800px-SpanjePortaal 1


Hoofdstad : Madrid  Flag of Spain
Officiële taal : Castellano ofwel Spaans
Denoniem : Español (-a)
Regeringsvorm : Constitutionele monarchie
Koning Felipe VI
Wetgevend orgaan : Parlement (Cortes Generales)
Totale oppervlakte : 504.645 km² (12 x Nederland)
Grenzen : 1963 km  Escudo de España (mazonado)
Kustlijn : 7921 km
Hoogste punt : Teide
Bevolking : 46.524.943 inw. (2016)
Bevolkingsdichtheid : 92,19 inw/km²
Index Mensenlijke Ontwikkeling : 0,876 (26.º) Hoog
Munteenheid : Euro (€, EUR)
ISO landcode : 724 / ESP / ES
Internet domein : .es
Landnummer telefoon : 34
Lid van : EU, NAVO, VN, OESO, OVSE, OEI, ABINIA, EDA, EBRD, Raad van Europa, G20, Veiligheidsraad v/d VN

…….Helaas kennen de meeste Nederlanders dit land alleen van zon en zee….. Maar er is meer,,, veel meer!! Dit land heeft een prachtige cultuur en vele tradities, de meest interessante geschiedenis, enorm mooi natuur, heel veel kunst en een heel hartelijke bevolking. De Spaanse keuken, van vandaag de dag, wordt tot de beste ter wereld gerekend …. het is echt niet alleen paella, elke streek heeft zijn eigen specialiteiten.

…….Hieronder vind u een algemeen verhaal over Spanje, alles in een notendop. Want in dit blog gaat u, zeker in de toekomst, alles vinden wat u weten wilt. We gaan echt diep in op onderwerpen als geschiedenis, kunst, het land, zijn bevolking, enz.

Spanje in de EU
Spanje in de EU

Corona de España


Castillo de Sancti Petri, gezien vanaf de Chiclana de la Frontera (Cádiz). Hier stond eens de tempel van Hércules.
Castillo de Sancti Petri, gezien vanaf de Chiclana de la Frontera (Cádiz). Hier stond eens de tempel van Hércules.

…….Spanje, het Koninkrijk Spanje zoals het in internationale verdragen en als formele naam wordt vernoemd is een soeverein land, en lid van de Europese Unie, opgericht als een sociaal democratische staat waarvan de overheidsvorm een parlementaire democratische monarchie is. Het grondgebied is verdeeld in 17 Comunidades Autónomas (wat men voorheen regio’s noemden) en twee autonome steden. De hoofdstad is Madrid.

…….Het is een transcontinentaal land dat zowel in Europa als in Noord-Afrika ligt. Het grootste deel, het Iberisch schiereiland ligt in Europa, de archipel van de Baleares ligt in de Middellandse Zee, in Afrika hebben we de steden Cueta (op het Tingitana schiereiland) en Melilla (in de kaap van Tres Forgas, Noord Afrika). En de Canarische eilanden in de noordoostelijke Atlantische Oceaan, de Chafarinas eilanden (Middellandse Zee), de klip van Vélez de la Gomera (Middellandse Zee), de Alhucemas eilanden (golf van Alhucemas) en het eiland Alborán in de zee van Alborán. In de Pyreneeën in het Franse deel ligt de enclave Llivia. En dan liggen er nog (161) eilandjes voor de vasteland kust van Spanje.

…….Spanje heeft een oppervlakte van 504.645 km2 waardoor het, het vierde grootste land van het continent is, na Rusland, Oekraïne en Frankrijk. Met een gemiddeld hoogte van 650 meter is het een van de meest bergachtige landen in Europa. Volgens de in 2011 gehouden volkstelling heeft Spanje 47.190.493 inwoners.

…….Het schiereiland deelt zijn landsgrenzen met Frankrijk en Andorra in het noorden, Portugal in het westen en het Britse grondgebied van Gibraltar in het zuiden. In Afrika deelt het zijn land- en zeegrenzen met Marokko. Het deelt zijn soevereiniteit met Frankrijk over het, in de riviermonding van Bidasoa, gelegen eiland Fazanten (isla de los Faisanes) en vijf Facerias in de Pyreneeën. (Faceria, is een gebiedje bestaande uit het privaatrecht in het genot van bepaalde erfenis gedeeld door meerdere gemeenten, dezelfde of een andere provincie, gemeente of land.)

…….Volgens de Spaanse grondwet(Constitucion espanola de 1978) is Spaans of Castiliaans de officiële taal van de staat en alle Spanjaarden hebben de plicht het te kennen en het recht om het te gebruiken. In 2006 was het de moedertaal van 89 % van de Spanjaarden. Andere talen, ook Spaans, worden erkend als mede-officieel in verschillende regio’s conform de statuten van autonomie.

Toponymie


Oorsprong van het woord Hispania

Buste van Trajano, keizer van Hispano in de tijd van het Romeinse Keizerrijk
Buste van Trajano, keizer van Hispano in de tijd van het Romeinse Keizerrijk

…….De naam Spanje is afgeleid van Hispania, de naam waarmee de Romeinen geografisch het gehele Iberische schiereiland bedoelde. De alternatieve benaming was Iberia, deze werd gebruikt door de Griekse schrijvers, maar verwees naar dezelfde plek. Echter het feit dat het woord Hispania niet van Latijnse afkomst is, heeft geleidt tot het vormen van verschillende, omstreden, theorieën over de oorsprong.

…….Hispania” komt van het Fenicische i-spn-ya waarvan het gebruik, sinds de 2e eeuw v. C is vastgelegd in Oegaritische (Semitische taal) inscripties. De Feniciërs waren de eerste niet-Iberische beschaving die naar het vasteland kwamen om hun handel uit te breiden, onder andere in Gadir (nu Cadíz), de oudste stad van West-Europa. De Romeinen namen de naam van de overwonnen Carthagers over. Het lexeem spn (lexeem, combinatie van lettertekens) dat in het Fenicisch en Hebreeuws gelezen kan worden als “saphan”, dat weer vertaald kan worden naar “konijn”, (eigenlijk klipdassen). Daarom gaven de Romeinen het land de naam Hispania, wat voor hun zoveel betekende als “Het land met de vele konijnen”, een woord gebruik dat overgenomen werd door Cicerón, Cesar, Plinio el Viejo, Catón en Tito Livio.

…….De historica en kenner van het Hebreeuws, Maria Candido Trigueros van de Koninklijke Academie der letteren te Barcelona stelt, in 1967 het volgende over het Fenicische woord, gebaseerd op het feit dat het Fenicische alfabet (zoals in het Hebreeuws), de klinkers ontbreken. Dus SPN (sphan in het Hebreeuws en Aramees) betekend in het Fenicisch ‘noorden’. Een aanduiding die de Feniciërs gebruikt zouden hebben omdat zij het Iberisch schiereiland altijd bereikte via de Afrikaanse kust en dan betekend “i-spn-ya” het “Noorderland”.

…….Ondertussen zegt Jesus Luis Cunchillos in zijn “Gramática fenicia elemental” (2000) dat het woord niet Span maar Spy is, en dat betekend “smeden of slaan van metaal”. En dat betekend dat “i-spn-ya”, het “land waar metaal gesmeed wordt”, zou zijn.

…….De theorie van de Fenicische oorsprong is de meest geaccepteerde, hoewel de precieze term nog onderwerp van discussie is. Door de geschiedenis heen, werden verschillende hypotheses voorgesteld, op basis van schijnbare, min of meer verwante, gelijkenissen en betekenissen. Aan het begin van de 16e eeuw stelt Antonio de Nebrija, in de lijn van Isidorus de Sevilla, dat het afkomstig is van een origineel autochtone woord, ‘Hispalis’, dat betekend “de stad van het oosten” en dat dit de belangrijkste stad van het schiereiland zou zijn, en dat de Feniciërs en later de Romeinen de naam voor het hele land zijn gaan gebruiken. Later in de 19e eeuw zegt Juan Antonio Mogel dat het woord Hispania afkomstig zou kunnen zijn van het Baskische “Izpania”. Hij neemt aan dat het samengesteld is uit de woorden “iz”, en “pania”, of “bania”, dat verdelen, of delen betekend. In dit verband verklaard Miguel de Unamuno in 1902, “Het enige probleem vind ik (…) is dat, volgens enkele van mijn landgenoten España is afgeleid van het Baskische woord “ezpaña” (mond, monding), dat zou verwijzen naar de positie van het schiereiland ten opzichte van Europa”. Andere hypotheses gaan er van uit dat zowel Hispalis, als Hispania afgeleid zouden zijn van twee legendarische koningen van Spanje, Hispalo en zijn zoon Hispano of Hispan, respectievelijk zoon en kleinzoon van Hercules.

Evolutie van het woord Hispania naar España

…….De term Hispania uit de visigotische periode werd tot nu toe alleen in geografische zin gebruikt. Naderhand werd ging het woord ook een meer politieke betekenis krijgen, wanneer Isidoro de Sevilla de uitdrukking “Laus Hispaniae” (Heil Spanje) gebruikt in de beschrijving van de geschiedenis van het volk van het schiereiland in zijn “‘Crónicas de Isidoro de Sevilla”.

«Tú eres, oh España, sagrada y madre siempre feliz de príncipes y de pueblos, la más hermosa de todas las tierras que se extienden desde el Occidente hasta la India. Tú, por derecho, eres ahora la reina de todas las provincias, de quien reciben prestadas sus luces no sólo el ocaso, sino también el Oriente. Tú eres el honor y el ornamento del orbe y la más ilustre porción de la tierra, en la cual grandemente se goza y espléndidamente florece la gloriosa fecundidad de la nación goda. Con justicia te enriqueció y fue contigo más indulgente la naturaleza con la abundancia de todas las cosas creadas, tú eres rica en frutos, en uvas copiosa, en cosechas alegre… Tú te hallas situada en la región más grata del mundo, ni te abrasas en el ardor tropical del sol, ni te entumecen rigores glaciares, sino que, ceñida por templada zona del cielo, te nutres de felices y blandos céfiros… Y por ello, con razón, hace tiempo que la áurea Roma, cabeza de las gentes, te deseó y, aunque el mismo poder romano, primero vencedor, te haya poseído, sin embargo, al fin, la floreciente nación de los godos, después de innumerables victorias en todo el orbe, con empeño te conquistó y te amó y hasta ahora te goza segura entre ínfulas regias y copiosísimos tesoros en seguridad y felicidad de imperio.»

..Historia de los Godos, Vándalos y Suevos de San Isidoro de Sevilla, siglo VI-VII. Trad. de Rodríguez Alonso, 1975, León, pp. 169 y 171.

Bladzijde uit het Estoria de España van Alfonso X de Castilla "el Sabio".
Bladzijde uit het Estoria de España van Alfonso X de Castilla “el Sabio”.

Jij bent, oh Spanje, de heilige en de altijd gelukkige moeder van het volk en de vorsten, de mooiste van alle landen die zich uitstrekken van het in het westen gelegen India. Jij bent nu, van rechtswege, de koningin van alle provincies, van wie zij het licht ontvangen en niet alleen vanuit het westen, maar ook vanuit het oosten. Jij bent de eer en het sieraad van deze wereld en het meest vermaarde deel van de aarde, dat in hoge mate van vreugde, de prachtig bloei en de glorieuze vruchtbaarheid van deze Gotische natie. Met gerechtigheid verrijk jij het en tezamen met zoveel geduld was de natuur met overvloed van alle dingen geschapen, Jij bent rijk aan vruchten en druiven in overvloed, en vreugdevolle oogsten… Jij vind jezelf gelegen in het meest aangename deel van de wereld, niet gebukt onder de tropische hitte van de zon, niet vast gevroren aan de ontberingen van de gletsjers, maar omringd door gematigde zones uit de lucht, je voedt de gelukkige en zachte westerwind… En dus, terecht, dat het vergulde Rome, Hoofd van de mensen, jou wenst te hebben, en hoewel diezelfde Romeinse macht, eerste overwinnaar, jou heeft bezet, echter, op zijn laatst het heeft gemaakt tot de ontluikende natie der Goten, nadat het talloze overwinningen in de hele wereld had behaald, vastberaden bevocht, en hield jij tot nu toe jou vorstelijke allures en overvloedige rijkdom in veiligheid en gelukzaligheid van het rijk.

…….Het woord “España”, is afgeleid van het fonetische Hispania en door een regelmatige klankverschuiving van “n” naar “ñ” en “yod” voor het Latijnse “Ĭa” en het verlies van de H initiële (die zich voordeed in het Late Latijns) en de opening van Ĭ in de eerste positie van de “e”. Echter “España” kan niet worden gezien als de Spaanse vertaling voor het Latijnse woord Hispania, omdat het moderne gebruik verwijst naar een andere betekenis van het woord.

Historisch gebruik van de term Spanje tot de Middeleeuwen

…….De evolutie van het woord ‘España” is in lijn met andere culturele toepassingen. Tot de renaissance zijn de namen die naar regionale of nationale gebieden vernoemen nogal veranderlijk, zowel uit oogpunt van de betekenis als van de precieze geografische afbakening van het gebied. Dus in de Romeinse tijd bedoelde men met het grondgebied van ‘Hispania’, het schiereiland met de Balearen (eilanden in de Middellandse Zee). En in de 3e eeuw behoorde ook een deel van Noord-Afrika aan ‘España’ (Mauretanië Tingitana was in het jaar 285 toegevoegd aan het bisdom Hispaniarum).

…….Koning Leovigild, van de Visigoten, heeft er tot het eind van de 6e eeuw aan gewerkt om het grondgebied van Spanje één te maken, hij kreeg daarna de titel, koning van Galaecia, Hispania en Narbonensis. San Isidoro vertelt in zijn kronieken over het streven om een eenheid te maken van het scheireiland en hoe dit uiteindelijk tot stand komt tijdens de regeerperiode van Suintila in de eerste helft van de 7e eeuw en dat men voor het eerst spreekt over “la madre España”. In zijn Historia Gothorum verschijnt Suintila als de eerste koning van “Totius Spaniae” (het Gehele Spanje). Het voorwoord van dit werk wordt bekend als “De Laude Spaniae” (over de loftuiting van Spanje).

…….In de tijd van koning Mauregato ontstond de hymne “Odei Verbum”, die de apostel kwalificeerde als “hij met de gouden stralenkrans om zijn hoofd, Ispaniae”.   («Oh, vere digne sanctior apostole caput refulgens aureum Ispaniae, tutorque nobis et patronus vernulus»).   (Oh, eerwaardige heilige apostel het hoofd omringt met gouden stralen, Spanje, wij hebben u tot regent gekozen om ons inwoners te beschermen).

…….Met de islamitische invasie werd de naam van Sapnia of España omgebogen naar اسبانيا, Isbāniyā. Hierdoor werd het woord España nog onstabieler afhankelijk van wie het gebruikte en in welke omstandigheden. Sommige kronieken en andere documenten uit de middeleeuwen gebruiken alleen die naam (Spania o España) ook al wordt dat gebied door de moslims bezet. Zo verteld Alfonso I el Batallador (1104-1134) in een van zijn documenten “Hij regeert in Pamplona, Aragon, Sobrarbe en Ribagorza”. En wanneer in 1126 hij een expeditie naar Malaga onderneemt, schrijft hij dat, “men ging naar het grondgebied van España”. Maar aan het eind van de 12e eeuw wordt de naam van España weer algemeen gebruikt voor het gehele schiereiland, zowel door moslims als door de christenen. En hier spreken we over de 5 verschillende koninkrijken van España, Granada (moslim), Castilla, León, Navarra, Portugal en het koninkrijk van Aragón (Christenen)

Identificatie met de kronen van Castilla en Aragón

…….Naarmate de verschillende koningen oprukken en steeds meer gebieden van Spanje veroveren, worden zij ook meermalen bekroond als zijnde koning van España. Dit in poging om het belang van hun koninkrijk op het schiereiland te weerspiegelen. Na het één worden van Castilla en Aragón begint men met deze twee rijken te verwijzen naar de naam España, door omstandigheden, maar nog meer omdat het ook weer niet iets geheel nieuws was. Zo ook in de documenten van 1124 en 1125, waarin geschreven wordt over de militaire expeditie van Alfonso I de Aragón naar Andalucia. Hier wordt beschreven hoe el Batallador de koninkrijken Castilla en Aragón verenigd door te trouwen met Urraca I de León, met de woorden “regerend over España”, of “over het gehele christelijke land en van de Saracenen van España”.

Onafhankelijke evolutie van de volkenkundige naamsaanduiding (Español)

…….De geografische naamsaanduiding “español” is duidelijk anders geëvolueerd als men zou verwachten ( men zou hetzelfde verwachten als “Hispania”). Er zijn weer verschillende theorieën over het ontstaan van het woord “español”. Volgens enkele is het achtervoegsel “ol” kenmerkend voor de Provençaals romaanse talen en soms bij de romaanse talen die op het schiereiland worden gesproken. Dus wordt er overwegend aangenomen dat het in de 9e eeuw is geïmporteerd met de komst van de pelgrimstochten naar Santiago de Compostela. De vele Franken begonnen uiteindelijk het Latijnse woord “hispani”, om te buigen naar “espagnol, espanyol, espannol, espanhol, español”, etc (de letters gn, nh, ny en nn verbogen naar ñ zijn respectievelijk van hetzelfde fenomeen). Vervolgens zou men er bij de elite op aandringen om het woord “español” en “espanoles” meer te gaan gebruiken. Het woord “españoles” wordt twintig keer gebruikt in het oorkondeboek van de kathedraal van Huesca gebruikt (1139-1274). En in de Geschiedenis van España, geschreven op advies van Alfonso X, tussen 1260-1274 werd uitsluitend gebruikgemaakt van het bijvoeglijk naamwoord “espanoles”.

De Geschiedenis


de territoriale vorming van Spanje, de chronologie Koningen van het Iberisch schiereiland, de chronologie van Spanje.

Prehistorie en vroege geschiedenis

Replica van het plafond in de grot van Altamira, Museo Arqueológico Nacional, Madrid
Replica van het plafond in de grot van Altamira, Museo Arqueológico Nacional, Madrid

…….De eerste menselijke sporen in Spanje zijn ong. 1 milj. jaar oud. Andere sporen van rondzwervende mensachtige die zijn gevonden dateren van zo’n 300.000 jaar geleden. In de sierra de Atapuerca vond men resten van Homo antecessor en ook de meest complete set botten van de Homo heidelbergensis. De laatste ijstijd begon zo’n 130.000 jaar geleden en eindigde 11.000 á 12.000 duizend jaar geleden. Voor die tijd zwierven hier de eerste Neanderthalers al rond en ze bleven hier ook lang.

La Dama de Elche, een Iberisch meesterwerk, Museo Arqueológico Nacional, Madrid
La Dama de Elche, een Iberisch meesterwerk, Museo Arqueológico Nacional, Madrid

…….De laatste Neanderthalers trokken ong. 33.000 jaar geleden weg uit Europa maar hier in Spanje bleven ze nog enkele duizenden jaren rondzwerven. Langzaam werd het Iberisch schiereiland meer en meer bewoond door de cro-magnonmens. In het begin woonde ze nog naast elkaar, maar voor het eind van de ijstijd was het gehele schiereiland overgenomen door de cro-magnonmens. De oudste bewaard gebleven kunstuitingen op het Spaanse grondgebied vinden we in Burgos en Santander, net als in het Franse Lascaux, nog rotsschilderingen van deze mensen terug. Ze zijn 15.000 tot 10.000 jaar oud. De grotten in Altamira (Cantabria, Noord Spanje) zijn voor het grote publiek afgesloten. U kunt wel gaan kijken maar dan komt u wel op een wachtlijst van, momenteel, 3 jaar te staan. Er is een alternatief. In het Museo Arqueológico National kunt u een replica van de belangrijkste plekken aanschouwen.

…….Maar in februari 2012 werd bekend gemaakt dat er in de druipsteen grot van Nerja, ook recentere tekeningen (20.000 jaar) gevonden waren, nu ook tekeningen gevonden zijn van maar liefst 42.000 jaar oud. En dit is zeer bijzonder want als het klopt wat er gezegd wordt, zijn dit de eerste en tot op heden de enige kunstwerken gemaakt door Neanderthalers. Er werd altijd verondersteld dat zij daar niet toe in staat waren.

Feniciërs, Grieken en Kelt Iberiërs

…….De bijzondere positie van het schiereiland als zijnde “het Verre Westen” ten opzichten van de mediterrane wereld, maakt dat er opeenvolgende culturele invloeden opkomen vanuit de oostelijke Middellandse Zee.

……Vooral in het Neolithicum en de ijzertijd (landbouw, keramiek, megalieten) bloeien de historische nederzettingen op. Dit is vooral te danken aan de gunstige ligging van het schiereiland ten opzichte van Centraal-Europa, maar ook het agrarisch potentieel en de minerale rijkdom brengen in de oostelijke en zuidelijke delen een verdere ontwikkeling teweeg. De Feniciërs deden rond 1150 jaar v. Chr. hun intrede. Deze treffen hier de reeds gevestigde Iberische cultuur aan, voort gekomen uit neolithische stammen afkomstig uit Afrika. Er ontstond een voortdurende handel met Centraal-Europa (Urnenveldcultuur, Keltische cultuur).

….Het oudste historische feit in Spanje is de stichting van de legendarische Fenicische kolonie Gadir, (het Romeinse Gades nu Cádiz), dit zou volgens Romeinse bronnen (Tito Livio en Velleyo Patérculo) tachtig jaar na de Trojaanse oorlog zijn begonnen. Dus eerder dan het ontstaan van Rome, waarvan men schat dat dit in 1104 v. C. is gesticht. Dit zouden dus de oudste steden in Europa zijn geweest. Torens, altaren en grafkamers uit de bronstijd zijn bewaard gebleven in Menorca, en op andere plaatsen in Castilla. Langs de oostkust zijn de eerste voorbeelden van Iberische kunst uit de IJzertijd gevonden (Toros de Guisando, Dama de Elche). Al even legendarisch zijn de verhalen van Herodotus over de Griekse contacten met de koning Argantonio van Tartessus (oude handelsstad aan de monding van de Guadalquivir) rond het jaar 630 v. C. Zo ook zijn er vele legendes, maar geen archeologische bewijzen van de Fenicische nederzettingen (Ebucus nu Ibiza – Sexi nu Almuñera – Malaka nu Málaga), laat staan een Fenicische monopolie van de handelsroutes rond de Straat van Gibraltar (met inbegrip van Atlantis, de tinroute). De Grieken beperkten hun kolonisatie van het Middellandse Zee gebied tot in het noordelijk gelegen Emporion, het huidige Ampurias. De Fenicische kolonies werden vanuit Carthago vanaf de 6e eeuw v. C bestuurd. In dit tijdperk vindt de verdwijning van Tartessus plaats.

De Romeinen

…….In de 3e eeuw v. C behalen de Romeinen een overwinning in de Eerste Punische Oorlog, ( Punica, Romeins voor Fenecië), onder leiding van Scipio Africanus. De Carthagers (ontstaan uit de Feniciërs) werden gedwongen zich meer te concentreren op het Iberisch schiereiland. Er vond een echte territoriale kolonisatie plaats van het Carthaagse Rijk in Hispania, gecentreerd in Qart Hadasht (nu Cartagena) geleidt door de Familie Barca. Na de Romeinse interventie in de Tweede Punische Oorlog (218 v.C.) begonnen de Romeinen aan een geleidelijke verovering van Hispania. Ze zouden er tweehonderd jaar over doen. De Carthaagse nederlaag staat een relatief snelle integratie toe van de oostelijke en zuidelijke gebieden, welke het rijkste aan grondstoffen zijn en waarmee het mogelijk is om een gelijkwaardig, aan andere Romeinse beschavingen, economisch, cultureel en sociaal niveau te ontwikkelen. Veel moeilijker is het de arme volkeren van de hoogvlakte te onderwerpen (de Lusitiaanse oorlog en de Celtiberiaanse oorlog). Dat vereiste een heel andere benadering van de klassieke oorlogvoering, de guerrillastrijd aangevoerd door Viritus (vermoord in 139 v. C) wordt extreem zwaar bevochten, maar tenslotte gewonnen in 133 v. C. En in de daarop volgende eeuwen worden de rijkdommen omgezet ten gunste van de Romeinse ambtenaren, handelaren en huurlingen. Dit is dan ook een voortdurende aanleiding voor de vele burgeroorlogen, in aanwezigheid van Sertorius, Pompeius en Julius Caesar.

Het Romeinse Theater in Mérida. Meer dan 2000 jaar na de bouw wordt het nog steeds op originele wijze gebruikt.
Het Romeinse Theater in Mérida. Meer dan 2000 jaar na de bouw wordt het nog steeds op originele wijze gebruikt.

…….Het duurt tot 19 v. Chr. (Keizer Augustus) voordat zij, de Romeinen, heel Hispania onder controle hebben. Hispania wordt aanvankelijk opgedeeld in Citerior en Ulterior. Maar in 27 v. Chr. wordt Hispania heringedeeld in Tarraconensis (hoofdstad Tarraco), Hispania Lustania (hoofdstad Emerita Augusta, (Mérida)) en Hispania Baetica (hoofdstad Corduba) en Hispania Carteginensis en Hispania Gallaecia.

…….Bijkomstigheid: In 61 v. Chr. was Julius Caesar, de latere keizer van Rome, gouverneur van Hispania Ulterior.

…….De romanisering was zo diepgaand dat ook Spanje keizers, intellectuelen en militairen zou leveren, terwijl het land grote infrastructuren erfde (geplaveide wegen, mijnen, steengroeven, aquaducten, bruggen). In talrijke steden (Tarragona, Barcelona, Mérida) en ruïnes van veel andere plaatsen (Cuenca, Soria, Sevilla en Malaga) is deze erfenis nog bewaard gebleven: aquaducten (te Segovia en Tarragona), bruggen (Salamanca, Mérida, Alcántara), theaters (Mérida, Sagunto, Santiponce), tempels (Tarragona, Mérida) en natuurlijk allerlei andere kunstuitingen en gebruiksvoorwerpen. De musea van Mérida en Tarragona zijn fundamenteel vanwege hun uitgebreide collecties.

De Basken

…….Lang voor de jaartelling waren de eerste Basken al aanwezig in Spanje. Zij hebben een eigen taal (Euskara) en zijn voor buitenstaanders niet te verstaan. Dat geldt tot op de dag van vandaag. Van alle Europese volkeren zijn het de Basken die het langst in Europa wonen. Doch nooit hebben zij langdurig een echte autonome status gehad. Nu wonen er ong. 2,7 milj. Basken in Spanje. De Baskische geschiedenis zoals wij die kennen gaat terug tot een 100 jaar v. Chr., toen de Basken zich met succes tegen de Romeinen verzetten. Zij hebben hun grondgebied tijdens de Romeinse bezetting altijd weten te beschermen. Wellicht heeft dit er toe bijgedragen aan de drang en de ideologie voor autonomie. In de 3e tot de 5e eeuw bekeren deze Basken zich tot het christendom. Na de 6e eeuw wordt Spanje overspoeld door de Visigoten en wederom weten de Basken zich te handhaven. Tussen de 6e en de 8ste eeuw concentreren de meeste Basken zich in het latere Cascogne. De achtergebleven Basken weten in de 8ste eeuw de opkomst van de Moren in het noorden van Spanje te stuiten.

Tot zover de Basken.

De middeleeuwen

De Hoge Middeleeuwen

Visigotische Kroon gevonden bij Guarrazar
Visigotische Kroon gevonden bij Guarrazar

…….In 409 valt een groep Germaanse volkeren (Sueven, Alanen en Vandalen) het Iberisch schiereiland binnen. En in 416 komen daar de Visigoten ook nog eens bij. Een volk dat veel overeenkomsten heeft met de Germanen. Maar de meeste romaniseren en stellen zich onder het gezag van de Keizerlijke autoriteit. In de praktijk had dit Visigotisch koninkrijk niet veel betekenis. Hun hoofdstad was Tolosa (het huidige Toulouse) en later, na door de Franken te zijn verslagen in de slag bij Vouille (507), werd dit Toletum (het huidige Toledo). Ondertussen waren de Vandalen Afrika ingetrokken en de Sueven vormen in de voormalige provincie Gallaecia. (noordwesten van het schiereiland) hun nieuwe koninkrijk Braga.

…….Leovigild is een krachtige Visigotische koning die de Sueven en de Basken in het noorden een aantal opeenvolgende nederlagen toebrengt. Deze gebieden zijn niet duidelijk aan het staatsgezag van de Romeinen onderworpen. Ook de zuidoostelijke Byzantijnse provincie Spania, gecentreerd rond Carthago Spartaria (het huidige Cartagena) dat niet helemaal onder het bewind van Suintila viel, kreeg in het jaar 625 te maken met geweld van Leovigild. San Isidoro de Sevilla verteld in zijn Historia Gothorum dat hij deze koning toejuicht, “hij was de eerste monarch die het gehele Koninkrijk Spanje bezette omringd is door oceaan, iets dat geen van zijn voorgangers is gelukt…”. De manier waarop deze Visigotische monarchen werden gekozen gaf rede tot grote politieke instabiliteit, voortdurend waren er opstanden en werden Monarchen vermoord. De religieuze eenheid wordt bereikt door de Visigotische koning Recaredo I die het katholicisme predikt, hij verbant het Arianisme (christelijke stroming) dat zich tot op heden uitbreidde onder de Visigoten, hij voorkwam een fusie van met de Hispano-Romeinse heersende klasse. Het Concilios de Toledo werd een orgaan waar, in een vergadering, de koning, de belangrijkste edelen en de bisschoppen van elk bisdom plaats namen en zich onderhielden over zowel politieke als religieuze zaken. Het Liber ludiciorum afgekondigd door de Visigotische koning Recesvinto (654) was een gemeenschappelijk recht voor Hispano-Romano’s en Visigoten, het had een groot draagvlak.

…….In 698 kwamen de Arabieren voor de eerste keer vanuit het noordwesten van Afrika. In 711 kwamen ze terug, deze historische inval van de Moren, via Tarifa en Gibraltar, werd notabene gedaan op verzoek van enkele twistzieke Visigotische heersers die ten strijden trokken tegen koning Rodrigo. De invasie van Spanje door de Moren was een feit en door de onderlinge verdeeldheid waren de Visigoten niet in staat dit nog te stoppen.

Het Cruz de la Victoria (voorzijde)
Het Cruz de la Victoria (voorzijde)

…….De invasie werd geleidt door Tarik ibn Zijad. Hij won de beslissende slag van Guadelete. Hun macht bleef in het begin beperkt, ze veroverde eerst de zuidelijke provincie die zij de Arabische naam al-Andalus gaven. De hoofdstad van dit emiraat werd Córdoba. Maar daarna ging het snel in 712 namen de moslims Toledo, de Visigotische hoofdstad in. Andere steden capituleerde of werden veroverd (Zaragoza, Tarragona, Septimanië) totdat de moslims in 716 heer en meester waren over het gehele Iberische schiereiland, maar in het noorden was hun dominantie meer nominaal dan effectief. In Septimania, ten noordoosten van de Pyreneeën is er een kern van Visigoten die tot in 719 weerstand blijft bieden. De moslims rukken ook op tegen het Franse rijk maar daar worden zij in 732 halt toe geroepen Karel Martel in de slag om Poitiers. Door dat het noordwesten van het Iberisch schiereiland slecht gecontroleerd werd vormde zich daar een kern van christelijk verzet, verscholen in het Cantabrische gebergte. Een kleine groep van geromaniseerde volkeren (Asturia, Cantabria en Basken) vormde een klein gotisch koninkrijkje dat niets moest hebben van de nieuwe islamitische autoriteiten. In de rest van het Iberisch schiereiland, bekeren de Heren (edelen) Goten en Hispano-Romano´s zich tot de islam (zoals de bekende muladies Banu Qasi familie, die heerste over de Ebro vallei). Zij behouden hierdoor hun economische en sociale positie en zelfs een hoge mate van politieke en territoriale macht (als Tudmir, die een uitgestrekt gebied van het zuidoosten domineert). De eerste opstand van Don Pelayo mislukt maar een bij andere poging in 722 slagen ze er in om een islamitische straf expeditie neer te slaan vanaf een versterkte berg. Deze overwinning staat bekend als de Slag van Govadonga. De voorlopers van de Spaanse Troon, beginnend in 718 met Don Pelayo.

Koningen van Asturië
Koningen van Aragón
Koningen van Castilië
Koningen van Galicië
Koningen van León
Koningen van Majorca
Koningen van Navarra
Koningen van Valencia

…….Als we kijken naar een van de kenmerken uit die tijd blijft het een onopgeloste kwestie dat de meeste mensen een legitieme troonopvolger eisen. En dat manifesteert zich als een continue verzet tegen de centrale macht van de Cantabrische bewoners en uiteindelijk wordt hier het koninkrijk Asturias uitgeroepen, terwijl er in dit gebied niet een Asturiër woonde en alleen maar vadinense Cantabriërs. De latere kronieken beschreven het als het begin van de ‘Reconquista’ die later de eenheid op het schiereiland zou herstellen. De noordelijke christenen zijn van mening dat zij de rechtmatige opvolgers waren van de Visigotische monarchie. De christelijke kernen in het oosten hadden aanvankelijk een duidelijk andere ontwikkeling doorstaan. Zij volgen de Goten uit Septimania op. Dit alles was gebaseerd op de campagnes, die de Franse Karel de Grote, tegen het Emiraat de Córdoba uitvoerde, met de bedoeling, ten noorden van de Ebro een Marca Hispánica op te richten. Hij had dit al op vergelijkbare punten van zijn grensgebied gedaan. Het bleek onmogelijk te zijn om de Pyreneese grensgebieden ten noorden van de Ebro-vallei, die men had onderverdeeld in verschillende provincies, stabiel te houden. Zij werden constant door Arabische-, maar ook door Zuid Muladíes aangevallen. De van origine Franse, Gotische of lokale edelen (van Baskische kant in dit geval van de Condado del Pamplona) probeerde tevens een onafhankelijkheidsstrijd te leveren, maar zij bleven als vazalstaten ondergeschikt aan de keizer, en later, aan de koning van het Francia Occidentalis. Het feodalistische systeem (leenstelsel uit de middeleeuwen) leidde tot de afbraak van de Karolingische dynastie. Langzamerhand werd de macht van de graven groter en meer los van de Frankische koningen. Wat betreft de graven van Barcelona, bleef de band nog lange tijd bestaan. Tot 988 bleven zij afhankelijk van de Franse koning. In 756 Abd ar-Rahman I ( Een overlevende van het Omajjaden kalifaat van de onttroonde familie die was uitgemoord door de Abbasiden) werd door zijn aanhang binnen gehaald en als Emir aangesteld, waarna het Emiraat Córdoba zich politiek onafhankelijk opstelde tegenover het Kalifaat Abbasiden. Regelmatig werd er aan de centrale macht van Córdoba getoornd, soms met rellen. Er waren vele periodes van grote ontevredenheid vooral onder de verschillende etnische-religieuze groeperingen zoals de Berbers van de Meseta del Duero, de mulaties van de Ebro vallei of de mozarabes van Toledo, Mérida of Córdoba ( La jornada del foso de Toledo of Elipando, mártires de Córdoba en San Eulogio). Eén keer kwam het tot een zeer ernstige opstand onder leiding van een tot het christendom bekeerde moslim (Omar ibn Hafsun ) in Bobastro. De christelijke verzetskernen in het noorden werden geconsolideerd (samengevoegd). Hoewel hun onafhankelijkheid daadwerkelijk afhing van de sterkte of zwakheid van dat bepaalde moment van het emiraat van Córdoba.

Interieur van de Moskee-Kathedraal van Córdoba.
Interieur van de Moskee-Kathedraal van Córdoba.

…….In 929, benoemd Abd al-Rahman III zichzelf tot kalief en dat hij daarbij de alleenheerschappij heeft over alle moslims. Het kalifaat Córdoba was er eigenlijk alleen in geslaagd om het Iberisch schiereiland voor zich te winnen en nog een klein stukje Noord-Afrika. Maar ze maakte wel een opmerkelijke economische- en sociale groei door met vooral een grote stedelijke – en een krachtige culturele ontwikkeling. In allerlei wetenschappen, kunst en letteren maken ze grote stappen vooruit. De Islamitische wereld beleefd grote voorspoed ten opzichten van het christelijke Europa dat steeds verder terugvalt in de “donkere tijden” van de Karolische Renaissance. Steden als Valencia, Zaragoza, Toledo en Sevilla behoorde tot de grote stedelijke centra, maar Córdoba werd, tijdens het kalifaat van Al-Hakam II de grootste stad van West-Europa en zou wel eens de half miljoen inwoners gehad kunnen hebben. Het was zeker het grootste culturele centrum van die tijd. In de laatste jaren van de 10e eeuw onderneemt generaal Almanzor elk voorjaar een strafexpeditie tegen de christenen in het noorden. Hij plundert in 978 Pamplona en in 982 León, Barcelona in 985 en Santiago in 997. Hij sterft en verliest de slag van Calatañazor in 1002 waar hij strijd tegen een christelijke coalitie. Hierna ontstaan er vele problemen onder moslim families die leidden tot de ondergang van het kalifaat en de vorming van een mozaïek van kleine koninkrijkjes, de zogenaamde Taifa’s.

…….Het koninkrijk Asturias, waar Oviedo de hoofdstad was werd na Alfonso II “el Casto omgevormd tot het koninkrijk van León , waarvan Garcia I in 910 de koning werd. Zijn vader Alfonso III “el Magno” verdeelde het rijk onder zonen . Zijn grondgebied had zich uitgebreid tot vlakbij de Duero. En deze nieuwe gebieden moesten bevolkt worden. Daar ontwierp hij het presura systeem voor, dit hield in dat mensen die terug durfde te keren naar deze, toch vrij gevaarlijke grensgebieden, een subsidie kregen. Terwijl de geestelijke heerschappij, de edelen en de kloosterlingen later kwamen. In gebieden waar de grens een meer permanente vorm had aangenomen werd de verdediging bij de meer sociale ‘caballero-villano’ gelegd. Met name in het oostelijk deel van het koninkrijk, een gebied met een nogal aanzienlijk verschillend karakter, het graafschap Castilla (Fernán González).Een enigszins vergelijkbaar proces (aprisio) vond plaats in het Catalaanse graafschap van Cataluña de Viejo tot aan de rivier de Llobregat (in tegenstelling tot Cataluña la Nueva dat pas in de 12e eeuw werd veroverd).

..De vroege middeleeuwen

De kerk van San Clemente te Taüll. (Romaans-Catalaans)
De kerk van San Clemente te Taüll. (Romaans-Catalaans)

……Vanaf de 11e eeuw werden de christelijke koninkrijken superieur aan de moslims. Het koninkrijk Navarra met Sancho III el Mayor had de graafschappen van de centrale Pyreneeën, Aragón , Sobrarbe en Ribagorza aan zijn koninkrijk toegevoegd. En het graafschap Leon van Castilla richtte een protectoraat (een staat die door een sterkere staat geregeerd en beschermd wordt) dat in feite het koninkrijk Leon zelf was.

…….Bij botsingen tussen de moslim Taifa’s (kleine staatjes) en de christelijke troepen liepen de huurlingen regelmatig over waardoor de macht van deze christelijke troepen sterk toenam. Het grondgebied van Sancho III el Mayor werd na zijn dood onder zijn zoons verdeeld. Fernando kreeg Castilla. Hij huwde de zus van de koning van León en met zijn Navarraanse troepen bood hij hulp aan deze koning. Hierdoor werd hij, nadat de Leonese koning (zijn zwager) zijn dood vond in de slag bij Tamarón (1037), uitgeroepen tot koning van León. Na de dood van Fernando keerde men weer terug naar de vele kleinere, regionale koninkrijkjes; het koninkrijk van León, het koninkrijk van Galicia, het koninkrijk van Castilla, maar ook de stad Zamora kreeg zijn eigen rechten. Achtereenvolgens vinden er herenigingen en splitsingen plaats, met uitzondering van de provincie Portugal, groeit het gestaag uit tot een koninkrijk. De verovering van Toledo door Alfonso VI (1085) kon men het gebied tussen de Duero en de Taag, gaan herbevolken door het tonen van oorkondes (fueros), publieke brieven (cartas pueblos) aan raden (concejos) met speciale jurisdictie over grote delen van dit gebied (comunidad de villa y tierra). Een soortgelijk proces vindt plaats in de vallei van de Ebro, ook dit gebied wordt herbevolkt, veelal met migranten (mozaraben) uit het zuidelijke gebied van het schiereiland. We hebben het hier over de verovering van Zaragoza dat Alfonso I el Batallador (koning van Navarra en Aragón) in 1118 veroverde. Hij trouwde met Urraca de Castilla en werd daarmee ook koning van Castilla en León. Maar doordat hij geen directe erfgenamen had viel dit koninkrijk terug aan de familie van Urraca. Het koninkrijk Navarra blijft zoals het is terwijl het koninkrijk Aragón en dat van Cataluña in 1137 worden samengevoegd door het huwelijk van koningin Petronila en graaf Ramon Berenguer IV van Barcelona. Dit werd de nieuwe kroon van Aragón.

De kathedraal van Burgos, een van de vele kathedralen van Spanje.
De kathedraal van Burgos, een van de vele kathedralen van Spanje.

…….De oprichting van de kroon van Castilla, als  een verenigt koninkrijk, met één koning en één Hof, werd tot in de 13e eeuw niet geconsolideerd.  Verschillende gebieden behielden een eigen aparte juridische status, vereeuwigd in een titel behorend tot een koning “Koning van Castilla, León, Galicia, Najera en van Toledo,…. Heer van Biskaje en Molina. Aan deze titels zien we dus de soevereiniteit van de verschillende rijken die aan het koninkrijk zijn toegevoegd. Alfonso VII adopteerde de benaming van Imperato totius Hispiae. De herbevolking van het brede gebied tussen de Taag en de Sierra Morena, een gebied dat vrijwel geheel onbewoond was, werd toevertrouwd aan het militaire gezag van Santiago, Alcantara, Calatrava en Montesa. De christenen werden bij hun zuidelijke veroveringen geconfronteerd met twee Noord-Afrikaanse interventies (bemoeienissen, ingrepen): van de Almoraviden (slag bij Zalaca, 1086, en Ucles, 1108), en die van de Almohaden (slag bij Alarcos, 1195) die zij in hun voordeel wisten te beslechten, deels door de corruptie en de afwachtende houding van de moslimleiders. De slag om Navas de Tolosa in 1212 was beslissend voor de christenen. Hier bleek hun dominantie over het gereduceerde moslim bolwerk op het schiereiland. Er bleef voor de moslims niet veel meer over dan het Koninkrijk Nazarí de Granada. Het politieke en militaire verval van al-Andalus kwam gelijktijdig met de piek op het artistieke en culturele hoogtepunt (Palacio de la Aljaferia, Alhambra de Granada, Averroes, ibn Hazm)

Het Alhambra van Granada
Het Alhambra van Granada.

…….Fernando III el Santo, koning van Castilla veroverd halverwege de 13e eeuw de gehele Guadalquivir vallei (koninkrijken van Jaen, Córdoba en Servilla) en het koninkrijk van Murcia; ondertussen, na de mislukte uitbreiding ten noorden van de Pyreneeën (Kruistocht tegen de Albigenzen) veroverde ze de koninkrijken Valencia en Mallorca (Jaime I el Conquistados). De overeenkomst tussen beide koninkrijken blijft gerespecteerd, er komt zelfs een huwelijk uit voort van Alfonso X el Sabio met Violante de Aragón. De herbevolking van deze gebieden, door christenen, die dichtbevolkt waren met moslims, die ook na de verovering bleven, kwam eigenlijk hier op neer dat het grondgebied opnieuw verdeeld werd en dat de mensen die mee gevochten hadden (mudéjares) bij deze veroveringen naar gelang hun status beloond werden (repartimiento genoemd). Het samenleven van christenen, moslims en joden getuigt van een hoog cultureel niveau (school van vertalers in Toledo, de Tablas alfonsíes, en de werken van Raimundo Lulio). Tevens werden er een aantal studium arabicum et hebraicum (educatieve instituten Arabisch en Hebreeuws) geopend in Toledo, Murcia, Sevilla, Valencia en Barcelona. En ook de studia generalia, de voorloper van de eerste universiteiten (Salamanca, Palencia, Valladolid, Alcala, Llieda, Perpignan) waren.

De late middeleeuwen

Raadzaal van Consejo de Ciento. Want tegenwoordig is dit het gemeentehuis van Barcelona.
Raadzaal van Consejo de Ciento. Want tegenwoordig is dit het gemeentehuis van Barcelona.

…….Vanaf de Siciliaanse Visperas (1282) Begon het koninkrijk Aragón zich uit te breidden over het Middellandse Zeegebied. Sardinië, Sicilië en voor kortere periode ook het hertogdom van Athene en Neopatria werden erin opgenomen. Daarentegen koos het koninkrijk Castilla, dat concurreerde met Portugal, ervoor om zich uit te breiden via de Atlantische Oceaan. In 1402 begon men met de verovering van de Canarische eilanden, die bewoond waren door de Guanchen. De eerste bezetting werd uitgevoerd door de Señores Normandes (Juan de Bethencourt), die trouw aflegde aan Hendrik III van Castilla. Het duurde tot 1496 voordat alle eilanden waren ingenomen. De begrenzing van de Portugese- en Spaanse gebieden zijn vastgelegd in het verdrag van Alcáçovas (1479) ook beschrijft het dat de Portugese gebruik kunnen maken van de route om Kaap de goede Hoop van Afrika om India te bereiken.

Sint Dominicus zit een Auto-de-fé voor, Pedro Berruguete rond 1495.
Sint Dominicus zit een Auto-de-fé voor, Pedro Berruguete rond 1495.

…….De grote pest epidemie van 1348 veroorzaakt een zeer hoog sterftecijfer in het koninkrijk Aragón, dit werd nog voorafgegaan aan een aantal jaren van zeer lage landbouwopbrengsten (het eerste slechte jaar was 1333). Hierdoor werd dit koninkrijk economisch en sociaal maar ook ideologisch als politiek zeer onstabiel. In Castilla brak dan ook tussen 1351 en 1369 de eerste Castiliaanse burgeroorlog uit. Het waren de aanhangers van Pedro I ‘el Cruel’ en de aanhangers van zijn halfbroer Enrique II de Trastamara die elkaar bevochten. En Aragón, na de dood van Martin I ‘el Humano’, kozen de vertegenwoordigers van de drie staten voor het Compromis van Caspe (1412) en dus werd Fernando de Antequera van het Castiliaanse Casa de Trastámara hun koning. Tijdens het bewind van Alfonso V el Magnánimo breidde de Aragonese hun grondgebied uit door het koninkrijk Napels te veroveren. De crisis werd vooral voelbaar in Cataluña door de politieke verschillen tussen Juan II de Aragón en zijn zoon Carlos de Viana, die werden uitgebuit door lokale overheden (la Generalitat of te wel de permanente commissie van het Hof en de Consell de Cent of het regiment van de stad Barcelona). Hiermee wordt de beperkte effectieve macht van de Aragonese monarchie over de andere de edelen aangetoond. Deze hadden meer macht over de verschillende gebieden door lokale grondwetten, traditionele gebruiken en gewoontes (usatges en observancias). Tegelijkertijd waren er hoogopgelopen sociale spanningen tussen de Busca en de Biga (de hoge en lagere burgerij van de stad Barcelona) en de opstanden van de boeren van Remensa (boeren die aan een zeer streng regime waren onderworpen). Dit alles escaleerde compleet tot Guerra Civil Catalana (1462-1472). Van deze verzwakking van Barcelona en Cataluña profiteert Valencia, daardoor werd deze zeehaven door zijn centrale ligging commercieel aantrekkelijker voor het koninkrijk Aragón, in het midden van de 15e eeuw een stijgt daardoor het aantal inwoners tot 75.000, en bereikt ze haar culturele hoogtepunt waardoor we dit kunnen definiëren als de Gouden Eeuw van Valencia. Het koninkrijk Aragón dat niet aan de zee grenst richt zich vooral op zijn agrarische activiteiten en wordt daardoor gehinderd in zijn economischer en sociale ontwikkeling. De privileges van de Rijke Heren (ricoshombres), de wereldlijke edelen en de kerk verhinderen de ontwikkeling van een bloeiende middenklasse, hierdoor verzwakt de positie van het Aragonese koninkrijk ten opzichte van de andere de staten.

Isabel I de Castilla
Isabel I de Castilla
Fernando II de Aragón
Fernando II de Aragón

…….In 1479 bestijgt Fernando el Católico, tweede zoon en erfgenaam van Juan II, de troon. En door zijn huwelijk met Isabel de Católica wordt hij ook koning van Castilla en wat de sociale spanningen binnen zijn eigen koninkrijk verminderd, incluis de conflicten met de boeren (arbitrale uitspraak van Guadalupe 1486). Het groeiende antisemitisme, dat nog eens extra gevoed werd door predikers San Vicente Ferrer of de aartsdiaken van Ecija, leidde in 1391 tot een anti Joodse opstand..Vele joden bekeerde zich, maar dat veranderde niets aan het probleem want daarna gingen de oude christenen de nieuwe christenen discrimineren, dit ging zover dat er op gewelddadige manier op deze mensen werd gejaagd (anti bekering opstand geleidt door Pedro Sarmiento in Toledo, 1449). Hier kwam de Spaanse inquisitie uit voort (1478).

De moderne tijd

….De 15e tot de 19e eeuw    Andere artikelen: Spaanse imperium.

Portret van Carlos I en Isabel van Portugal. Het is een kopie van Rubens want het origineel, van Tiziano is verloren gegaan.
Portret van Carlos I en Isabel van Portugal. Het is een kopie van Rubens want het origineel, van Tiziano is verloren gegaan.

……Het huwelijk van Fernando en Isabel (1469) kwam voort uit de overwinning die zij met steun van een aantal partijen behaalde in de Castiliaanse Successieoorlog. Dit werd bepalend voor het opgaan van de twee kronen van Castilla en Aragon in een dynastie. De eenwording van het schiereiland werd beslecht in de oorlog met Granada (1482 – 1492) en de annexatie van Navarra (1512), waarna men het territorium nog verder uitbreidde door delen van Noord-Afrika en Italië te veroveren. Het huwelijk tussen beide Katholieken Koningen was een politiek huwelijk maar ook hun kinderen, deze werden uitgehuwelijkt aan de erfgenamen van koninklijke huizen van West-Europa met uitzondering van die van Frankrijk (Portugal, Engeland en de Habsburgse Staten). Deze huwelijken zorgden tegelijker tijd ook voor een problematische concentratie van koninkrijken voor hun kleinzoon Carlos de Habsburgo (Carlos I). Hij heerste over, niet alleen Spanje en grote delen van Europa maar ook over het recent ontdekte Amerika (1492). Spanje was een echt koloniaal rijk en dat maakte deze monarchie in die tijd tot de sterkste van de wereld. In hetzelfde wonderbaarlijke jaar (annus mirabilis) 1492 werd besloten de joden te verdrijven en de Gramática castellana van Antonio de Nebrija in te voeren.

Kaart met gebieden die zo´n 400 jaar bij Spanje hoorde. Rood: Het Spaanse rijk op z´n hoogste punt rond 1790. Magenta: gebieden waar Spanje invloed op uitoefende maar nooit in bezit heeft gehad. Paars: Portugese bezittingen die tussen 1580 en 1640 door Spanje geregeerd werden. Violet: Verloren gebieden na het verdrag van Utrecht 1717. Bruin: Marrokaanse en Oostelijke Sahara 1884-1975.
Kaart met gebieden die zo´n 400 jaar bij Spanje hoorde.
Rood: Het Spaanse rijk op z´n hoogste punt rond 1790.
Magenta: gebieden waar Spanje invloed op uitoefende maar nooit in bezit heeft gehad.
Paars: Portugese bezittingen die tussen 1580 en 1640 door Spanje geregeerd werden.
Violet: Verloren gebieden na het verdrag van Utrecht 1717.
Bruin: Marrokaanse en Oostelijke Sahara 1884-1975.

…….Om de centrale plaats van de Keizerlijke macht in het Spaanse koninkrijk aan te tonen moest Carlos I eerst de sterke politieke Castiliaanse oppositie overwinnen (Guerras de las Comunidades). Ondanks zijn overwinningen in Italiaanse oorlogen tegen Frankrijk falen de ideeën van een Keizerlijk imperium van Carlos V (grotendeels veroorzaakt door de oppositie van de protestantse Duitse vorsten). Dit leidde er toe dat de keizer zijn rijk in tweeën deelde. Een deel dat geregeerd werd door zijn broer Fernando I (Aartshertog van Oostenrijk en het Duitse rijk) en het andere deel dat geregeerd werd door zijn zoon Felipe II (Vlaanderen, Italië en Spanje en de overzeese gebieden). De alliantie (bondgenootschap) tussen de Weense- en Madrileense Habsburgers behield zich tussen 1559 en 1700. De Spaanse overheersing was zelfs sterker op het moment dat ze door de Iberische unie tussen 1580 en 1640 samenging met Portugal. Op dat moment was Spanje in staat zich met alle grote problemen in Europa te bemoeien: de godsdienstoorlogen in Frankrijk, de  opstand van Vlaanderen (1568 – 1648) dat eindigde in een verdeling van dit grondgebied in een noordelijke, protestants Hollands en een zuidelijke, katholieke Nederlands Spaanse deel, en de groeiende Turkse macht in het Middellandse Zee gebied (dat beslecht werd in de Slag van Lepanto, 1571). De overheersing op zee werd te niet gedaan door de Engelse- en Nederlandse vloot, deze wisten de onoverwinnelijk geachte Armada in 1588 te verslaan. Het binnenland van Spanje verstikte door opstanden in Aragon 1590 en de opstand van de Alpujarras (1568). Dit was een uiting van de niet-integratie van de Moren dat maar niet opgelost werd en uiteindelijk resulteerde in de volledige uitzetting in 1609. De volgende koning kreeg te maken met de ontvolking en verval van de landbouwactiviteiten in Valencia, karakteristiek voor deze sociale groep.

Portret van Felipe II, eerder toegeschreven aan Sánchez Coello maar recent aan Sofonisba Anguissola, 1570.
Portret van Felipe II, eerder toegeschreven aan Sánchez Coello maar recent aan Sofonisba Anguissola, 1570.

…….De revolución de los precios van de 16e eeuw werd veroorzaakt door de enorme toestroom van zilver naar Castilla, de gemonopoliseerde handel uit Amerika, was de oorzaak van het ineenstorting van de lokale productie activiteiten, terwijl er invoer plaatsvond van vele in Europa vervaardigde producten. In de 17e eeuw werd Spanje zwaar getroffen door een crisis welke wordt veroorzaakt door een opeenvolging van minderjarige koningen (Felipe III, Felipe IV en Carlos II). Daar staat tegenover dat in deze periode van achteruitgang de Spaanse kunst en cultuur een Gouden Eeuw doormaken. In 1640 was men over het kritieke punt van de crisis heen en andere zaken waren bijna opgelost (de Catalaanse opstand, de Masaniello opstand in Napels, de Andalusische oproer, de onafhankelijkheid van Portugal) en kreeg de Spaanse monarchie een nieuwe definitie, men ging verder zonder Portugal en met Frankrijk werd in het Verdrag van de Pyreneeën de grens vastgesteld (1659).

De Familie van Felipe V, van Louis Michel Van Loo, 1743.
De Familie van Felipe V, van Louis Michel Van Loo, 1743.

…….Na de Spaanse Successieoorlog (1700-1715) en de verdragen van Utrecht en Rastatt kwam er een verandering in de dynastie. Het Huis van Bourbon deed zijn intreden in de Spaanse monarchie (dit was een gevolg van de familie pacten die gedurende de 18e eeuw werden doorgevoerd). Dit betekende tevens het verlies van een aantal grote gebieden zoals Vlaanderen en Italië ten gunste van Oostenrijk en andere zwaar drukkende concessies in de handel met Amerika ten gunste van Engeland, die ook nog eens Gibraltar en Menorca behielden. Binnen Spanje ontstond een politiek model dat aansloot bij het Franse absolutisme en centralisme, dat werd aangepast op de Kroon van Castilla,  en opgelegd aan de kroon van Aragon (decretos de Nueva Planta). Alleen de Basken en Navarra behielden hun autonome systeem (régime foral).,,In het kader van een nieuwe groei fase, ontstond er een economisch herstel en een herstel met de Amerikaanse kolonies waarmee men nieuwe handelsmaatregelen in de eerste helft van 18e eeuw aanging, iets dat de weg naar nieuwe inzichten van de vrije handel en in het bewind van Carlos III moest aangeven. De opstand van Esquilache (1766) laat de verschillende sociale-politieke ontwikkelingen met Frankrijk zien, dat in een enigszins vergelijkbare situatie leidde tot de Franse Revolutie, terwijl dat in Spanje eindigde met de vervanging van de ministeries die het hervormingsprogramma afremde, het uitzetten van de Jezuïten, een herbezetting van het gerechtshof tussen de politieke partijen, de golillas en de manteístas.

De 19de eeuw

Andere artikelen:  Cronología de España en el siglo XX, Guerra de la Independencia Española , Guerra de Independencia Hispanoamericana, España durante la Guerra de Independenci Española, España napoleónica y Restauración absolutista en España.

2 Mei 1808 in Madrid. De Madrilenen komen in opstand tegen het Franse invasieleger, wat de Onafhankelijksoorlog van Spanje veroorzaakte.
2 Mei 1808 in Madrid. De Madrilenen komen in opstand tegen het Franse invasieleger, wat de Onafhankelijksoorlog van Spanje veroorzaakte.

…….Het is moeilijk te zeggen wanneer de Moderne Tijd voor Spanje begint. In 1805 wordt, in de Slag bij Trafalgar, de Spaans-Franse vloot door het Verenigd Koninkrijk verslagen, dit maakte een einde aan de Spaanse suprematie op de zeeën. Terwijl Napoleon Bonaparte, na de Franse revolutie de macht had overgenomen in het Gallische land en zichzelf had uitgeroepen tot keizer van Frankrijk. Nadat de problemen tussen Carlos IV en zijn zoon Fernando bekend waren stuurde Napoleon in 1808 een machtig leger naar Spanje. Zijn voorwendsel was Portugal binnen te vallen, hij gebruikte hier de minister president, Manuel Godov voor, aan wie hij de troon van een deel van Portugal beloofd had. De Franse Keizer gaf daarop de Spaanse troon aan zijn broer Joseph I. Dit gaf aanleiding tot de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlof deze duurde vijf jaar waarna men de Eerste Spaanse Grondwet opstelde, een grondwet met een uitgesproken liberaal karakter, de zogenaamde Cortes de Cádiz. Deze werd afgekondigd op 19 maart 1812, tijdens het feest van San José dat in de volksmond meer bekend stond als La Pepa. Na de nederlaag van de troepen van Napoleon, met als hoogtepunt de Slag van Vitoria in 1813, waarna Fernado VII terugkeerde op de troon van Spanje.

De afkondiging van de gronwet in 1812, werk van Salvador Viniegra (Museo de las Cortes de Cádiz)
De afkondiging van de gronwet in 1812, werk van Salvador Viniegra (Museo de las Cortes de Cádiz)

…….Tijdens het bewind van Fernando VII krijgt de Spaanse monarchie te maken met de overgang van het Oude Regime naar een meer liberale staat. Na zijn aankomst in Spanje, trekt Fernanado VII de grondwet van 1812 in en streeft samen met de constitutionele liberalen naar een meer steviger absolutisme. Ondertussen zet de Spaans-Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog zich voort, ondanks de militaire inspanningen van de royalisten, uiteindelijk vallen alleen de eilanden van Cuba en Puerto Rico nog onder het Spaanse bewind. Na deze Onheilspellende Decennia (Década Ominosa) gaat men met de steun van de liberale politici gaat men over op Pragmática Sanción van 1830, waarmee Spanje weer terugkeert naar een parlementaire monarchie. Op de wijze geven beide revolutionaire processen aanleiding tot de vorming van een nieuwe nationale Staat die tot op de dag van vandaag nog steeds bestaan. Het eind van het bewind van Fernando VII wordt gekenmerkt door het tenietgaan van het absolutismo in de gehele Spaanstalige wereld.

Koningin Isabel II van Spanje
Koningin Isabel II van Spanje

…….Met de dood van Fernando VII in 1833 ontstaat er een nieuwe periode van sterke politieke- en economische instabiliteit. Zijn broer Carlos Maria Isidro, gesteund door aanhangers van het absolutisme, komt in opstand tegen de benoeming van Isabel II, dochter van Ferdinand VII als erfgenaam en constitutionele (grondwettelijke) koningin, en tegen de intrekking van het Reglamento de sucesión van 1713, dat voorkomt dat vrouwen troonopvolgster worden van de troon. Waardoor de Eerste Carlistenoorlog uitbrak. De bewindsperiode van Isabel II werd gekenmerkt door een wisselende momenten van sterke en matige progressie, hoewel deze afwisselingen meer veroorzaakt werden door het opstandige leger dat uiteindelijk leiden tot een vreedzame overdracht van de macht op basis van de verkiezingsuitslag.

…….Door de revolutie van 1868, de zogenaamde “La Gloriosa”, wordt Isabel II gedwongen Spanje te verlaten. Men roept het Cortes Condituyentes dat zich, op initiatief van General Juan Prim, ten gunste van de monarchie uitspreekt en daarmee het koningschap aanbiedt aan Amadeo de Saboya ; zoon van de Italiaanse koning. Zijn bewindsperiode was maar van korte duur, al snel ontnam men hem belangrijke functies voor de samenleving waardoor hij al gauw de politieke steun verloor. De eerder genoemde generaal Prim werd al vermoord voordat Amadeo een voet in Spanje had gezet. Vervolgens riep men de Eerste Republiek uit, die evenmin een lang leven was beschoren. Er gebeurde wel veel, in slechts elf maanden volgde vier presidenten elkaar op: Figueras, Pi y Margall, Salmerón en Castelar. Gedurende deze krampachtige periode vonden er veel belangrijke territoriale spanningen en gewapende conflicten plaats, zoals de onafhankelijkheidsverklaring van het Cantón van Cartagena, een toonaangevend uiting van het cantonalisme. Deze periode van problemen eindigde in 1874 met uitspraken van Generaal Arsenio Martinez-Campos Antón en Manuel Pavia, die het Parlement ontbonden.

…….La Restauración de borbónica riep Alfonso XII, zoon van Isabel II, uit tot koning. Spanje kende een lange periode van politieke stabiliteit dankzij de het beleid van de conservatieve politicus Antonio Cánovas del Castillo die zijn regering baseerde op de politieke partijen van de Concervatieve (Canovas del Castillo) en Liberale (Praxedes Mateo Sagasta). Alfonso XII stierf in 1885 en vertrouwd het regentschap toe aan zijn weduwe Maria Cristina, tot hun zoon Alfonso XIII, die pas na de dood van zijn vader geboren werd, de leeftijd bereikt had om het koningschap op zich te nemen. De onafhankelijkheidsstrijd van Cuba in 1895 geeft de Verenigde Staten aanleiding om in te grijpen. Vlak na de explosie op het slagschip USS Maine op 15 februari 1898 in de haven van Havana, besluiten de Verenigde Staten de oorlog te verklaren aan Spanje. Verslagen door de Amerikaanse natie, verliest Spanje zijn laatste kolonies: Cuba, de Filipijnen, Guam en Puerto Rico.

De 20ste eeuw

 Andere artikelen: Cronologia de España en el siglo XX

Alfonso XIII en Miguel Primo de Rivera en 1930.
Alfonso XIII en Miguel Primo de Rivera en 1930.

…….De 20ste eeuw begon met een grote economische crisis en een voortslepende politieke instabiliteit. Er was een korte tussenpoos van welvaart doordat Spanje neutraal was tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar  daarna volgen nieuwe regeringscrises, de ongunstige afloop van de Rif-oorlog zorgde voor een nog slechtere verstandhouding met Marokko, sociale onrust en ontevredenheid van de kant van het leger, leidde tot de staatsgreep van Generaal Miguel Primo de Riviera, van 13 september 1923.  Hij vestigde een militaire dictatuur die door een groot deel van de maatschappelijke krachten en door Koning Alfonso XIII zelf werd aanvaard. Gedurende de dictatuur werden de vrijheden en rechten steeds verder onderdrukt, het economisch klimaat werd steeds moeilijker. Hierdoor groeide de populariteit van de Republikeinse Partij en werd de situatie steeds onhoudbaarder. In 1930 dient Primo de Riviera zijn ontslag in bij de koning en vertrok hij naar Parijs, waar hij kort daarna stierf. Zijn kandidatuur van Damaso Berenguer als Algemeen Directeur wordt overgenomen door admiraal Aznar. Deze periode noemde men de Dictablanda.

…….Vastbesloten om tot een oplossing te komen stelde men een grondwet op waarin gemeenteraadsverkiezingen werden verplicht, de eerste verkiezing vond plaats op 12 april 1931. Dit was een klinkende overwinning voor Republikeinse-socialistische kandidaten in de grote- en provinciale hoofdsteden, hoewel het aantal monarchistische raadleden grotendeels behouden bleef. De roep om een republiek is echter zo sterk dat de koning wordt gedwongen om het land te verlaten en roept men op 14 april de Tweede Republiek uit. Tijdens deze Republiek heerst er een sterke politieke en sociale onrust, welke gekenmerkt wordt door een sterke radicalisering van linkse en rechtse groepering. De gematigde leiders boycotte elke partij en probeerde een gematigd Spanje te creëren. Tijdens de eerste twee jaren regeert er een coalitie van Republikeinen en Socialisten. Tijdens de verkiezingen van 1933 wonnen de rechtse en bij de verkiezingen van 1936 wonnen de linkse. Het een gewelddadige periode waarin ondermeer kerken worden verbrand, in 1934 voert de royalistisch gezinde militair, Jose Sanjurjo, de revolutie van 1934 aan en worden tal van aanslagen gepleegd op rivaliserende politici. Maar aan de andere kant wordt er tijdens de Tweede Republiek getracht grote hervormingen door te voeren om het land te moderniseren (democratische grondwet, landhervorming, herstructurering van het leger en de eerste statuten van autonomie,…) men breidt de rechten van de burgers uit, zoals de herkenning van het kiesrecht voor vrouwen, en het universeel kiesrecht (sufragio universal).

Het bombardement van Guernica gedurende de Burgeroorlog van Spanje.
Het bombardement van Guernica gedurende de Burgeroorlog van Spanje.

…….Op 17 en 18 juli 1936 komen delen van het Spaans Afrikaanse leger in opstand tegen de regering van de Republiek, dat lukt alleen in bepaalde delen van het land. Spanje was in tweede zones verdeeld; een deel stond onder het gezag van de Repubilkleinse regering dat ontstaan was uit de revolutie van 1936 en een ander deel werd gecontroleerd door de rebellen, dit leidde uiteindelijk tot de Spaanse Burgeroorlog. Door Hitlers en Mussolinis steun aan de rebellen, die sterker was dan de steun van Stalin of de republikeinse Mexicaan Lazaro Cardenas, en door de constante conflicten tussen Republikeinse fracties , om allerlei redenen, behaalde Franco op 1 april 1939 de overwinning.

Francisco Franco Samen Met Dwight D. Eisenhower in Madrid , 22 december 1959.
Francisco Franco Samen Met Dwight D. Eisenhower in Madrid , 22 december 1959.

…….Franco richtte een dictatoriaal regime op. Deze ontwikkeling zorgde voor een sterke onderdrukking van de verslagenen en dat vele duizenden Spanjaarden in ballingschap leefde en vele andere ter dood veroordeeld werden of gevangenisstraf kregen. Hoewel Franco ervoor zorgde dat Spanje neutraal was tijdens de Tweede Wereldoorlog, gaf hij wel openlijk steun aan de As-mogendheden en dat leidde tot een internationaal isolement. Echter door de anticommunistische opstelling van het Spaanse regime tijdens de Koude oorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie en hun bondgenoten, werd het Franco-regime uiteindelijk erkend door de westerse mogendheden. Laat in de jaren ’50 eindigde het internationale isolement met de ondertekening van een aantal overeenkomsten met de VS dat tevens de installatie van een joint Spaans-Amerikaanse militaire bases in Spanje toestond. In 1956 verkoos Marokko, dat voorheen een Spaans-Frans protectoraat was, zijn  onafhankelijk en stelde men een economisch stabilisatie plan op voor het land. In 1968, verleende Franco de onafhankelijkheid aan Spaans Guinea en het jaar daarop stelde hij Juan Carlos de Borbón, kleinzoon van Alfonso XIII en prins van Spanje voor als zijnde zijn opvolger als koning. Hoewel het regime een sterke repressie bleef uitoefenen tegen de politieke oppositie, kende Spanje een grote industriële en economische ontwikkeling tijdens de jaren ’60 en ’70.

Adolfo Suárez, een van de meest belangrijke politieke figuren van de overgangsperiode van Spanje (Transición Española).
Adolfo Suárez, een van de meest belangrijke politieke figuren van de overgangsperiode van Spanje (Transición Española).

…….Francisco Franco overleed op 20 november 1975 en twee dagen later werd Juan Carlos I uitgeroepen tot koning van Spanje. Hiermee ontstond er een overgangsperiode dat in 1978 leidde tot de oprichting van wedermaal een parlementaire monarchie, na het ontnemen van de historische rechten van zijn vader Juan de Borbón, was de weg tot het koningschap geopend. Na de eerste democratische verkiezingen werd Adolfo Suarez, van de partido Unión de Centro Democrático (centrum-rechts), verkozen tot president van de regering. Hij voerde belangrijke politieke hervormingen door en begon met de onderhandelingen voor toetreding van Spanje tot de Europese Economische Gemeenschap. Hij trad af in 1981.

…….Gedurende deze periode pleegt de Baskische terreurgroep ETA talrijke aanslagen, met name tegen de leden van het leger en veiligheidstroepen, en dit alles met een nogal willekeurig karakter. Tijdens de inhuldiging van de opvolger van Suarez, van Leopoldo Calvo Sotelo van de UCD op 23 februari 1981 doet een groep van hoog geplaatste militaire officieren een poging tot een staatsgreep. Het Huis van Afgevaardigde werd ingenomen door de luitenant-kolonel Antonio Tejero, maar de poging tot deze staatsgreep werd op dezelfde dag nog afgebroken door tussenkomst van Koning Juan Carlos I die zich beroept op de grondwet. In 1981, ondertekend Spanje in  Brussel het betreffende Protocol tot toetreding van de NAVO, dit is het begin van het integratie proces dat eindigt in de lente van 1982, tijdens de regering van de UCD.

…….Bij de algemene verkiezingen van 1982 overwon de Partido Socialista Oberno Español onder leiding van Felipe González, die werd benoemd tot premier en bleef aan de macht voor de daarop volgende drie zittingsperiodes. In 1986 treed Spanje toe tot de EEG, dat de voorloper van de Europese Unie is en in datzelfde jaar wordt er een referendum gehouden over de duurzaamheid van de NAVO. De PSOE verdedigde zichzelf. In 1992 laat Spanje zichzelf zien op het internationele toneel. Met de opening van de Olympische Spelen in Barcelona laat Spanje zien een modern land te zijn. Madrid wordt verklaard als Europese Culturele Stad en in Sevilla houdt men de Wereldtentoonstelling de EXPO ’92.

…….Tijdens deze periode vind er een sterke modernisering van de Spaanse economie en samenleving plaats, gekenmerkt door een industriële herstructurering en de vervanging van het oude franquistische economische model naar een ander, meer liberaal model – dit leidde tot drie grote algemene stakingen – de generalisering van het denkbeeld en de hedendaagse waarde in de Spaanse samenleving, de ontwikkeling van de autonome staten, de transformatie van het de strijdkrachten en enorme ingrepen in de civiele infrastructuur (het uitbreidden van het autosnelwegennet). Er was echter ook een hoge werkeloosheid ontstaan wat uiteindelijk uitmondde in de stagnatie van de economische groei, die niet eerder dan in 1999 begon te herstellen, het werkloosheidscijfer daalde van 23% naar 15%. In 1994 kreeg men te maken met een nieuwe staat terroristische groepering GAL (Grupos Antiterroristas de Liberación).

…….Bij de verkiezingen van 1996 kwam de Partido Popular, onder voorzitterschap van José María Aznar, als winnaar uit de bus, een positie die hij twee verkiezingen lang wist te behouden, zelfs zo dat ze in 2000 de verkiezing wonnen met een absolute meerderheid.

De 21ste eeuw

Andere artikelen: Crisis económica española de 2008

…….Deze eeuw begon met de gevolgen van de aanslag van 11 september 2001 in de Verenigde Staten, dat ertoe leidt dat Spanje, samen met vele andere landen, deelneemt aan twee conflicten, te weten de oorlog in Afghanistan en de invasie van Irak. De terroristen beantwoorden hierop met een aanslag op 11 maart 2004 waardoor 191 mensen werden gedood. Deze aanslag veroorzaakte een breuk tussen de regering en een groot deel van de Spaanse bevolking. Dit gaf weer aanleiding tot nieuwe verkiezingen waarin de PSOE op 14 maart 2004 de overwinning wist te behalen.

Luchtfoto van Puerta del Sol Waar honderdduizenden boze mensen protesteerde, mei 2011.
Luchtfoto van Puerta del Sol Waar honderdduizenden boze mensen protesteerde, mei 2011.

…….Op 1 januari 2002 werd de Euro, de officiële munt voor de “Eurozone”, ingevoerd ter vervanging van de Peseta. Ondanks de protesten, want de prijzen stegen door het wisselen van de munteenheid, gingen de burgers de munt gebruiken. Tussen 1994 en 2007 was er een belangrijke groei van de Spaanse economie, welke werd veroorzaakt door een frauduleuze samenwerking in de bouw- en bankensector. Hieruit kwam een wereldwijde crisis uit voort die begon in 2008 en die tot op heden doorwerkt. In de late twintigste eeuw kreeg Spanje te maken met grote aantallen immigranten uit landen als latinoamericanos Ecuador, Colombia, Argentina, Bolivia, Peru en de Dominicaanse Republiek, alsmede uit verschillende delen van Afrika, Azië en Oost-Europa. Door de sterke economische, expansieve groei die zich sinds 1993 manifesteert heeft het land veel arbeiders nodig. Zo werd in februari 2007 Spanje, door de directeur van de Spaanse Bank nog gepositioneerd als de zevende grootste economie ter wereld.

…….Na de terreur aanslag van 11 maart  2004 in Madrid wint de PSOE (Partido Socialista Obrero Español , de Spaanse Socialistische Arbeiderspartij) de verkiezingen en wordt Jose Luis Rodriguez Zapatero de vijfde president van deze democraties gekozen regering. Met Zapatero als premier vertrekken de Spaanse troepen uit Irak. Dit veroorzaakt een aanzienlijke afkoeling van de diplomatieke betrekkingen met de Verenigde Staten. De Europese grondwet wordt ondertekend en er wordt een referendum onder de bevolking gehouden waarbij de Spaanse burger zijn goedkeuring geeft aan het verdrag. Het homohuwelijk werd wettelijk goedgekeurd, en in het verkiezingsprogramma van de socialisten werden vele beloftes gedaan voor sociale hervorming. Op woensdag 22 Maart 2006 kondigt de terroristische organisatie ETA haar tweede wapenstilstand af welke op 30 december van hetzelfde jaar wordt verbroken met de plaatsing van een autobom in de gloednieuwe Terminal 4 van de luchthaven Barajas. Deze aanval kost twee mensen het leven.

…….De verkiezing van 9 maart 2008 gaf de overwinning wederom aan de PSOE en weer wordt Jose Luis Rodriguez Zapatero premier van de hernieuwde regering. De socialisten wonnen de verkiezingen met 169 zetels ( 5 meer dan in de verkiezingen van 2004) in vergelijking met 154 zetels voor de Partido Popular (Volkspartij) ( 6 zetels meer dan de voorgaande verkiezing). De nationalistische partijen worden getroffen door een sterke daling, met uitzondering van de CIU, die zijn 10 zetels in het Kamers van Afgevaardigde weet te behouden. Izquierda Unida verloor enorm en bleef met slecht 2 zetels gehandhaafd in Kamer. De verkiezingen van 2008 consolideerde en versterkte de tweepartijenregering. In hetzelfde jaar word er in Zaragoza de EXPO 2008 gehouden, waarvan de focus op water en duurzame ontwikkeling ligt. De EXPO en de voltooiing van de bouw markeren het begin van de crisis in september van dat jaar.

…….Deze crisis beïnvloed de westerse economie sterk en is deels te wijten aan de aanpak van de regering van Zapatero, de nationale economie staat door de buitenlandse markten onder sterke druk en leid tot een werkeloosheid van meer dan 21%. Dit alles veroorzaakt een grote ontevredenheid en er worden gedwongen vervroegde verkiezingen gehouden op 20 november 2011. Terwijl een paar maanden van te voren de Partido Popular de gemeentelijke en de regionale verkiezingen nog weet te winnen, de PSOE die in deze verkiezingen wordt voorgezeten door Alfredo Perez Rubalcaba, vice premier en minister van Binnenlandse Zaken tijdens de regering van Zapatero, krijgt te maken met een enorme verkiezingsnederlaag sinds de democratische transitie (overgang). Ze behalen slechts 110 zetels in het congres (tweede kamer) en 48 zetels in het senaat (eerste kamer) (Deze worden in Spanje, beide en tijdens dezelfde verkiezing door het volk gekozen). In plaats daarvan slaagt de PP van Mariano Rajoy erin om een absolute overwinning te behalen, 186 zetels in het congres en 136 in het senaat, het is de beste verkiezingsuitslag in de geschiedenis van deze Volkspartij.

Regering en politiek


De koning Felipe VI van Spanje.
De koning Felipe VI van Spanje.
Minister President Mariano Rajoy
Minister President Mariano Rajoy

…….Spanje is een sociale en democratische rechtstaat dat berust op een parlementaire monarchie. De nationale soevereiniteit maakt deel uit van het Spaanse volk.

…….De grondwet is gebaseerd op de onverbrekelijke eenheid van de Spaanse natie, het is het gemeenschappelijke en ondeelbare vaderland van alle Spanjaarden, het erkent en waarborgt het recht op, autonomie van de nationaliteiten en regio’s, integratie en solidariteit onder hen.

Verdeling van de Bevoegdheden

…….De koning van Spanje is het hoofd van de staat. Arbitreert en matigt de reguliere werking van de instellingen, en gaat uit van de hoogste vertegenwoordiging van de Spaanse staat in de internationale betrekkingen. In geen geval is hij in staat om eigen initiatief in politieke besluiten vast te leggen, gezien hij hiervoor niet verantwoordelijk is en er altijd moet worden ondertekend door de bevoegde politieke autoriteit.

Palacio de las Cortes, zetel van het Congres van Afgevaardigde.
Palacio de las Cortes, zetel van het Congres van Afgevaardigde.

…….De uitvoerende macht (binnenlands – en buitenlands beleid, civiel – en militair bestuur) en regulerende macht wordt uitgeoefend door de regering van Spanje. Het kabinet wordt voorgezeten door de Minister President, die zijn ministers kiest en de kenmerkende taken van een Minister President in een parlementair stelsel op zich neemt. Hij is verantwoording verschuldigd aan het parlement. Het Congres van Afgevaardigden stemt in voor de investituur (ambtsaanvaarding) van de voorzitter aan het begin van elke mandaat periode. De Koning (medeondertekend door de Minister President) moet een verslag voorleggen van de investituur na een ronde van overleg met de leiders van de parlementaire fracties, tot op heden altijd voorgelegd aan de leider van de partij of de pre-electorale coalitie die een groter aantal stemmen en zetels kreeg (in alle gevallen de nummer één van de lijst die deze partij voorlegt aan het Congres van Madrid), en in alle gevallen gekozen werd, met ruime winst in de eerste verkiezing (waarin absolute meerderheid vereist is) of in de tweede stemming (waarin een meerderheid van positieve dan negatieve stemmen vereist is). Hoewel het mogelijk zou zijn om tot een coalitie te komen, zijn alle regeringen sinds 1977 uit een partij “één kleur” geformatteerd. Maar het is mogelijk om door  enkel de steun een parlementaire back-up een relatieve meerderheid te behalen. Het Congres kan de Minister President via een motie van wantrouwen afzetten en tevens bepalen wie hem in zijn ambt gaat vervangen.

Palacio de Moncloa, officiële residentie van de Minister President.
Palacio de Moncloa, officiële residentie van de Minister President.

…….De wetgevende macht wordt uitgeoefend door het Parlement, een institutioneel parlementair tweekamerstelsel, het hoogst vertegenwoordigde orgaan van de Spaanse bevolking. Het parlement bestaat uit een Lagerhuis, het Huis van Afgevaardigden, en het Hoogerhuis, de Senaat, dat gedefinieerd wordt als een kamer van territoriale vertegenwoordiging. De Spaanse kieswet is nagenoeg niet veranderd sinds 1977: het Huis van Afgevaardigden heeft 350 leden die voor een periode van 4 jaar worden gekozen. Alle Spanjaarden vanaf 18 jaar hebben stemrecht bij gemeentelijke verkiezingen en bij Europese verkiezingen hebben andere groepen van verschillende nationaliteiten ook recht om te stemmen. De kiezers maken hun keuze kenbaar op een gesloten en geblokkeerde kieslijst, d.w.z. ze kunnen geen namen toevoegen of verwijderen, of de volgorde veranderen, anders dan door de politieke partijen, electorale coalities of groepen zijn voorgesteld. Het kiesdistrict is de provincie. Het kiesstelsel is proportioneel, door het verspreiden van de zetels over de kandidaten met het systeem van d’Hondt. Het verschil in grootte tussen de kiesdistricten, wordt gecompenseerd door toewijzing van twee zetels per provincie, voor de verdeling volgens het volk. Deze regels hebben een aantal onevenredigheden. Een daarvan is het “verlies” van stemmen voor kandidaten die geen zetel in een provincie krijgen, een feit dat in het bijzonder schadelijk is voor minderheidspartijen. De senaat heeft momenteel 259 zetels waarvan er 208 rechtstreeks gekozen zijn door de volksstemming waarin gelijktijdig voor het Congres gestemd wordt. In elk van de provinciale kieskringen worden vier senatoren verkozen volgens een kiesstelsel van open lijsten, de kiezer kan kiezen maximaal drie namen kiezen, van alle kandidaten, ongeacht door welke partij, coalitie of groep kiezers ze zijn ingediend. De gebruikelijke gevolgtrekking van het verschil tussen het aantal senatoren per provincie en het aantal stemmen van elke kiezer worden vaak gebruikt om drie extra kandidaten van de meest gekozen lijst en een van de daarop volgende lijst. Met uitzondering van de Balearen en de Canarische Eilanden die als één kiesdistrict gelden. De overige 51 senatoren worden benoemd door de parlementen van de autonome gemeenschappen, op andere momenten dan waarop de algemene verkiezingen worden gehouden maar wel voor een periode van vier jaar.

Convento de las Salesas Reales, zetel van de Hoge Raad.
Convento de las Salesas Reales, zetel van de Hoge Raad.

…….De Spaanse rechtelijke macht bestaat uit een verzameling van gerechten, samengesteld uit kantongerechten en rechtbanken, geïntegreerd door rechters en magistraten, die de macht om recht te spreken uit naam van de koning. De rechters zijn ambtenaren waarvan de hoogste macht het Audiencia Nacional en het Tribunal Supremo is ( het hoogste jurisdicionele (rechtsmachtelijke) instantie van alle wetgevingen behalve de grondwet), beheert door de Consejo General del Poder Judicial (Algemene Raad van de Rechtspraak), wat wil zeggen dat ze de benoemingen, de bevorderingen, de inspectie en de tuchtregelingen beheert. De leden van deze instellingen evenals die van het Tribunal Constitucional ((Grondwettelijk Hof) ze lost de hogere beroepen en de bevoegdheidsconflicten op tussen staat en de autonome regio’s) worden gekozen door de verschillende politieke organen, van wat geworden is tot een stilzwijgende verbinding van elk der politieke partijen. Dit schijnt tegenstrijdig te zijn met de onafhankelijkheidstheorie in deze expliciete omstandigheid zoals blijkt uit de media en het politieke en intellectuele debat.

Buitenlandse Relaties

Spanje is een van de lidstaten van de Europese Unie vanaf 1 januari 1986.

Plechtige ondertekening van het verdrag van Lissabon.
Plechtige ondertekening van het verdrag van Lissabon.

…….Bovendien is Spanje een onderdeel van de wereldwijde organisaties zoals de Verenigde Naties (sinds 14 december 1955), de Organisatie van het Noord-Atlantisch Verdrag (NAVO) (sinds 30 mei 1982) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD); continentaal is het onderdeel van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CSCE), het verdrag van de West- Europese Unie en het Europese Defensieagentschap, en organisaties die de historische, culturele en trans-Atlantische  banden versterken zoals de Unión Latina, La Comunidad Iberoamericana de Naciones, y la ABINIA.

…….De Spaanse overheid neemt deel aan de financiering van de VN met 2,52% van de jaarlijkse begroting (2006).

De strijdmachten

De Spaanse strijdmachten.
De Spaanse strijdmachten.

…….De verantwoordelijkheid voor de nationale defensie ligt, volgens artikel 8 van de Spaanse grondwet, bij de strijdkrachten. Hierin wordt opgedragen om de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van Spanje en zijn territoriale integriteit en de constitutionele orde te verdedigen.

,…..,De Spaanse strijdkrachten zijn traditioneel verdeeld in drie takken: het leger, de marine en de luchtmacht. Aan deze wapens wordt ook de Guardia Real toegevoegd, dat formeel gezien een gescheiden orgaan is daar zij alleen toegespitst is op beveiliging.

…….Spanje is een van de belangrijkste landen van het EUFOR en het Eurocorps, het neemt ook een prominente plaats in, in de structuur van de NAVO waaraan ze zich aansloot in 1982. Het heeft ook de zesde, meest krachtige marine. Het Marine Corps van Spanje is het ’s werelds oudste marine corps wat er bestaat.

Mensenrechten

Europride 2007, Madrid
Europride 2007, Madrid

…….Op het gebied van de mensen rechten, respecteert en voldoet men aan het lidmaatschap van de zeven organismen van het Internationale Statuut van de Rechten van de Mens, met inbegrip van de Human Rights Committee (HRC), dat Spanje heeft ondertekend en goedgekeurd.

De onderverdeling van Spanje

…….Andere artikelen:  Comunidades autónomas de España, Provincias de España, Historia de la organización territorial de España en Capitales de Comunidades Autónomas de España.

Autonome Staten

Comunidades Autónomas van Spanje.
Comunidades Autónomas van Spanje.

…….Spanje is nu wat men noemt een “autonome staat”. Een land dat formeel een eenheidsstaat is en dat functioneert als een gedecentraliseerde federatie naar de autonome regio’s elk met verschillende niveaus van zelfbestuur. De verschillen in dit systeem zijn het gevolg van het proces van decentralisatie van de centrale macht naar de periferie (rondom liggende gebieden), dat garantie moet geven voor een beter vermogen tot zelfbestuur aan die gemeenschappen die een meer federalistische relatie zoeken met de rest van Spanje, zoals Andalucía, Cataluña, Calicia, Navarra en País Vasco. Anderzijds, zou de rest van de autonome regio’s zich minder autonoom opstellen. Maar de tijd heeft geleerd dat andere regio’s zoals Valencia en de Canarische Eilanden geleidelijk aan ook meer bevoegdheden verkregen.

…….Vandaag de dag wordt Spanje beschouwd als een van het meest gedecentraliseerde landen van Europa, omdat al de verschillende regio’s hun eigen gezondheidssystemen en onderwijszaken regelen, evenals een aantal aspecten zoals de overheidsbegroting, waarvan sommige, zoals País Vasco en Navarra hun eigen financiële uitgaven regelen, bijna zonder enige toezicht (uitgezonderd hun evenredig belasting gedeelte) van de Spaanse centrale overheid. Cataluña, de Canarische eilanden, Navarra en País Vasco, hebben hun eigen politiemacht, die volledig autonoom functioneren en de nationale politie in deze gebieden, vervangen. Canarias en Navarra zijn nog in onderhandeling wat betreft deze zaken.

Provincies van Spanje
Provincies van Spanje

…….Spanje is een natie met een territoriale organisatie en heeft van 17 autonome regio’s en twee autonome steden. Artikel 8 van de Grondwet geeft richting aan de territoriale organisatie van de Staat de gemeentes (municipios), provincies en de autonome regio’s die bevoegd zijn om hun belangen te beheren met een grote mate van zelfbeschikking in wetgevings-, begrotings-, administratieve en uitvoerende macht met die garantie dat de Grondwet in alle autonome staten worden nageleefd. Navarra is niet opgericht als een autonome gemeenschap, het is een, met voorbehoud van alle rechten, regionale gemeenschap (comunidad foral). Het heeft geen autonome statuten ontwikkeld maar het verwoord een Amejoramiento (verbetering) van hun historische traditionele voorrechten, het wordt op alle doeleinden beschouwd als een onafhankelijke gemeenschap, volgens de interpretatie van het Grondwettelijk Gerechtshof.

…….Elke autonome gemeenschap is opgebouwd uit een of meer provincies, tot een totaal van vijftig. Vanaf 2003 aanvaard men de Nomenclatuur van de Undades Territoriales Estadisticas, oftewel de NUTS eenheden, op drie niveaus, met als enig doel een statistisch gebaseerde Europese regelgeving en een stevig Eurostat. De vijftig Spaanse provincies en de twee autonome steden staan in het NUTS 3 niveau, de zeventien autonome regio´s zijn ingedeeld in het Nuts 2 niveau, en het NUTS 1 niveau is gereserveerd voor de autonome gemeenschappen.

Territoriale aanspraken en betwiste gebieden

Territoriale gebieden in het noorden van Afrika.
Territoriale gebieden in het noorden van Afrika.

…….Spanje eist teruggave van het historisch tot Spanje behorende Gibraltar (nu British Overseas Territory), hoewel er de laatste tijd meer gezocht wordt naar een gedeelde soevereiniteit. De claim stamt uit de tijd dat de Brits-Nederlandse troepen, in opdracht van aartshertog Karel VI de heilige, tijdens de Spaanse Successieoorlog (1704) dit stukje Spanje inname, en dat het vervolgens door het Verdrag van Utrecht (1713) aan de Britten werd gegeven. Het historisch eerherstel, dat gepaard ging met militaire vertoon was zeker in de achttiende eeuw bijzonder intens. In de negentiende en begin twintigste eeuw zwakte dit weer af omdat de Franse regering het tijdens de jaren ’60 het op de agenda van de Verenigde Naties plaatste. Daar werd het geformuleerd als zijnde een deel van dekolonisatieproces waarin Spanje steun won voor zijn positie en kreeg hier herkenning voor zijn resoluties (2231 en 2353) met als doel dat het dekolonisatieproces Spanje het territoriale recht geeft, maar dat de belangen en wensen van de inwoners van Gibraltar (zie geschiedenis van Gibraltar) gerespecteerd moeten worden. Echter, Spanje herkend de Britse soevereiniteit over de landengte die het vasteland met de rots verbindt, niet.

In het rood, de Spaanse Sahara. De ondertekenende landen van de Madrid-akkoorden zijn gemarkeerd met kleuren (groen, Spanje, in geel, Marokko, en in purper, Mauritanië).
In het rood, de Spaanse Sahara. De ondertekenende landen van de Acuerdo Tripartito de Madrid zijn gemarkeerd met kleuren (groen, Spanje, in geel, Marokko, en in purper, Mauritanië).

…….Daar staat tegenover dat Portugal de Spaanse soevereiniteit over de streek Pacense (deel van de provincie Badajos), met de steden Olivenza en Táliga, niet herkend. Portugal claimt het gebied niet actief, waardoor het gebied nog steeds, door het Verdrag van Badajos (1801) door Spanje gebruikt wordt. De resoluties van het Congres van Wenen worden inconsequent geïnterpreteerd door beide landen. Terwijl Portugal van mening is dat Spanje Olivenza aan hun terug moet geven, is Spanje van mening dat dit verdrag niet meer is dan een eenvoudig verklaring van goed gedrag, zonder enige afdoende bevoegdheid, en daarom blijft Olivenza onder het beheer van Spanje. En tot slot, erkend Spanje de Portugese soevereiniteit over de Salvajes eilanden( een kleine onbewoonde archipel in de Atlantische Oceaan, 160 mijl ten noorden van de Canarische Eilanden en 280 Mijl ten zuiden van Madeira, verzet het zich wel tegen de vordering van Portugal om een exclusieve economische zone (EEZ) van 200 mijl rond het grondgebied. Spanje wil slechts een territoriaal gebied van 12 zeemijl erkennen.
Ook de soevereiniteit over het onbewoonde eilandgroepje, islote de Perejil, wordt door Marokko betwist. Hoewel het ontruimd is na het incident van Isla Perejil (2002). Beide landen zijn overeengekomen er geen militaire of politionele macht op te plaatsen hoewel beide nog steeds aanspraak maken op de eilandengroep.

…….Tevens claimt Marokko, weliswaar informeel, de overdracht van het grondgebied van Ceuta en Melilla, zij vraagt om soevereiniteit over de gebieden die zich bevinden op het Afrikaanse continent. Sommige vasthoudende nationalistische bewegingen in Marokko, zoals de Istiqlal partij, eisen opname van de Canarische Eilanden in het zogenaamde ‘Grote Marokko’.

Onafhankelijkheid

Manifestatie "Wij zijn één Natie. Nosaltres decidim, maakt aanspraak op de onafhankelijkheid van Catalonië door de straten van Barcelona (juli 2010).
Manifestatie “Wij zijn een Natie”. Nosaltres decidim, maakt aanspraak op de onafhankelijkheid van Catalonië door de straten van Barcelona (juli 2010).

…….In Spanje zijn er verschillende politieke bewegingen die onafhankelijkheid wensen, zijn als aparte vormen van nationalisme aan Spanje gekoppeld zoals bijvoorbeeld de Catalanen, Galiciers en Basken, ze beweren aanspraak te hebben op afscheiding van Spanje in gebieden waarin zij actief zijn. Deze bewegingen zijn vooral in Cataluña, Galicia, Navarra en Pais Vasco separatistisch actief bezig, zoals Izquerda Republicana de Cataluña, Unión del Pueblo Gallego, Aralar of Bildu en daar boven op meer extreme nationalistische partijen zoals Convergencia y Unión, het Bloque Nacionalista Gallego en de Partido Nacionalista Vasco die openlijk autonomie en onafhankelijkheid uitspreken.

Geografie


Reliëf van het schiereiland Spanje en Baleares
Reliëf van het schiereiland Spanje en Baleares

…….Het Iberisch schiereiland ligt in West-Europa, ten noorden van Afrika en daarbuiten, de twee grote archipels, de Canarische Eilanden in de Atlantische Oceaan en de Balearen in de Middellandse Zee. De twee steden Ceuta en Melilla vertegenwoordigen het Noord-Afrikaanse deel, het eiland Alboran en een aantal eilanden en eilandjes liggen voor de kust  van het vasteland, zoals de Columbretes eilanden. Daarnaast bestaan er de kleinere niet continentale gebieden als de Islas Chafarinas, de rots van Vélez de la Gomera en de rots van Alhucemas, alle gelegen voor de kust van Afrika.

…….In oppervlakte gezien is het ´t vierde land van Europa, na Rusland, Oekraïne en Frankrijk, en tweede in de Europese Unie.

…….De Fysieke grenzen van Spanje zijn: in het westen, Portugal en de Atlantische Oceaan, de Middellandse Zee in het oosten, de Straat van Gibraltar, de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee in het zuiden en de Pyreneeën en de Golf van Biskaje in het Noorden.

Het Klimaat

De Médulas, León
De Médulas, León

……..Op het grondgebied van Spanje vinden we een zeer gevarieerd klimaat. Het mediterrane klimaat komt voor in de grote delen van Spanje. De zuidelijke kust en die van de mediterranee hebben een zogenaamd mediterraan klimaat, de kusten die liggen aan het stroomgebied van de Guadalquivir hebben meer mildere temperaturen, met overvloedige regenval bijna het gehele jaar behalve in de zomer.

…….Als we kijken naar de binnenlanden van Spanje daar is het klimaat meer extreem, lage temperaturen in de winter en hoge in de zomer en een onregelmatige regenval, afhankelijk van de geografische ligging. In de westelijke gebieden valt meestal meer regen dan in de oostelijke delen. Zo vinden we in Galicia en Cantabria een zeeklimaat, gekenmerkt door overvloedige regenval gedurende het jaar en vooral in de winter.

Park van Cabo de Gata.Níjar, Provincie Almeria.
Park van Cabo de Gata.Níjar, Provincie Almeria.

…….Ook het bergklimaat is in Spanje in te vinden in  het Cantabrische gebergte, Montes de León, de Pyreneeën, de hoogste punten van de Cordillera Ibérica, het Sistema Central en de Cordilleras Béticas, en hoog in de bergen van de Canarische Eilanden, waar het erg koud kan zijn en overvloedig kan regenen.

…….Het droge of semi droge klimaat, minder dan 300 mm per jaar vinden we op bepaalde punten in het oosten van het schiereiland, Almería (de beroemde Desierto de Tabernas) of in het Natuurpark Cabo de Gata-Nijar, waar minder dan 200 mm per jaar valt, Granada (Guadix), Murcia, Alicante en de Ebro-vallei waar het effect van de Föhn-wind de belangrijkste oorzaak is.

…….Het subtropische karakter is kenmerkend voor de Canarische Eilanden, het gehele jaar warm en geringe neerslag. Dit komt ook voor in het zuidelijke deel van het schiereiland, in Malaga, Granada en Almeria hoewel het hier iets meer regent dan op de Canarische Eilanden.

Bergketens

De Teide, op het eiland van Tenerife, de hoogste top van Spanje.
De Teide, op het eiland van Tenerife, de hoogste top van Spanje.

…….Het reliëf van Spanje staat bekend om zijn behoorlijke hoogte, gemiddeld 660 meter en dat is hoog in vergelijking met andere Europese landen, met uitzondering van Zwitserland en Oostenrijk en ministaatjes als Andorra en Liechtenstein, waarvan de gemiddelde hoogte veel hoger ligt. Het Spaanse schiereiland is voor een groot deel bedekt door een centraal plateau dat ook een gemiddelde hoogte van 660 meter heeft. Buiten dit plateau ligt het diep uitgesleten dal van de rivier de Guadalquivir, gelegen in het zuidwesten van het schiereiland, en in het noordoosten de rivier de Ebro. De belangrijkste bergketens zijn: de Pyreneeën, het sistema Ibérico, het Cordillera Cantábrica, de Montes de León, het Sistema Central en de Cordilleras Béticas  (Subbética en Penibética).

Het Milieu

Los Encantados, twee emblematische toppen van de Pyreneeën, en het meer van San Mauricio.
Los Encantados, twee emblematische toppen van de Pyreneeën, en het meer van San Mauricio.

…….Vanaf 1996 is de uitstoot van CO2 behoorlijk toegenomen, dit in strijd met de doelstelling van het Kyoto Protocol, dat waarschuwt voor de genererende broeikas effecten en de klimaatsveranderingen. De milieugegevens die het Spaanse Secretaria de la Convención Marco van de Verenigde Naties heeft geïnventariseerd inzake de klimaatsverandering leveren de volgende resultaten over de vervuiling door kooldioxide zien (equivalent Gg).

CO2 emissies gedurende de jaren tussen 1994 al 2004
CO2 emissies gedurende de jaren tussen 1994 al 2004

…….Spanje is een land dat vooral veel te maken heeft met droogte: in de periode tussen 1880-2000 zijn meer dan de helft van de jaren beschreven als droog tot zeer droog. In de jaren ’80 zijn er zeven aangemerkt als droog of zeer droog en in de jaren ’90 waren dat er 5. Deze klimaatsveranderingen zijn een voorteken van de zeer ernstige milieuproblemen waarmee Spanje in de toekomst te maken krijgt. Volgens de Nobelprijswinnaar voor de Vrede, Al Gore, is Spanje het meest kwetsbare Europese land als we over klimaatsverandering spreken. Bovendien heeft Ban Ki-moon, Spanje opgeroepen een nog actiever leadership op zich te nemen in de strijd tegen de klimaatsveranderingen.

De tijdzone

…….Geografisch gezien ligt Spanje in de UTC 0 tijdzone. De Greenwich meridiaan loopt ook over Spanje (ongeveer over Barcelona). Maar sinds 1940 maakt Spanje gebruikt van de UTC +1 zone (bekend als de Berlijn tijd) met uitzondering van de Canarische Eilanden, zij gebruiken de UTC +0 wat inhoud dat het daar een uur vroeger is. Ook Spanje gaat in de zomer een uur vooruit, naar UTC +2. Het gebruik van een tijdschema dat geografisch niet relevant is komt van generaal Francisco Franco, die besloot om Spanje in tijd meer mee te laten lopen met zijn bondgenoten Duitsland en Italië.

Demografie


Bevolkingsdichtheid van Spanje (2008)
Bevolkingsdichtheid van Spanje (2008)

(wetenschappelijke bestudering van kwantitatieve eigenschappen van de bevolking, de veranderingen daarin en de gevolgen daarvan)

…….Op 1 januari 2010 werd het inwonersaantal van Spanje door het INE (Nationaal Instituut voor de Statistiek) geschat op 46.951.532 geschat. Op 1 januari 2009 was er een volkstelling gehouden waar het werkelijke bevolkings aantal op 46.745.807 stond.

…….Volgens de geschatte telling waren het 41.242.592 Spaanse-  en 5.708.940 buitenlandse onderdanen. De bevolkingsdichtheid kom uit op 91,13 inwoners/km2, dat is minder dan de meeste andere West-Europese landen, daar komt bij dat de verdeling over het land zeer onregelmatig is, de meest dichtbevolkte gebieden concentreren zich aan de kust, de Guadalquivir vallei (en in mindere mate de Ebro) en in de buurt van de metropool Madrid. De rest van het land is zeer dun bevolkt.

Metropolische gebieden

…….De oprichting van bestuursorganen, die het samengaan van gemeente tot een grootstedelijk gebied regelen, ligt bij de autonome gemeenschappen. Volgens de gegevens van het Commerciële Entiteiten waren er in 2012 drie grootstedelijke gebieden in de provincie Barcelona en twee in de provincie Valencia. Het grootstedelijk gebied van Barcelona werd in 1987 door de Catalaanse regering afgeschaft. Volgens het ministerie van Ontwikkeling moet een grootstedelijk gebied, in demografische zin, in 2013 meer dan 700.000 inwoners hebben.

Belangrijkste metropolissen
Belangrijkste metropolissen

De metropool van Madrid heeft 6.052.247 inwoners.
De metropool van Barcelona heeft 5.030.679 inwoners.
De metropool van Valencia heeft 1.551.585 inwoners.
De metropool van Sevilla heeft 1.294.867 inwoners.
De metropool van Málaga heeft 953.251 inwoners.
De metropool van Bilbao heeft 910.578 inwoners.
De metropool centraal Asturias heeft 835.053 inwoners.
De metropool van Zaragoza heeft 746.152 inwoners.

…….De bevolkingsverdeling op de eilanden.

Tenerife 906.854 inw.                                   El Hierro 10.960 inw.
Mallorca 869.067 inw.                                   Formentera 9.962 inw.
Gran Canaria 845.676 inw.                            Arosa 5.000 inw.
Lanzarote 141.437 inw.                                 La Graciosa 660 inw.
Ibiza 132.637 inw                                          Ons 78 inw.
Fuerteventura 103.492 inw.                          Tabarca 68 inw.
Menorca 94.383 inw                                     La Toja 55 inw.
La Palma 87.324 inw.
La Gomera 22.776 inw.

De Immigratie in Spanje

…….De laatste jaren is er in Spanje een aanzienlijke daling van immigratie te zien, het verloor zijn positie als zijnde één van Europa’s meest geliefde immigratieland (in 2005 was dat 1,5% per jaar, Cyprus was tweede). Op dit moment ligt het immigratiecijfer op zo´n 0,99% en daarmee bezet Spanje nu de 15e plaats in Europa. Overall gezien is Spanje nu het 9e land in Europa wat betreft de immigratie, daaronder vindt men landen als Luxemburg, Ierland, Oostenrijk en Duitsland. In 2005 ontving Spanje 38,6% van de immigranten die van buiten Europa kwamen, dit waren voornamelijk mensen uit Latijns-Amerika, andere nationaliteiten zijn West-Europeanen, Oost-Europeanen, en Noord-Afrikanen. In 2009 was ongeveer 12% van de bevolking buitenlander. In cijfers ziet het er als volgt uit Roemenen 796.576 personen, Marokkanen 710.401 en Ecuadorianen 413.715. Burgers van de Europese Unie zijn goed voor 40,5% van de totale buitenlandse bevolking.

Talen

Rood: Castellano of Spaans, in heel Spanje gesproken. Violet: Catalán of Valenciaans. Turquoise: Euskera of Vascuence. Geel: Gallego Groen: Asturleonés Purple; Aragonés. Gifgroen: Aranés Donker groen: Extremeño. Oker Fala.
Rood: Castellano of Spaans, in heel Spanje gesproken.
Violet: Catalán of Valenciaans.
Turquoise: Euskera of Vascuence.
Geel: Gallego
Groen: Asturleonés
Purple; Aragonés.
Gifgroen: Aranés
Donker groen: Extremeño.
Oker Fala.

…….De meest gesproken taal in Spanje is ¡Spaans! 99% van de bevolking spreekt het. Het is de moedertaal van 89% van de Spanjaarden. De taal wordt ook wel het Castiliaans genoemd. Bovendien wordt er in de Portugese grensstreken van Extramadura nu ok Spaans gesproken. Wereldwijd zijn er ongeveer 450 tot 500 miljoen mensen gesproken, of is het hun tweede moedertaal. Na het Chinese Mandarin is het de tweede taal als je het uit oogpunt van moedertaal bekijkt. En men verwacht dat het in de toekomst de tweede internationale taal zal zijn, het is nu al, na het Engels, de tweede meest gestudeerde taal.

…….Maar er worden ook andere talen gesproken. In overeenstemming met de grondwet die voorschrijft dat de autonome staten hun eigen taal mogen voeren, wat ertoe leidt dat er in Spanje de volgende talen worden gesproken;

  • Catalan/Valenciano (9% van de bevolking), het wordt gesproken in Cataluña de Islas Baleares en de comunidad Valenciana. Maar ook in het oostelijke deel van Aragón (na het “Franja de Aragón”). De taalwet van 2009 regelt de bescherming en de bevordering van het Catalaans in Arangonees, dat recht geeft op onderwijs in de eigen taal, dat zich richt op een Arangonese administratie en zich definieert als een eigen historisch originele taal van de Autonome Staat. Het wordt ook zonder officiële status gesproken in de regio Carche van Murcia. Officieel behoort het Valenciano tot de Comunidad Valenciana.
  • Gallego (5% van de bevolking), wordt officieel gesproken in Galicia, maar ook in enkele delen van AsturiasLeón en Zamora, hoewel dan zonder officiële status.
  • Euskera (1% van de bevolking) wordt officieel gesproken in Pais Vasco en in het noorden van Navarra (zone Vascófona) waar het wettelijk Vascuence (Baskisch) heet. Het wordt ook in andere delen van Navarra, dan wel onofficieel en in mindere mate, gesproken.
  • Occitano is de officiële taal van een deel van Cataluña het wordt op de Aranesa manier gesproken in de Vallei  van Arán (Lérida)

…….Tevens spreekt men een aantal romaanse dialecten die niet de officiële status van taal hebben, maar dus wel gebruikt worden en soms ook wettelijk erkend worden.

  • Asturleonés, dat in Asturias wordt gesproken. Ook wel Asturiano of Bable genoemd en in artikel 4 van de statuten van autonomie erkend wordt die dus het gebruik en de bescherming bevordert. Het wordt ook in de noordelijke en westelijke provincies van León en Zamora gesproken waar het bekend staat onder de naam leonés. Zelfs in het noorden van Portugal wordt het gesproken, daar wordt heeft het wel de erkende status van officiële taal.
  • Aragonés, wordt in heel Aragón gesproken, de taalwet van 2009 en die van 2013 beschermen ook hier het gebruik en de bevordering van dit dialect waardoor het mogelijk wordt het te gebruiken op scholen en bij de administratie van Aragón. Het wordt wel als een als een ´originele historisch eigen taal´ erkend, maar dat wil nog niet zeggen dat het ook het niveau van officiële status krijgt.
  • Fala een groep van drie Romaanse talen gesproken in Calicisch-Portugese gemeenschappen, San Martin de Trevejo, Eljas en Valverde del Fresno, alle gelegen in Jalama vallei ten noordwesten van de Spaanse provincie Cáceres, aan de grens met Portugal.

Geloof

Kathedraal Vna Santiago de Compostela (La Coruña)
Kathedraal Vna Santiago de Compostela (La Coruña)

…….Het artikel 16.3 van de huidige Spaanse Grondwet definieert het land als een seculiere staat: .Geen enkel geloof invloed mag uitoefenen op het karakter van de Staat’, Maar ze garandeert de religieuze vrijheid van het individu en het zal zorgen voor een samenwerking tussen overheid en alle soorten geloof.

Het oude Testament,van de Basilica de la Sagrada Familia, Barcelona
Het oude Testament,van de Basilica de la Sagrada Familia, Barcelona

…….Het katholieke geloof is de meest voorkomende religie in het land. De katholieke kerk is de enige die expliciet genoemd wordt in de Grondwet, in art. 16.3 staat:…. het onderhouden van daaruit voortvloeiende relaties en samenwerking met de katholieke kerk en andere geloven. Volgens een opinie onderzoek van het Sociologisch Onderzoek Centrum uitgevoerd in december 2012, is 71% van de Spanjaarden overtuigend katholiek, atheïsten of ongelovigen zijn goed voor 25% en andere geloven vormen ongeveer 2,1% van de bevolking. Het praktiserende percentage ligt echter veel lager. Volgens hetzelfde onderzoek, zegt 58,9% van de katholieken of andere gelovige dat ze nooit of bijna nooit naar een mis of een ander belangrijke viering gaan, en 14,9% zegt dat ze enkele malen per jaar gaan, 13,9% zegt dat ze bijna iedere zondag en de feestdagen naar de kerk gaan, 9,5% gaat een paar keer per maand en 1,8% gaat enkele malen per week naar de kerk. Uit een andere studie, van de New York Times, van 19 april 2005 blijkt dat slechts 18% van de Spanjaarden regelmatig naar de kerk gaan. Bij mensen tot de 30 ligt daalt dit percentage nog verder tot slechts 14%. Ten aanzien van religieuze jongeren zegt het onderzoek van het CIS (december 2012)dat 42,7% van de leeftijdsgroep van 18 tot 24 atheïst of ongelovig is, dat betekend dat de populatie gelovigen nog verder af zal nemen. Als we kijken naar het aantal gelovigen per religie is de Islam het tweede belangrijke geloof, met naar schatting 800.000 gelovige, vooral voortkomend uit de recente immigratiegolven. Gevolgd door de protestante kerken die ongeveer 1.200.000 leden tellen. Verder zijn nog belangrijk de Jehova’s Getuigen, 103.784 gelovigen, de Mormonen met ongeveer 20.000 gelovigen en de Joodse gemeenschap die in Spanje niet meer dan 15.000 gelovigen telt.

…….In Spanje is het begrip religie, diep geworteld. Het Ministerie van Justitie verleend volledige godsdienstvrijheid via la Dirección General de Asuntos Religiosos na inzicht van een rapport van de Comisión Asesora. Naast het Katholicisme werden diep gewortelde religies als het (in volgorde van de overeenkomst) protestantisme, het Jodendom, de islam (al vanaf1992), Mormonen, Jehova’s Getuigen en het boeddhisme sinds 2007 aanvaard.

Economie

Pananorama zicht over de hoofdstad en de belangrijkste economische centrum van het land. Azca Skyline.
Pananorama zicht over de hoofdstad en de belangrijkste economische centrum van het land. Azca Skyline.

…….Spanje is was de twaalfde grootste economie ter wereld, maar is nu uitgegroeid tot de 8ste, en 7de als we kijken naar het PIB (BNP in Nederlands). Dit zijn cijfers van voor 2009! De Spaanse economie is een van de meest open economieën van de Eurozone met meer internationalisering in zijn financiële producten, diensten, enz.… Spanje is van oudsher een agrarisch land en is nog steeds een van de grootste producenten van West-Europa, maar sinds het midden van de jaren 1950 is de industriële groei sterk gestegen en werd al snel van groter gewicht in economisch opzicht dan de landbouw.

…….In 1964 begon men aan een reeks van plannen die zouden helpen bij de uitbreiding van de economie, maar dit stagneerde in de late jaren van 1970.Dit was een periode van economische recessie als gevolg van de stijgende olieprijzen, en doordat de grenzen werden opengesteld kreeg men te maken met een toename van invoer, tevens werd er omgeschakeld naar een democratisch stelsel. Vervolgens nam de ontwikkeling van de staalindustrie, de scheepsbouw, de textiel- en mijnindustrie sterk toe. In 2012 stond het bruto binnenlands product per inwoner op ongeveer 31.000 $ en de arbeidsparticipatie stond per sector op 65%. De opbrengsten verkregen uit het toerisme zorgen voor een goed evenwicht van de betalingsbalans. Vanaf het moment dat Spanje als een volwaardig lid van de EU functioneert, is het economisch beleid als reactie hierop aangepast aan deze super nationale organisatie (PAC en IFOP).

Landbouw

Zie ook: Agricultura en España

Wijngaard in La Rioja
Wijngaard in La Rioja

…….De Landbouw was tot in de jaren 1960 nog de steunpilaar van de Spaanse economie, maar dat is nu nog slecht 5% van de werkende bevolking. De belangrijkste gewassen zijn, tarwe, gerst, suikerbieten, mais, aardappelen, rogge, haver, rijst, tomaten en uien. Verder heeft het land ook uitgestrekte wijngaarden, citrusplantages en olijfgaarden. Om enkele cijfers te noemen, Spanje produceert jaarlijks 6 milj. ton druiven, 4 milj. ton tomaten, 3 milj. ton sinaasappelen, en bijna 1 milj. ton uien. (Tomaten in Nederl. 0,8 milj ton).

…….De klimatologische en topografische omstandigheden maken het noodzakelijk dat bevloeiing van de landerijen in grote delen van Spanje verplicht is. De kustprovincies aan de Middellandse Zee hebben nu voor bepaalde tijd irrigatiesystemen en dat leidt nu zover dat deze, voorheen dorre streek, is uitgegroeid tot een van de meest productieve gebieden van Spanje. Heel typerend voor deze streek is dat heel veel gewassen onder plastic staan.

…….In het dal van de Ebro wordt waterkracht en irrigatie gecombineerd. Grote delen van het zeer droge Extremadura worden geïrrigeerd met water uit de Gaudiana, een irrigatiesysteem dat dankzij steun van de overheid is aangelegd (Plan Badajos en regadios de Coria). Kleinschalige irrigatie komt vaak voor in gebieden met een hoge luchtvochtigheid zoals Orchard de Murcia en la huerta de Valencia (de boomgaard Valencia).

Veeteelt

Het symbool van de Spaanse wijnmaker dat uitgroeide tot dit iconisch beeld van de stier.
Het symbool van de Spaanse wijnmaker dat uitgroeide tot dit iconisch beeld van de stier.

Zie ook: Ganadería en España

…….Vooral schapen en varkens zijn van significant belang voor de economie. In 2005 telde de veeteelt 22,7 miljoen schapen, 25,1 miljoen varkens, 6,5 miljoen runderen, 3 miljoen geiten en 240.000 paarden, 131 miljoen gevogelte (kippen, struisvogels, eenden). Ook honing is belangrijk in Spanje in 2001 produceerde het land 32 miljoen kilo honing.

Bosbouw en Visserij

Zie ook: Pesca en España

…….Van de Spaanse bosbouw is kurk het belangrijkste product, in 2001 werd er 57.581 ton geproduceerd. Er zijn niet genoeg bossen om in voldoende mate papierpulp en hout te produceren voor de eigen behoefte. De visserij-industrie was minder belangrijk voor de Spaanse economie, maar deze trekt de laatste jaren aan (dit omdat de export naar Japan toeneemt (na de kernenergie ramp)). Spanje heeft een leidende positie onder de Europese landen door zowel de omvang van de vloot en de vangst. De jaarlijkse vangst bedroeg in 2004 1,2 miljoen ton en bestond voornamelijk uit tonijn (tonijn 26% van de totale visvangst van Spanje, en Spanje vangt 60 % van de totale Europese visvangst en is daarmee de tweede grootste producent ter wereld). Inktvis, heek en sardines komen binnen via de havens van Vigo en Isla Cristina. Makreel, wijting, ansjovis en mosselen komt binnen via de Cantabrische havens. In 2003 werd er in Spanje 311.287 ton aan vis gekweekt, we spreken hier over het fokken van brasem, zeebaars, mosselen, forel, tarbot en zalm.

Mijnbouw

Corta Atalaya in de Minas de Riotinto, Huelva
Corta Atalaya in de Minas de Riotinto, Huelva

…….Sinds 1996 wordt de winning van steenkool gefaseerd teruggedrongen en stagneert de winning van metalen. Daar tegenover zagen we een gestage groei van de industriële mineralen en gesteente zoals natriumsulfaat, sepioliet, fluoriet, gips, veldspaat, leisteen, marmer en graniet. In 2003 bedraagt de jaarlijkse productie ongeveer 20,6 miljoen ton steenkool en bruinkool, 265.000 ton ijzererts, 70.000 ton zinkconcentraten, 2000 ton lood, 6,5 miljoen ton gips en 2.409.554 vaten ruwe olie. De meest belangrijke delfstof voor energie was steenkool en bruinkool, van de metalen was het zink het meest belangrijk, en als we kijken naar de industriële mineralen zijn keukenzout en speciale soorten leem het meest belangrijk. De grote kolenmijnen vkonden we in Asturias, in de provincie León en in de provincie Teruel. De belangrijkste ijzererts mijnen bevinden zich rondom Santander en Bilbao. Almadén en de provincie Ciudad Real waren zeer productief in het winnen van kwikzilver. En in Andalucia werd meer dan de helft van ´s lands benodigde metaal gevonden.

Industrie

Grote telescoop van Canarias.
Grote telescoop van Canarias.

…….Spanje produceert onder andere textiel, ijzer en staal, motorvoertuigen, chemische producten, kleding, schoeisel, boten, cement en raffineert aardolie, dit benadrukt het belang van industrieën als voedsel, drank en transport, waaronder ook de automobiel- en luchtvaartindustrie valt. Spanje is een van ’s werelds toonaangevende producenten van wijn, in 2003 was het goed voor 30 miljoen hectoliter. De staal industrie werd voor de grote veranderingen van de jaren 1990, geconcentreerd in Bilbao, Santander en Avilés. En vooral in de Vallei van Escombreras, in Cartagena, werd een van Spanjes grootste investeringen gedaan dit is nu een van de belangrijkste energiecentra van het land.

Toerisme

Marbella
Marbella

…….Spanje was in 2011 het vierde land van de wereld als het om toerisme gaat. Frankrijk, de VS en China staan volgens de World Tourism Organization nog boven Spanje. Spanje had in die tijd een marktaandeel van 5,5% van het internationale toerisme dat goed was voor  € 59.982.000 en dit was al een stijging van 13% ten opzichte van 2010. Qua inkomsten staat het op de tweede plaats na de VS gevolgd door Frankrijk, China en Italië. In 2012 was Cataluña de meest belangrijke toeristische bestemming in Spanje. 15 miljoen toeristen gaan naar Cataluña dat is 25% van het totaal aantal toeristen, dit is een stijging van 9,9 % ten opzichte van het jaar daarvoor. Tweede staan de Islas Baleares daar gaan jaarlijks 10,9 miljoen toeristen naar toe, dit is 3,3 % meer dan in 2011. De Islas Canarias ontvangen er jaarlijks door 10,1 milj. en staan daarmee op de derde plaats. Andalusia 7,5 milj. Valencia 5,3 milj. Madrid 4,5 milj. hier staat overigens ook het hoofdkwartier van de World Tourism Organization.

Munteenheid en Bankwezen

Beurs van Madrid
Beurs van Madrid

…….De euro is de munteenheid die wordt uitgegeven door de Spaanse bank, in samenwerking met de Europese Centrale Bank. Vanaf 1 januari 1999 werd de euro gekoppeld aan de waard van de peseta door een vaste wisselkoers van 166.386 peseta´s per euro. 1 januari 2002 werd de euro ingevoerd en op 28 februari van hetzelfde jaar werd de peseta uit de omloop gehaald en werd de euro het enige wettige betaalmiddel, hoewel de burgers ten alle tijden hun peseta´s  in kunnen wisselen bij de bank.

…….Het land heeft een sterk banksysteem, een groot aantal commerciële banken en spaarbanken, die samen een kapitaal waarborgen van 79.770.000.000 €, 6,5% van het wereld totaal (datum april 2008) waarmee ze op de vierde plaats in de wereld staan, na de VS het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland. Twee Spaanse banken behoren tot de top 20 van het wereld marktkapitaal: SCH (11e) en de BBVA (19e). De belangrijkste beurzen vind men in Madrid, Barcelona, Bilbao en Valencia.

Buitenlandse Handel

Eurozone
Eurozone

…….In 2012 heeft Spanje voor € 253.401 miljoen geïmporteerd en voor € 222.643 miljoen geëxporteerd Wat inhoud dat er een negatief saldo staat van € 30.757 miljoen. De belangrijkste in- en uitvoer waren: milieu en energie producten, industriële technologie, Chemische industrie, mode, grondstoffen, halffabricaten en andere (tussen)producten.

…….De belangrijkste landen waarmee Spanje handel drijft zijn: Europese Unie (voornamelijk Frankrijk, Duitsland, Italië, Portugal, Verenigd Koninkrijk en de Benelux), Verenigde Staten, Marokko en Turkije.

…….De inkomsten aan toerisme was zo’n € 56.000 miljoen en er waren ongeveer 57,7 miljoen mensen die een bezoek aan Spanje brachten. Spanjaarden die naar het buitenland gingen besteedde daar zo’n € 24.000 miljoen en dat is nou net het verschil van € 32.000 miljoen wat Spanje tekort komt in zijn handelsbalans

De crisis van 2008

…….De economische crisis van 1981 die leidde tot de industriële herstructurering en de ontmanteling van een groot deel van de zware industrie in Spanje, waarbij ook de diensten sector een groot deel van de zijn omzet verloor. Daarna kwam de wereldwijde economische crisis van 2008-2013 die, zeker voor Spanje grote gevolgen had. Eén van de grootste reden was de huizenbubbel die tussen 1998 en 2008 door de banken was veroorzaakt. Dit had ook zijn effect op de werkgelegenheid in de bouw en aanverwante sectoren. Aanvankelijk was er sprake van een hoge werkeloosheid. Maar in het laatste kwartaal van 2012 kreeg men te maken met een volgende stagnatie en een verdere daling waardoor de werkeloosheid historisch hoge cijfers bereikte. Deze benarde economische situatie leidde tot lagere belastinginkomsten terwijl andere kosten enorm stegen. Hierdoor werd de regering van José Luis Rodriguez Zapatero en daarna Mariano Rajoy de meest drastische bezuinigingen, sinds de oprichting van de democratie, door moesten voeren. Dit ging natuurlijk gepaard met grote sociale onrust, met armoede en meer ongelijkheid in het land.

Infrastructuur


 Energie

Spanje is de wereldleider in windenergie vanwege de penetratie in de elektriciteitsmarkt, 's werelds tweede, die in 2013 was 21,1%, waardoor de technologie meer levert dan dat de vraag is, zelfs meer dan kernenergie.
Spanje is de wereldleider in windenergie vanwege de penetratie in de elektriciteitsmarkt, ’s werelds tweede, in 2013 was 21,1% bio-energie, waardoor de technologie meer levert dan dat de vraag is, zelfs meer dan kernenergie.

…….De energiesector in Spanje is goed voor ongeveer 5% van het bruto binnenlands product, het belang ervan gaat verder dan haar aandeel in de totale productie, het staat voor een sector van strategische behoefte van alle takken van economische bedrijvigheid, energie is nodig voor elke vorm van goederen en diensten. Een van de meest opvallende punten van de energiesector in Spanje in de laatste twee eeuwen, is dat er een grote schaarste is geweest van bestaande energiebronnen in het land. Door dit tekort aan energie is Spanje van oudsher afhankelijk van externe leveranciers. In 2008 schatte men dit tekort op zo’n 25% van het primaire energieverbruik dat in 2008 op 142.070 kiloton olie-equivalent neerkwam. Een daling ten opzichte van 2007 met 3,1%.

…….De vraag naar energie in Spanje is sinds 2002 met ongeveer 3,5% per jaar gestegen met een uitschieter in 2003 dat een groei van 7% aangaf. Het verbruik van elektra was, in 2002 een verbruik van 211.500 GWh tot een verbruik van 253.600 GWh in 2006. In 2008 was 50% van de opgewekte energie afkomstig van nucleaire oorsprong (15368 duizend ton olie-equivalent (ktoe). 15% uit kolen, 6 % waterkracht en 29% uit andere herbruikbare energiebronnen.

…….Milieubewuste energie, een paar jaar geleden is Spanje begonnen de capaciteit van windenergie op te schroeven. In 2008 heeft men aan 16.740 MW aan windenergie geïnstalleerd. In 2003 was Spanje de grootste producent van milieubewuste energie maar de verwachting is dat ze in 2010 in gehaald worden door de VS, Duitsland en China. In 2005 besluiten Spanje en Duitsland meer energie te gaan produceren uit waterkrachtcentrales en windparken, als we kijken naar de zonne-energie in het begin van 2013 dan heeft Spanje daar 4381 MW vermogen staan. De productie van waterkracht zorgt voor een vermogen van 2.220 MW in 2010. De tweede grootste productie van Europa na Italië. Volgens een rapport van Ernst en Young in oktober 2008 is Spanje het vijfde land ter wereld dat goed investeert in milieuvriendelijke energie, na de Verenigde Staten, Duitsland, India en China.

De Bouw

…….Spanje telde volgens het ministerie van Openbare Werken 26.018.179 woningen in 2011, waarvan 17.909.691 primaire woningen zijn en 8.198.488 tweede huizen zijn. Deze cijfers gezien zou dat betekenen dat een Spaans gezin gemiddeld 1,55 huis heeft. Volgens bronnen van de Spaanse bank is 86% van de woningen in eigendom en de overige 14% wordt gehuurd of geleased.

…….De gemiddelde prijs van een nieuwe woning ligt op ongeveer € 2.212/m2. De prijs van de woningen is overigens sterk afhankelijk van de regio´s en de provinciale hoofdsteden, de hoogste prijzen vinden we in Cataluña € 3.146/m2 en de laagste in Extremadura en Murcia € 1.271/m2.

Vervoer

A320 van Iberia gesticht in 1927.
A320 van Iberia gesticht in 1927.

…….Spanje heeft 105 verschillende vliegvelden, waarvan er 33 internationale zijn. Er zijn meer dan 250 verschillende luchtvaartmaatschappijen die gebruik maken van deze luchthavens waarvan Madrid-Barajas is het belangrijkste, dat na zijn uitbreiding een van de belangrijkste luchthavens ter wereld is, met een capaciteit van 70.000.000 reizigers per jaar, 30.000.000 meer dan in 2005. In 2012 vervoerde men 45.175.501 passagiers. Barajas is een luchthaven die veel Zuid-Amerikanen doorvoert naar andere provinciale hoofdsteden van Spanje en Europa. In de toekomst zal het daarom, door zijn strategische ligging, ook zeker verder groeien.

…….De luchthaven van Barcelona-El Prat heeft, na de plechtige opening van zijn nieuwe Terminal T1, in 2008, een capaciteit van 55.000.000 passagiers. Het doel van Barcelona is om de tweede belangrijkste luchthaven in het zuiden van Europa te worden.

Inwijding van de AVE in Valledolid
Inwijding van de AVE in Valledolid

…….De spoorlijnen en de stations, met zijn Iberische spoorbreedte, worden beheerd door de ADIF. Zij staat in dienst van het staatsspoorwegbedrijf Renfe Operadora. Daarnaast zijn er verschillende normaalspoor netwerken (FGC) en sommige met het brede metrische spoor (FEVE). Het Spaanse spoorwegnet is grotendeels straalsgewijs opgebouwd met Madrid als centrum. Barcelona verbindt Spanje met Parijs, Zurich en Milaan en andere Europese steden.

…….De Alta Velocidad Española (AVE is de hogesnelheidstrein van Spanje) wordt beheert door de Renfe Operator. De snelheid van deze treinen is meer dan 250 km/u en halveert daarmee de reistijd die men normaal met een auto nodig heeft. De commerciële hogesnelheidstreinen van nu hebben een snelheid van 300 km/u, de topsnelheid van deze treinen is 356,8 km/u.

…….De zes grootste steden van Spanje hebben een uitgebreid metronetwerk, dat zijn Barcelona, Bilbao, Madrid, Palma de Mallorco, Sevilla en Valencia. In Alicante, Malaga en Granada wordt er gebouwd aan een nieuw metronetwerk. Zaragosa heeft een tramnetwerk. De bestaande netwerken worden nog steeds uitgebreid zo ook de capaciteit van de stations. Het netwerk van Madrid dat een totale lengte van 320 km heeft verwerkte in 2008 685 miljoen passagiers, gevolgd door het netwerk van Barcelona met een lengte van 123 km dat in 2009 405 passagiers vervoerden.

…….Het Spaanse wegennet heeft een totale lengte van ongeveer 370.000 km. Dit bestaat uit tolwegen, snelwegen, autowegen (libres), autowegen en conventionele wegen. In dit cijfer zijn niet opgenomen de stedelijke wegen en straten of land- en boswegen. Spanje is daarmee het derde land in de wereld op dit gebied, net achter de Verenigde Staten en China.

Een veerboot op het trajecty tussen Algericas - Cueta.
Een veerboot op het trajecty tussen Algericas – Cueta.

…….Verder heeft Spanje 53 internationale havens verdeeld over de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zeekust. In het bijzonder de haven van Algeciras, de Spaanse haven die, qua vervoer van personen en goederen, mee kan tellen als wereldhaven. Maar ook de haven van Vigo, een van de drukste in termen van vrachtvervoer, en zeker voor de visserij, zowel levende als diepgevroren vis. De haven van Sevilla de enige echte, aan een riviermonding gelegen haven van Spanje. De stad zelf mag dan wel verder het land in liggen, de haven op zich is ingesloten, ¨wordt gevormd¨, door de rivier de Guadalquivir. De haven van Cadiz is een strategische haven voor het vervoer van goederen naar de Atlantische archipel van de Canarische Eilanden. De haven van Barcelona is de grootste van de Middellandse Zee en wordt grotendeels gebruikt door het cruise verkeer, waarin zij de mondiaal gezien de tweede is.

Telecommunicatie

…….Spanje heeft een goed telecommunicatienetwerk; het uitgebreide netwerk van glasvezelkabel moet nog worden toegevoegd aan het grootste onderzeese kabelnetwerken het is nu via de satellieten verbonden met de vijf continenten.

…….De grootste internet en telefonie operator is het multinationale Telefónica, gevestigd in Madrid, die zowel het vaste als het mobiele overheerst. Het komt voort uit het oude staatstelsel van de telefonie. Sinds 1994 is hier verandering in gekomen door het openstellen van de telecommunicatiemarkt voor meer concurrentie op alle fronten. Na het uiteenvallen van deze monopolie verscheen er in 1994 Airtel (nu Vodafone) met zijn mobiele telefonie en wat televisie en radio betreft verscheen er het bedrijf van Retevisión in 1998. Voor de vaste telefoon en toegang tot het internet bestaat er tegenwoordig een kabelnetwerk dat voor het grootste deel in handen is van ONO, aangevuld met nog wat regionale bedrijven. Bovendien is er altijd nog de originele exploitant van het net, Telefonica dat zijn netwerk en centrales moet delen, door het te leasen, aan andere bedrijven. In de mobiele telefonie zijn er vier bedrijven met hun eigen netwerk en dan heb je nog een groot aantal virtuele netwerk operators. Spanje is een land met een hoge dekkingsgraad. In 2006 had 98% van het Spaanse grondgebied gsm dekking en loopt het daarmee vooruit op landen als Frankrijk, Italië of Duitsland.

Media

…….Ook in dit land is televisie een belangrijk communicatie middel. De drie belangrijkste zenders zijn La 1, Antena 3, en Telecinco. Zij zijn goed voor 40% van de aandelen, samen met nog een 136 tal andere kanalen en publieke regionale zenders vormen zij FORTA (Federación de Organismos de Radio y Televisión Autonómicos). Na 2010 is er omgeschakeld naar een digitale signaaloverdracht. Hiermee is de weg geopend voor zowel digitale vrije zenders als betaalde digitale platforms.

…….De grote kranten de geen aandacht besteden aan sport zijn El Pais en El Mundo, aangevuld met Vanguardia, El Periódico, ABC en La Voz de Galicia; plus de gratis kranten, 20 Minutos en Qué!. Van de dagelijkse sport-media zijn de belangrijkste Marca, As, Sport en El Mundo Deportivo.

…….De belangrijkste radiozenders in het land zijn Cadena SER, Onda Cero, COPE en RNE.

…….De derde sector van de communicatie middelen vinden we de, media non profit, de lokale en specifieke zenders die hun diensten leveren aan de gemeenschap. De meeste van hen hebben zich gegroepeerd in la Red de Medios Comunitarios gezeteld in Cuac FM (La Coruña).

Cultuur


Kunst

Cover van de eerste editie van Don Quichot, geschreven door Miguel de Cervantes, een van de kroonwerken van de wereldliteratuur, en het tweede meest bewerkte en vertaalde boek in de geschiedenis, na de Bijbel.
Cover van de eerste editie van Don Quichot, geschreven door Miguel de Cervantes, een van de kroonwerken van de wereldliteratuur, en het tweede meest bewerkte en vertaalde boek in de geschiedenis, na de Bijbel.

…….De verschillende volkeren in de gehele voorbije geschiedenis van Spanje, de grens situatie van het schiereiland dat het als het ware afscheid van de rest van het continent waardoor de culturele tradities erg verschillen, de lange periode van de politieke invloed van de Spaanse monarchie, en de uitbreiding naar Amerika, maken dat de culturele en het artistieke erfgoed van Spanje tot een van de rijkste, meest gevarieerde en invloedrijkste van het Westen. Het wijst op het rijke en behoudende erfgoed dat Spanje, zowel op architectonisch aanzien met zijn tempels, paleizen, forten, historische tuinen, monumentale stedelijke complexen, en op het etnografische erfgoed en de musea, waaronder een aantal van de bekendste en meest bezochte in de wereld, we noemen het Prado en het Reina Sofia Museum, en nog een aantal andere culturele evenementen.

…….Spanje is voor vele auteurs de geboorteplaats geweest. Auteurs in vrijwel alle artistieke disciplines, we vernoemen de Spaanse bijdrage op het gebied van de schilderkunst met genieën van universele betekenis, zoals Velázquez, Goya, Pablo Picasso en Salvador Dali zijn bijzonder relevant. En in de literatuur ook daar zien we essentiële namen als Miguel de Cervantes, Lope de Vega, Calderon de la Barca, Quevedo, Galdós o Lorca en nog vele anderen.

  • Architectuur in Spanje
  • Ambachten in Spanje
  • Beeldhouwkunst in Spanje
  • Literatuur in Spanje
  • Muziek in Spanje
  • Schilderkunst in Spanje
  • Filmkunst in Spanje
  • Cartoonkunst in Spanje
  • Folkloristische muziekkunst in Spanje
  • Museums in Spanje

    Santiago Ramón y Cajal.
    Santiago Ramón y Cajal.

Wetenschap en Technologie

Zie ook:  Historia de la ciencia y la tecnología en España

…….Spanje is goed uitgerust in termen van technologische en industriële infrastructuur, in de afgelopen jaren zijn er in alle belangrijke industriegebieden technologische parken alsmede Universiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling aangelegd. Op dit moment vindt men verspreidt over Spanje 41 technologische parken. In deze parken hebben zich ondertussen 1080 bedrijven gevestigd waarvan 108 zich specialiseerde in het ontwikkelen en onderzoeken en nog 12 andere zijn nog in oprichting. De tak van onderzoek en ontwikkeling is de afgelopen jaren erg in zwang en groeit gestaag.

Spaans erfgoed

Aquaduct te Segovia
Aquaduct te Segovia

…….Let wel,,,, Spanje is het tweede land, na Italië, met de meeste Werelderfgoederen ter wereld. Momenteel heeft men 43 landgoederen, waaronder de Pyreneeën, dat gedeeld wordt met Frankrijk, die toto de werelderfgoederen behoren. En aan de andere kant heeft Spanje 11 cultureel immateriële goederen waarmee het na Kroatië in Europa ook op de tweede plaats staat.

  • 1984  Parque GüellPalacio Güell y Casa Milà (Barcelona)
  • 1984  Monasterio y Real Sitio de El Escorial ( Madrid)
  • 1984  Catedral de Burgos (Burgos)
  • 1984  La AlhambraEl Generalife y Albaicín (Granada)
  • 1984  Centro histórico de Córdoba (Córdoba)

    De muur van Ávila.
    De muur van Ávila.
  • 1985  Monumentos de Oviedo y del Reino de Asturias (Asturias)
  • 1985  Cueva de Altamira (Cantabria)
  • 1985  Ciudad vieja de Segovia y su Acueducto (Segovia)
  • 1985  Ciudad vieja de Santiago de Compostela (La Coruña)
  • 1985  Ciudad vieja e iglesias extramuros de Ávila
  • 1986 – 2001  Arquitectura mudéjar de Aragón
  • 1986  Parque Nacional de Garajonay, en La Gomera (Santa Cruz de Tenerife)
  • 1986  Ciudad vieja de Cáceres (Cáceres)
  • 1986  Ciudad histórica de Toledo

    Klooster van Guadalupe
    Klooster van Guadalupe
  • 1987  Catedral Reales Alcázares y Archivo de Indias de Sevilla (Sevilla)
  • 1988  Ciudad Vieja de Salamanca, (Salamanca)
  • 1991  Real Monasterio de Santa María de Poblet, (Tarragona)
  • 1993  Conjunto arqueológico de Mérida (Badajoz)
  • 1993  El Real Monasterio de Santa María de Guadalupe, (Cáceres)
  • 1993  El Camino de Santiago de Compostela
  • 1994  Parque Nacional de Doñana, (CádizHuelva y Sevilla)
  • 1996  Ciudad histórica fortificada de Cuenca (Cuenca)
  • 1996  La Lonja de la seda de Valencia (Valencia)
  • 1997  Palacio de la Música Catalana y Hospital de San Pablo, (Barcelona)
  • 1997  Las Médulas (León)

    San Milán de Suso.
    San Milán de Suso.
  • 1997  Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido (Huesca)
  • 1997  Monasterios de San Millán de Suso y de Yuso, (La Rioja)
  • 1998  Arte rupestre del Arco Mediterráneo de la península Ibérica
  • 1998  Universidad y recinto histórico de Alcalá de Henares, (Madrid)
  • 1999  Ibiza (Islas Baleares), biodiversidad y cultura
  • 1999  San Cristóbal de La Laguna, en Tenerife (Santa Cruz de Tenerife)
  • 2000 Sitio Arqueológico de Atapuerca, (Burgos)
  • 2000 Palmeral de Elche, (Alicante)
  • 2000 Iglesias románicas del Valle de Bohí, (Lérida)
  • 2000 Muralla romana de Lugo (Lugo)
  • 2000 Conjunto arqueológico de Tarragona (Tarragona)
  • 2001  Misterio de Elche, (Alicante)

    Monumenten van Oviedo en van Koninkrijk van Asturias.
    Monumenten van Oviedo en van Koninkrijk van Asturias.
  • 2001  Paisaje cultural de Aranjuez, (Madrid)
  • 2003 Ciudades de Baeza Úbeda, (Jaén)
  • 2005 Portal de la Natividad de la Sagrada Familia y Cripta de la Colonia Güell, (Barcelona)
  • 2006 Puente de Vizcaya, Portugalete – Guecho (Vizcaya)
  • 2007  Parque nacional del TeideTenerife (Santa Cruz de Tenerife)
  • 2009  Torre de Hércules, (La Coruña)
  • 2012  Las Minas de AlmadénAlmadén (Ciudad Real)

Offíciële Feestdagen

…….Elk jaar wordt er weer een kalender voor de feestdagen opgesteld, enigszins afhankelijk van de verdeling over de verschillende weken. Uit het gemeenschappelijke repertoire van feesten over geheel Spanje worden de volgende feesten meestal gekozen.

.

Feesten

1 januari  Nieuw jaar – Año Nuevo.
6 januari  Drie Koningen – Reyes Magos, wordt door heel Spanje gevierd.
19 maart  San José, wordt niet in het hele land gevierd.
Maart, april  Witte donderdag – Jueves Santo, wordt ook niet in het gehele land gevierd.
Maart, april  Goede vrijdag – Viernes Santo.
Maart, april  2de Paasdag Lunes de Pasque, wordt niet in het gehele land gevierd.
1 mei  Dag van de – Arbeid Día de Trabajo.
25 juli  Sint Jacob – Santiago Apóstol, patroon van Spanje voor de katholieke kerk, wordt niet door heel Spanje gevierd.
15 augustus  Maria verrijzenis – Acunción de la Virgen
12 oktober Nationale feestdag Spanje – Fiesta Nacional de España, de dag dat Amerika ontdekt werd. Dag van Columbus en van Onze Lieve Vrouw van Pilar.
1 november  Allerheiligen – Día de Todos los Santos.
6 december  Dag van de grondwet – Día de constitución, datum van de goedkeuring van de grondwet in 1978.
8 december  Onbevlekte ontvangenis Inmaculada Concepción, patrones van Spanje voor de katholieke kerk.
25 december Kerstmis – Dia de Navidad, geboorte van Christus.

12 oktober werd ingesteld als de nationale feestdag. Militaire Parade 2013.
12 oktober werd ingesteld als de nationale feestdag. Militaire Parade 2013.

…….Volgens het Spaanse Arbeidsrecht zijn vier van deze dagen vaste feestdagen: Nieuwjaarsdag, de Dag van de Arbeid, de Nationale Feestdag van Spanje, en Kerstmis. Op deze dagen wordt er niet gewerkt, en als ze op een zondag vallen worden de vrije dag naar maandag verplaatst.

……Plus negen landelijk getinte feestdagen. Daar bovenop kan elke autonome gemeenschap twee extra vrije dagen vastleggen, en elke afzonderlijke gemeente kan er ook nog twee vastleggen, met een maximum van 14 dagen per gemeente.

Religieuze feestdagen

Zie ook: Semana Santa en España

…….Het katholieke geloof is het overheersende geloof van Spanje door de gehele geschiedenis heen. Deze feesten zijn dus van groot belang en spelen een belangrijke rol in steden als Granada, Sevilla, Málaga, Valladolid en León. De religieuze feesten die het openbare leven meest markeren zijn de feesten die betrekking hebben op het lijden van Christus, zoals de Semanas Santas van Granada, Málaga, Sevilla, Valladolid en León en Pasen, Pinksteren en Sacramentsdag (Corpus Christi).

Stierenvechten

Zie ook: Tauromaquia en Cataluña

Corrida de Toros Las Ventas, Madrid.
Corrida de Toros Las Ventas, Madrid.

…….In Spanje bestaat nog steeds de traditie van het typerende stierenvechten dat nog vele karakteriserende festivals met zich meebrengt.

…….De arena’s zijn verdeeld per categorie. Van de eerste categorie zijn: Las Ventas van Madrid, Real Maestranza van Sevilla, La Misericordia van Zaragoza, La Plaza de toros van Valencia, La Malagueta van Málaga, La Plaza de toros Monumental van Barcelona, La Plaza de toros Monumental van Pamplona, Vista Alegre van Bilbao, La Plaza de toros de los Califas van Córdoba, en lllumbe van San Sebastián.

Sport

La Veulta de España.
La Vuelta de España.

…….De belangrijkste sport van Spanje, het zal u niet ontgaan zijn, is voetbal. Maar ook basketbal, wielrennen, tennis, zaalvoetbal, handbal, atletiek en motorsport zijn van belang. Vandaag de dag is Spanje een land dat zeker meetelt in de wereld van de sport. Vooral sinds de Olympische spelen van Barcelona in 1992 zijn er verscheidene sporten die meer belangrijk geworden zijn. Zo is Spanje toonaangevend in de vechtsport, vooral in het karate, taekwondo en judo.

…….Spanje kent vele wereldkampioenen in sporten zoals zaalvoetbal, tennis, handbal, rolschaats hockey, waterpolo, zeilen, karate, judo, taekwondo, boksen, atletiek, gymnastiek, trial, enduro, triathlon, zwemmen, windsurfen, golf, motorraces, rally, fietsen, formule 1, basketbal en voetbal.

…….Elke zomer wordt er de Ronde van Spanje (Vuelta de España) gereden.

…….In 2010 won het nationale team van Spanje de FIFA World Cup door Nederland in de finale met 1-0 te verslaan en werd het ´t achtste land ter wereld dat in deze competitie wel eens de eerste prijs behaalde.

Kunst in Spanje


Moorse kunst

…….Na de inval van de Moren en de stichting van het kalifaat van Córdoba (756) kende men in Spanje naast elkaar een christelijke en een Arabische Spanje. De Arabieren wisten de christelijke, hellenistische en Perzische elementen samen te voegen tot een eigen hoogstaande islamitische cultuur. Deze Moorse ( Arabische ) cultuur kenmerkte zich door prachtige versieringen in de moskeeën. De Moorse invloed bleef ook bestaan toen de Romaanse kunst en de gotiek opkwamen. De zogenaamde Mudéjarstijl kenmerkte zich door een mengeling van de vele bouwstijlen. Er werd baksteen gebruikt, geglazuurde tegels en ingewikkelde geometrische motieven.

…….In Zuid-Spanje bleef de Moorse stijl tot in de 15e eeuw toonaangevend, zoals in het Alcázar van Sevilla, een burcht waarvan de bouw in de tweede helft van de 14e eeuw begon. Het Alhambra (Granada) stamt uit de 13e en 14e eeuw.

…….De islamitische kunst zou in de 10de eeuw, tijdens de Kaliefperiode, tot de grootste bloei komen. De moskee van Córdoba en de dichtbij gelegen paleisstad Medina Azahara zijn de beste voorbeelden van deze kunst. Uit de Taifa periode (XI de eeuw) stammen de citadel van Malaga en de Aljaferia van Zaragoza. Uit de daarna volgende Almohaden periode dateren de Giralda en Torre del Oro in Sevilla.
De Nazarikunst, in het kleine koninkrijk Granada, zou in de XIV de en XV de eeuw prachtige voorbeelden leveren van de toen heersende ornamentele smaak, met als onbetwist hoogtepunt het geheel aan bouwwerken dat het Alhambra van Granada vormt en de bijbehorende tuinen van de Generalife.

…….Maar er was één klein stukje van Spanje dat deze moren niet te pakken kregen. Daar zat een visigotische koning, Pelayo genaamd, die de Moorse invasie wist te stuiten, door de slag bij Covadonga te winnen. Een beslissend punt in de Spaanse geschiedenis. Pelayo wordt ook wel eens de eerste Spaanse koning genoemd. Het is hierdoor dat de hedendaagse prinsen en princessen “Principes de Arturias”, worden genoemd.

…….Pelayo stichtte hier het nieuwe koninkrijk Asturië dat een toevluchtsoord voor de christenen werd. Dit wordt gezien als het begin van de Reconquista, wat nogal optimistisch gesproken is aangezien de christenen bijna heel het Iberisch schiereiland in minder dan 10 jaar aan de moslims verloren. En de uiteindelijke herovering op deze moren pas in 1492 werd voltooid, dat is dus 770 jaar later. Al die tijd werd er wisselend gestreden, en in vrede geleefd. Er was geen gezamenlijk ‘christelijk front’. Nee, deze christelijke groepen voerden ook onderling strijd, sloten wisselende bondgenootschappen.

…….Nadat de Moren de islam hadden ingevoerd, ontwikkelde zich een Moors-Spaanse cultuur van het allerhoogste wereldniveau. Granada, Córdoba en Sevilla groeide uit tot wereldsteden. Door een uitstekend irrigatiesysteem bloeide ook de landbouw enorm op. Deze periode van bloei duurde van 926 tot 1030 daarna viel het kalifaat van Córdoba uiteen in vele elkaar soms bestrijdende tawa’if (moslimstaatjes)

Romaanse kunst

…….De christelijke cultuur zou het ontstaan van de Romaanse kunst inluiden. Hij zou leiden tot de latere ontwikkeling door byzantijnse (Zamora) en Franse. In de twaalfde eeuw riep Sancho II van Navarra de monniken van Cluny te hulp. Zij moesten het verzet van de Spaanse christenen tegen de Moren helpen organiseren. Het waren deze Franse geestelijken die de Romaanse architectuur naar het schiereiland brachten. Vooral in Asturië en Galicië verrezen indrukwekkende Romaanse kloosters en kerken.

…….Kastelen en kloosters kleuren een periode die in de tijd van de kathedralen zijn esthetisch hoogtepunt zou bereiken. In de Romeinse tijd was de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela van vitaal belang. Er werden veel kerken gebouwd (San Martin de Frómista, San Isidoro de León, de kathedraal in Santiago zelf vormt het hoogtepunt van de Romaanse bouw- en beeldhouwkunst in Spanje. De sculptuur van het portaal is duidelijk een Zuid Franse beïnvloeding.

…….De bouwkunst uit deze periode van de Spaanse cultuurhistorie kenmerkt zich door uniformiteit. Van de meeste middeleeuwse kerken en kathedralen, brachten de bogen wat meer geborgenheid in het vaak weinig aansprekende interieur van de kerken in die tijd. In Catalonië, dat altijd een sterke band met Italië heeft gehad, zijn in de façades van de Romaanse kerken van Lombardije bogenreeksen terug te vinden.

…….De schilderkunst, zowel in fresco als op paneel, bloeide in Catalonië; de strakke stijl ontleende zijn vormentaal aan de Byzantijnse kunst.

…….In 1212 werden de Almohadische Moren verslagen in de Slag bij Navas de Tolosa. Ferdinand III van Castilië wist in 1236 Sevilla en in 1248 Córdoba te veroveren. Het Moorse Rijk dat overbleef stelde niet veel meer voor maar door de verdeeldheid aan christelijke kant eindigde de reconquista pas met de val van Granada op 2 januari 1492 t.g.v. de belegering door de Reyes Católicos. Deze datum wordt beschouwd als de eigenlijke vereniging van Spanje. Spanje bestond in die tijd uit vele koninkrijkjes: Asturia, Aragón, Castilla, Calicia, León, Majorca, Navarra en Valencia. Uiteindelijk werden dit alles grotendeels verenigd door het huwelijk van de ‘katholieke  monarchen’, Ferdinand II van Aragon en  Isabella I van Castilië. Zij tekenen beide het zogenaamde Verdrijvingsedict, waarin staat dat alle Joden zich of moeten bekeren tot het christendom of het land verlaten, met achterlating van goud, zilver en geld. Dit maakte een eind aan een lange periode van joodse aanwezigheid in Spanje.

De Gotiek

…….Vanaf de dertiende eeuw nam met de komst van de monniken van Citeaux de Franse invloed in Spanje toe – en daarmee kwam de gotiek op het Iberisch Schiereiland tot ontwikkeling. Vanuit Frankrijk werd in het noorden de gotiek verbreid, waarvan in de religieuze bouwwerken van Burgos, Toledo, León, Palma en Girona de meest betekenisvolle voorbeelden zijn weer te vinden.

…….De gotiek onderscheidt zich door een geraffineerde vlakvorming en accentuering die je verkrijgt door een aaneenschakeling van profielen, bogen en ribconstructies. Typisch gotische scheppingen zijn onder andere de kloosters van Poblet en Santes Creus in Cataluña. Dat geldt ook voor de abdijen van Veruela en Piedra in de provincie Zaragoza en die van Fitero in het uiterste zuiden van de provincie Pamplona. Ook de kathedraal van Tarragona is uitgesproken gotisch van karakter.

…….Het beroemde vrouwenklooster van Las Huelgas, dat in de omgeving van Burgos ligt, gold in de twaalfde en dertiende eeuw als de machtigste abdij op het Iberische schiereiland. Nu is het een van de mooiste gotische monumenten van de cisterciënzerorde in Spanje.
De kathedraal van Toledo, waaraan in 1227 werd begonnen, komt sterk overeen met die van Bourges in Frankrijk. Een ander voorbeeld van Frans-Spaanse gotiek is de kathedraal van de Noord-Spaanse stad Burgos. De eerste bouwmeester was een Fransman. Hoewel er tot ver in de zestiende eeuw aan deze kathedraal is gebouwd, is de authentieke stijl bewaard gebleven. Dat geldt niet voor de van oorsprong gotische kathedraal van Sevilla, die nu een bonte chaos aan bouwstijlen laat zien.

…….Terwijl de gotische beeldhouwkunst geheel onder invloed van Frankrijk en Duitsland stond, werd de schilderkunst beïnvloed door Toscane en de Nederlanden.

…….Kenmerkend voor de Spaanse architectuur in de overgang van late gotiek naar Renaissance is de door ornamentiek overwoekerde platereske stijl. Bij het begin van de XV de eeuw heeft de met ornamenten overladen gotische stijlvariant belangrijke bouwwerken opgeleverd zoals bijvoorbeeld de kathedraal van Sevilla, de Hospitales Reales van Santiago, Granada en Toledo, het klooster van San Juan de los Reyes (Toledo) en het Palacio del Infantado (Guadalajara).

De Reyes Católicos en de Conquistadores

…….Het huidige Spanje was een feit en in navolging van Portugal begon ook Spanje zich op de ontdekkingsreizen te storten. Door de vrede die in 1492 ontstond waren veel soldaten werkeloos en vele van hen lieten zich inschepen op deze ontdekkingsreizen. Deze zeevaarders/veroveraars werden de conquistadores genoemd. Christoffel Columbus zocht zijn weg naar Indië in westelijke richting en ontdekte (zich zelf niet bewust) op deze wijze Amerika. Vele succesvolle expedities volgde het spoor van Columbus en binnen afzienbare tijd was Spanje een wereldrijk.

…….Onder het bewind van de Habsburgers (1504-1700) en de Bourbons (1700-1868) breidde zich deze wereldmacht nog verder uit. Karel V verenigde Duitsland, Bourgondië, de Nederlanden, Oostenrijk, Hongarije, Bohemen, Moravië en delen van Italië. En daar kwamen de overzeese gebieden dan ook nog eens bij: Grote delen van Amerika en de Filipijnen.

…….Bij Karels troonsafstand in 1556 werd het rijk verdeeld tussen zijn zoon Filips II ( Spanje, de Nederlanden en de koloniën) en zijn broer Ferdinand (het Duitse Keizerrijk)

…….Hierna begon er weer een periode van verval. De Nederlanden maakte zich los vanwege de problemen met de godsdiensttwisten en de centralisatie waarmee zij het niet eens waren. Ook de Turken bleven lastig voor Spanje. De Fransen voelde zich omsingeld door de Habsburgers. En dan was er ook Engeland nog. Uiteindelijk namen deze landen de leidende posities over.

Van Habsburgers naar Bourbon en vervolgens naar Bonaparte

…….In 1700 benoemde Karel II de 16 jaar oude Filips, de kleinzoon van Karels zus Maria Theresia van Spanje, als zijn opvolger. Dit maakte dat van het Huis van Habsburgers overgeschakeld werd naar het Huis van Bourbon. Het waren hevige tijden tot 1714 woedde er de Spaanse Successieoorlog, waarin Spanje, Frankrijk, de Nederlanden en het opkomende Engeland in betrokken waren.

…….Aan het begin van de 19de eeuw had Napoleon Bonaparte grote delen van Europa veroverd waaronder Spanje. Hij zette de Bourbons aan de kant, wat resulteerde in een jarenlang durende guerrillaoorlog, bekend a la de Guerra de Independencia (de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog). Deze was ontstaan in Madrid op 2 mei 1808 dit verhaal is mooi weergegeven door de twee schilderijen van Goya te zien in het Prado. Napoleon kreeg deze opstand niet onder de knie, mede omdat hij troepen uit Spanje moest weghalen om het front in Rusland te versterken. Met behulp van de Engelse generaal Wellington werden de Franse in 1814 uit Spanje verjaagd.

{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=España|oldid= 96850942|datum=20161118}}

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s