandaag de dag verdwenen is. Op het deksel van de tombe was de beeltenis van de koningin uitgehouwen en in het graf werd het volgende Latijnse grafschrift uitgehouwen:

H. R. DOMNA URRACA REGINA, MATER IMPERATORIS ALFONSI, HOC URRACA JACET PULCRO REGINA SEPULCHRO. REGIS ADEFONSI FILIA QUIPPE BONI. UNDECIES CENTUM DECIES SEX QUATUOR ANNOS MARTIS MENSE ORAVI, CUM MORITUR NUMERA.

Hier ligt Doña Urraca, moeder van keizer Alfonso. Hier ligt de mooie koningin Urraca begraven. Haar zoon koning Alfonso was goed voor haar. 1116, (vier jaar, de maand maart, na haar dood).

 

Huwelijk en nakomelingen


……Koningin Urraca trouwde in eerste instantie met graaf Raimundo de Borgoña, zoon van de paltsgraaf Willem I van Bourgondië. Ze verloofde in 1087 en het huwelijk werd pas voltrokken in 1095 in Toledo. Uit dit eerste huwelijk werden de volgende kinderen geboren:

……Ze ging een tweede huwelijk aan met Alfonso I ‘el Batallador’, koning van Aragón. Uit dit huwelijk werden geen kinderen geboren. Het huwelijk werd nadien nietig verklaard vanwege bloedverwantschap van de twee verdragsluitende partijen.

……Volgens de oude kronieken, verteld door Jerónimo Zurita, de graaf Pedro González de Lara, zoon van Gonzalo Núñez, tenente  van Lara en Osma, en van Goto Núñez, die genoot van een positie van gunsteling aan het Hof van de koningin.

… nunca perdonó a su mismo honor ni hizo diferencia de los maridos a los adúlteros, pensó en casar con ella, y poníase muy delante en los negocios de todo el reino, presumiendo de mandar y vedar como absoluto señor. Pero ella no se sabía sujetar ni a su afición ni a la ajena.

…ze vergaf haar eergevoel nooit, noch was zij oneerbaar in het huwelijk, zij dacht over een huwelijk met haar in de trant van een zakelijke overeenkomst voor het hele koninkrijk, zij gaf de bevelen, zij was de absolute heerser. Maar ze wist niet hoe om te gaan met liefde, noch aan die van andere.

……De graven en rijke mannen van Castilla stemde niet in met het huwelijk en Gutierre Fernández de Castro arresteerde graaf Pedro en sloot hem op in het kasteel van Mansilla.

……Uit haar relatie met graaf Pedro González de Lara zijn ten minste twee kinderen geboren, beide gedocumenteerd.

  • Elvira Pérez de Lara (ca. 1111 – 1174). Haar eerste huwelijk met García Pérez de Traba, zoon van graaf Pedro Froilaz, volgens een verklaring in een document van 1138 waarin zij als gravin wordt bevestigd: Gelvira domini Petri et reginae domne Urraccae filia pro anima viri domino Garcia comitis domini Petri filius et dominae Maioris. (Gelvira dochter van de heer Pedro en koningin Urraca voor het leven van de heer García, zoon van graaf Pedro en groter, belangrijker). Nadat zij weduwe werd en overeenkomstig de wensen van haar halfbroer Alfonso VII, rond 1128 trouwde met Beltrán de Risnel van wie zij geen nakomelingen kreeg.
  • Fernando Pérez Furtado (ca. 1114 – 1156) zo genoemd omdat hem een erfenis werd ontnomen omdat hij een bastaard was (Hurtado betekent “gestolen”). Hij verschijnt voor het eerst in een document van 1123 als Fernandus Petri minor filius. Hij nam deel aan de slag om San Mamede in juni 1128 en werd gevangen genomen door de Portugezen. Hij bleef in het graafschap Portucalense, waar hij verbleef in het klooster van San Juan de Tarouca, waar hij een document ondertekende als Ferdinandus Furtado, frater Imperatoris. Voormalige genealogen beschouwden hem als de voorouder van de Hurtado de Mendoza, maar deze bewering heeft geen enkele documentaire basis, hij leefde later in Portugal. 
Voorgangers en opvolgers van Urraca I de León
 Voorgangster
Berta de Aragón
Koningin gemalin van Pamplona
1109 – 1115
Opvolgster
Margarita de l’Aigle
 Voorganger
Alfonso VI
Koningin van León en van Castilla
1109 – 1126
Opvolger
Alfonso VII 

Naar boven

{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=Urraca I de León|oldid=111016101|datum=20180504|laatst bijgewerkt=20181010}}

%d bloggers liken dit: