Het Iberisch schiereiland, de lijn in het noorden geeft de grens van het schiereiland aan.

Iberisch Schiereiland

(Península ibérica / Península ibèrica /Iberian Peninsula / Péninsule ibérique)

……Het Iberisch schiereiland bevindt zich in het zuidwesten van Europa; het wordt omringt door de Middellandse Zee en de Atlantische oceaan, en is met het noordoostelijke deel verbonden met het continent Europa. De grens van het schiereiland wordt gevormd door het Pyrenese gebergte. Deze landengte (de smalste plaats) is, geografisch gezien, de centrale verbinding, in één rechte lijn, tussen twee golven, namelijk de Golf van Biskaje, bij Bayonne en de kust van Narbonne (beide gelegen in Frankrijk), de Golfe de Lion, dat inhoud dat de zuidelijke rand van Frankrijk inbegrepen is binnen het schiereiland.

……Het verdere oppervlak van het schiereiland word bijna geheel bezet door twee landen, Spanje en Portugal. Daarnaast bevinden ook Andora en een stukje Brits grondgebied, Gibraltar, zich op het schiereiland. Politiek gezien wordt het eerder genoemde Franse deel, de departementen die grenzen aan de Pyreneeën, niet beschouwd als zijnde onderdeel van het schiereiland.

……De historische benamingen voor het continentale grondgebied gelegen voorbij de Pyreneeën, met uitzondering van het Franse grondgebied, zijn: Iberisch schiereiland, Iberië, het Spaanse schiereiland ( in het Spaans is er nog een vierde benaming, península hespérica, als je dat vertaald dan kom je uit op zoiets als, Grieks mythologisch schiereiland).

Ga naar:
Toponymie
Geografie
Natuur
Demografie
De politieke verdeling van het Iberisch schiereiland

Toponymie


……De naam komt van de rivier de Íber, waarschijnlijk is dat de tegenwoordige rivier de Ebro, hoewel het ook een andere rivier in de provincie Huelva zou kunnen zijn. Zeer oude teksten maken melding van een rivier, de Iberus, en een volk dat de Iberiërs worden genoemd. In het begin, in het oude Griekenland, noemde de Grieken het “Hesperia”, omdat het het meest westelijke deel van de Middellandse Zee was, hoewel men er niet helemaal zeker van is dat ze hiermee verwezen naar Spanje, Marokko of beide. Later zouden de Grieken het Iberia gaan noemen.

Polybios, een Griekse geschiedschrijver uit de 2e eeuw v. C. die op het schiereiland leefde, schreef:

Het deel dat valt binnen “Nuestro Mar” (Mediterrarean), de kolommen van Hercules, valt noemt men Iberia. Maar het deel dat meer richting de Grote Zee of de Buitenste Zee (Mar Exterior, de Atlantische Oceaan) valt, heeft niet allemaal dezelfde naam, omdat men het pas kort geleden ontdekt, en erkend heeft.

…………………………………………………………………………………………………………………….. Polybios.

Strabo wijdt zich in zijn boek III uit over het Iberisch schiereiland:

Het eerste deel ervan (Europa) is, zoals we al eerder zeiden, het Westen; genaamd Iberia; dat, in met zijn enorme omvang slechts dun bevolkt is, omdat bijna het gehele gebied met bergen, bossen, arme vlaktes en ongelijk geïrrigeerde gebieden bedekt is.

…………………………………………………………………………………………………………………….Strabo, Boek III.

Foto genomen van het Iberisch Schiereiland vanuit een kunstmaan.
Bestuurlijke locaties
 Verdeling………………….   Andorra
  Spanje
   Portugal
  Groot Britannië
  Zuiden van Frankrijk
Geografische locatie  Europa
Zeeën Atlantische oceaan (incl. de Golf van Biscaje), Middellandse Zee (incl. de Alboránzee), Straat van Gibraltar
Oppervlakte 622 918 km²
Fysisch-politieke kaart van het Iberisch schiereiland
Kaart van Europa volgens Strabo.

……..Appianus van Alexandrië (2e eeuw), schreef in zijn Historia romana:

…..De grootte van Iberia, dat nu door sommige Hispania in plaats van Iberia wordt genoemd, is eigenlijk …..te groot voor één enkel land, wiens breedte meer dan tienduizend stadiums is en.zijn lengte gelijk is aan …..zijn breedte.De grootte van Iberia, dat nu door sommige Hispania in plaats van Iberia wordt genoemd, is …..eigenlijk te groot voor één enkel land, wiens breedte meer dan tienduizend stadiums is en zijn lengte …..gelijk is aan zijn breedte.

…………………………………………………………………………………………………………………..Apiano, Historia romana.

………..Historici en geografen uit de Griekse cultuur, zoals Herodotus, Strabo en Apiano noemde het …..Iberia. De Romeinse schrijvers noemde het op hun beurt Hispania. De geschiedschrijving gebruikt …..ook andere namen zoals: Celtaria, Celtiberia, Tierra de Tartessos, Al-Andalus, etc. Sommige …..wetenschappers, zoals Dámaso Alonso vinden dat de naam “Península Hispánica” meer geschikt zou …..zijn.

Historische evolutie

18e eeuwse kaart, gegraveerd in koper en met de hand gemaakte illustraties, die de verschillende topografische kenmerken van het schiereiland beschrijven.

……De Grieken gebruikten dus de naam Iberia voor het schiereiland, hoewel zij slechts bekend waren met het deel rond de rivier de Iber, zuidelijk gelegen aan de Middellandse Zee. Hispania was de naam die door de Romeinen werd gebruikt om het Iberisch schiereiland aan te duiden, een naam die mogelijk van origine Punisch is.

……Na de islamitische verovering kreeg het de naam al-Ándalus en werd het een deel van de Noord-Afrikaanse provincie van het Omajjaden Kalifaat (711 – 1492) dat later veranderde in het emiraat van Córdoba en nog later in het kalifaat van Córdoba dat onafhankelijk was van het Abbasiden kalifaat. Met de ontbinding van het kalifaat van Córdoba in 1031, werd het gebied verdeeld in de eerste Taifa-koninkrijken), de daaropvolgende periode, het tijdperk van de Almoraviden, de tweede Taifa-koninkrijken en tijdens de fase van de Almohaden de derde Taifa-koninkrijken.

……Later, na de dynastieke unie van de Kroon van Castilla en Aragón, en de verovering van Granada en het grootste deel van het Koninkrijk Navarra, begon men de naam Spanje voor de resulterende gebieden te gebruiken, hoewel de wettelijke éénwording pas in de 18e eeuw, met de komst van de Bourbons, geconsolideerd werd.

……Tot het einde van de 17e eeuw, en het begin van de 18e eeuw, werden alle volkeren die op dat moment aanwezig waren op Iberisch schiereiland beschouwd als Spanjaarden, net als de verschillende volkeren van Scandinavië beschouwd werden als Scandinaviërs, of die van het Balkan-schiereiland als Balkanezen. En ook de volkeren van het Europese schiereiland beschouwd worden als Europeanen.

……De Portugezen voelde zich bezwaard om ook Spanjaarden genoemd te worden, maar omdat men ook geen Castilianen genoemd wilde worden, nam men de beslissing om alle andere ‘Spaanse’ koninkrijken Hispania te noemen.

……Door de historische toedracht, zowel politiek als cultureel, is het onmogelijk om de Portugesen ‘Spaans’ te blijven noemen, zonder dat zijn verward worden met de andere Castiliaanse volkeren van het península hispánica (Spaanse schiereiland). Men begint vanaf dat moment de uitdrukking ‘Ibérico’ te gebruiken om beide volkeren van het península hispánica aan te duiden, en wordt bij voorkeur de benaming península ibérica (Iberisch schiereiland) gebruikt om het hele schiereiland aan te duiden. Dit proces liep parallel en was vergelijkbaar ten opzichte van het proces dat zich in het buitenland voordeed als men sprak over het Spaans, en dan het Castiliaans bedoelde dat door de Spaanse regering in de 18e eeuw omgezet werd tot de enige officiële taal bij de officiële oprichting van het Koninkrijk Spanje. Zo werd ook de betiteling van koningen van León, Castilla, Aragón, Sicilië etc. veranderd tot Koningen van Spanje, om daarmee uiteindelijk de bestuurlijke éénwording voor de nieuwe internationale presentatie van de monarchie van het plateau  aan te geven.

 

Geografie


Nachtfoto van het Iberisch schiereiland vanuit de ruimte (NASA).

……Het schiereiland heeft een oppervlakte van 623.000km², waarvan ongeveer 40.000km² toehoort aan het Franse deel. Verder bevinden zich binnen de grenzen van dit Spaanse schiereiland het vasteland van Portugal, Andorra, en Gibraltar.

……In het zuiden wordt het schiereiland gescheiden van Afrika (Marokko en Algerijë) door de Middellandse Zee (die in dit gebied de Alboran-zee wordt genoemd) en de Atlantische Oceaan, met de Straat van Gibraltar als de grens tussen beide.

……Het hoogste punt is de Mulhacén met een hoogte van 3482 meter boven zeespiegel. De langste rivier is de Tajo (Taag)met een lengte van 1007 km (731 km in Spanje en 275 km in Portugal).

……De Griekse geograaf Strabo, zegt over het Iberisch schiereiland, dat het lijkt op de huid van een stier.

……Iberia…..lijkt op een huid gespannen in de lengterichting van het westen naar het oosten en in de zin van breedte van het noorden naar het zuiden.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………Strabo

……In zijn geheel, als alles tot dezelfde staat zou behoorde (zoals het bijvoorbeeld was tussen 1580 en 1640, met uitzondering van Andorra) zou het op de 48ste plaats van grootte landen staan en qua bevolking zou het de 24ste plaats innemen.

Geografisch centrum

……Er is geen wetenschappelijke consensus over waar het geografische middelpunt van het Iberisch schiereiland zou liggen. De locaties die genoemd worden in de madrileense provincie zijn Getafe met de ‘Cerro de los Ángeles‘ als geodetisch punt, en Pinto (20 km onder Madrid) bij de samenkomst van de straten Maestra María del Rosario en Hospital, maar de erkenning van deze punten word al eeuwenlang betwist. Meer recentelijk zijn andere theorieën meer op de voorgrond gekomen, deze plaatsen het geografisch centrum in de provincie Toledo.

Topografie

……Topografisch gezien kan men het grootste deel van het oppervlakte aanmerken als zijnde een plateau (hoogvlakte), met een lichte helling naar het westen, het heeft een gemiddelde hoogte van 600 mtr boven zeespiegel; de kust is rotsachtig, met kliffen in het noorden, noordoosten, noordwesten en zuidoosten, waarbij het grootste deel van de oostelijke en zuidelijke kust zacht glooiend is.

Extreme punten

  • Het meest noordelijke punt: Een heel klein eilandje (islote) genaamd Estaquin de Sigüelos, vlakbij de baai van Estaca de Bares, in de provincie La Coruña.
  • Het meest zuidelijke punt: Punta de Tarife op het eiland Las Palomas, in de provincie Cadiz.
  • Het meest westelijke punt: Cabo de la Roca, een kaap in het natuurpark van Sintra-Cascais, in het district Lisboa.
  • Het meest oostelijke punt: Het eiland Masa de Oro in het natuurpark Cabo de Creus, in de provincie Gerona.
  • Het meest diepe punt: Torca del cerro del Cuevón (grot) (-1589 m onder het oppervlak dat ligt op 2019 meter boven het zeespiegel).
  • Het hoogste punt: Mulhacén (3482 mbzs).
  • Het geografische middelpunt: Volgens het National Geographic Institute is het moeilijk om het te bepalen en erg afhankelijk van de gebruikte methode. Historisch gezien twisten de twee plaatsen Getafe en Pinto in de provincie Madrid om de erkenning, maar andere studies plaatsen het op verschillende punten in de provincie Toledo.
  • De hoogst gemeten temperatuur: 51 °C in Sevilla, 30 juli 1876.
  • De laagst gemeten temperatuur: −32 °C bij het meer Estangento, Lérida, op 2 februari 1956.

Rivieren

……De meest belangrijke rivieren van het Iberisch schiereiland zijn, in aflopende volgorde van lengte, de Tago, de Duero, de Guadiana en de Guadalquivir. Deze zijn allemaal meer dan 700 km lang.

 

Natuur


Geologie

Geologische kaart van het Iberisch schiereiland.

……De geologie van het Iberisch schiereiland is een reactie op lange geschiedenis van het schiereiland, vanaf  het Proterozoïsche tijdperk tot heden, laat het zien hoe continenten van elkaar losbreken en/of samengaan, hoe oceanen openingen forceren en hoe belangrijke gebergtes in de tijd gevormd zijn. De sporen en littekens van deze geschiedenis vormen de continentale korst, de structuur en de aard van de stollingsgesteenten, metamorfe gesteenten en afzettingsgesteenten vormden samen het schiereiland tot wat we vandaag de dag om ons heen zien.

Flora

Kurkeikenbos in het zuiden van Portugal (Algarve)

……Het geografische isolement heeft de ontwikkeling van een karakteristieke flora en fauna mogelijk gemaakt met een groot aantal endemische soorten. Een interresant feit is dat er, volgens een studie (2009) van de Sociedad Española de Ciencias Forestales (Spaanse Vereniging voor Bosbouw) in Spanje zo´n 18 miljard bomen groeien en dat er elk jaar ongeveer 280 miljoen bij komen.

……Spanje is het tweede land van de Europese Unie met meer bosareaal. In totaal is er 26,27 miljoen hectare oftewel 57% van zijn grondgebied bedekt met bossen, waarvan 14,73 miljoen hectare echt bosbouw is en de rest mediterrane struikgewas (struweel). Zweden, met 30,9 miljoen hectare (75% van zijn grondgebied), is het land met het meeste bosareaal, gevolgd door Finland, met 23,3 miljoen hectare; Frankrijk met 17,3 miljoen ha; Duitsland en Italië met respectievelijk 11 miljoen ha en Polen met 9,2 miljoen ha.

Potentiële bezetting van de Iberische bossen

……De flora van het schiereiland is, vanwege zijn biohistorische, geografische, geologische, orografische omstandigheden, één van de rijkste en meest gevarieerde van heel Europa, vergelijkbaar met die van mediterrane landen zoals Griekenland en Italië maar dan met meer diversiteit. Men schat dat het ongeveer 8.000 verschillende planten omvat, waarvan er vele endemisch zijn.

……Het middellandse zeegebied is in het verleden onderhevig geweest aan grote veranderingen wat betreft klimaat en vegetatie, dit samen met soms zeer grote variaties op het niveau van de zee en variaties in de relatieve posities van de continentale massa´s (de Europese en Afrikaanse platen). Met de komst van de planten en het isolement van het schiereiland, de mariene fluctuaties en de periodieke ijstijden ontstond er een gevarieerde diversiteit aan plantaardige soorten.

Bossen van Spanje volgens het IGNE.

……Het Iberisch schiereiland is gelegen op een belangrijke overgang tussen Afrika en Europa dat nog eens werd verrijkt, door de diverse klimaatsveranderingen, met steppeplanten, thermofiele, xerofiele, orophile, boreo-alpiene planten, etc, waarvan vele erin slaagde om ook na deze klimaatsveranderingen te overleven, dankzij de vele verschillende mogelijkheden die deze bergketens bieden, vaak door in hoogte te klimmen als het weer warmer wordt, of af te dalen als het kouder wordt. De geologische complexiteit van de meeste van de Iberische bergen, vooral van de Betische, het Iberisch Randgebergte, en de Pyreneeën verhoogde het aantal mogelijkheden om zich aan te passen nog eens extra, waarmee de huidige flora nog diverser en rijker werd.

Cantabrische bossen

……De Euro-Iberische regio wordt vertegenwoordigd door de Atlantische zone, die zich uitstrekt van het noorden van Portugal, Galicia, het Prinsdom Asturias, Cantabria, het Baskenland en de westelijke Pyreneeën en Noordwest-Navarra. Het wordt gekenmerkt door een vochtig klimaat, verzacht door de invloed van de oceaan, met gematigd koude winters en een korte droge periode. Het heeft invloed op veel punten van de manier van leven ook richting binnenland en dan vooral in de noordelijke en westelijke helften.

……De vegetatie bestaat veelal uit eiken (Quercus petraea), de zomereik (Quercus robur), de es (Fraxinus excelsior), de hazelaar (Corylus avellana) bevinden zich op de meer frissere gronden en de meer diep gelegen valleien. De bergachtige gronden kenmerken zich door de aanwezigheid van beukenbossen en in de Pyreneeèn soms door sparren (Abies alba). Deze beuken- en sparrenbossen bezetten de meer frisse hellingen met een diepe bodem (aarde) op niet al te hoge bergen. De mediterrane invloed voelt men door de aanwezigheid van laurier en steeneik, die zich op de warme richels en bergkammen bevinden, vooral op kalkhoudende bodems, waar de droogte wordt geaccentueerd.

……Door de exploitatie van de mens, doorheen de geschiedenis, zijn veel van deze bossen in weides veranderd, die in hun hagen en struwelen vinden we kleine stukjes van deze primitieve bebossingen terug. De natuurlijke randen worden gevormd door hagen en stekelige struiken die men op de oen stukken heeft  geplant, ze bestaan uit wilde rozen, bramen,sleepruimen, meidoorns en andere min of meer stekelige struiken als de brem en de Retama sphaerocarpa (vlinderbloemenfamilie).

Fauna

……Ook de fauna van het Iberisch schiereiland vertoond een grote diversiteit die voor het grootste deel te wijten is aan twee factoren, de geografische ligging van het schiereiland, tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee en tussen Eurazië en Afrika, en de grote diversiteit aan habitats en biotopen die weer een consequentie zijn van de aanzienlijke verscheidenheid aan klimaten en de gedifferentieerde regio’s.

……Onder de grote carnivoren bevinden zich twee soorten die in grote delen van West-Europa zijn verdwenen, de bruine beer, die overleeft  in het Cantabrische gebergte en in bepaalde delen van de Pyreneeën, en de Iberische wolf, een endemische ondersoort van het schiereiland. De meest emblematische carnivoor is ongetwijfeld de Iberische lynx, de meest bedreigde soort van het hele Europese continent. Veel talrijker zijn de populaties wilde katten, rode vossen en sommige marterachtige, zoals de das, de bunzing en de wezel, wat minder voorkomend zijn de otter, de boommarter en de steenmarter. De civetkatachtige worden vertegenwoordigd door genetkat, en de mangoesten door de Egyptische ichneumon.

……De herbivoren worden vertegenwoordigd door de tamelijk wijdverspreide soorten zoals enkele hertachtige; het edelhert, het damhert en het ree. Er zijn endemische populaties van berggeiten diep verscholen in de Pyreneeën en het Cantabrische gebergte vinden we nog gemzen. En ook het wilde zwijn is hier wijd verspreid.

 

Demografie


……Het Iberisch schiereiland telde in 2011 een bevolkingsaantal van 53.888.353 personen, dat is dan de bevolking van het vasteland van Spaanse schiereiland, het vasteland Portugal, Andorra en Gibraltar samen.

 

Gemeentes met de meeste inwoners van het Iberisch schiereiland

Foto Stad Land Inwoners Stad Land Inwoners Foto
Madrid Madrid Spanje 3 265 038 Alicante Spanje 334 329 Zaragoza
Barcelona Spanje 1 615 448 Córdoba Spanje 328 659
Valencia Spanje 798 003 Valladolid Spanje 313 437
Barcelona Sevilla Spanje 703 o21 Vila Nova de Gaia Portugal 302 295 Málaga
Zaragoza Spanje 674 725 Vigo Spanje 297 241
Málaga Spanje 568 030 Gijón Spanje 277 559
Valencia Lissabon Portugal 547 733 Hospitalet de Llobregat Spanje 256 065 Lisboa
Murcia Spanje 442 203 La Coruña Spanje 246 028
Sintra Portugal 377 835 Granada Spanje 240 099
Sevilla Bilbao Spanje 352 700 Vitoria Spanje 239 562 Murcia
de zijn cijfers zijn gebaseerd op gegevens uit 2011

 

De meest bevolkte stedelijke gebieden van het Iberisch schiereiland

Foto Metropolitaans gebied Land Inwoners Metropolitaans gebied Land Inwoners Foto
Madrid MG van Madrid Spanje 5 989 237 MG van Alicante-Elche Spanje 691 000 Oporto
MG van Barcelona Spanje 5 029 728 MG van Murcia Spanje 645 098
MG van Lissabon Portugal 2 821 697 MG van Bahía de Cádiz-Jerez de la Frontera Spanje 642 096
Barcelona MG van Oporto Portugal 2 459 470 MG van Vigo-Pontevedra Spanje 585 598 Valencia
MG van Valencia Spanje 1 541 047 MG van Granada Spanje 523 924
MG van Sevilla Spanje 1 304 613 MG van La Coruña Spanje 409 930
Lissabon MG van Málaga Spanje 966 478 MG van Valladolid Spanje 406 632 Sevilla
MG van Bilbao Spanje 901 617 MG van San Sebastián Spanje 406 418
MG van Asturias Spanje 817 502 MG van Tarragona-Reus Spanje 378 290
MG de Zaragoza Spanje 740 485 MG van Pamplona Spanje 347 213
de zijn cijfers zijn gebaseerd op gegevens uit 2011

 

De politieke verdeling van het Iberisch schiereiland


……Het Iberisch schiereiland omvat een groot deel van Spanje, Portugal, Andorra en Gibraltar. Historisch bedoeld men met het Iberisch schiereiland het Europese continentale grondgebied dat ten zuiden van de Pyreneeën ligt.

 

Land of afhankelijkheid van Inwoners Oppervlakte Opp. % Hoofdstad
Spanje 46 468 102 493 515 km² 84,663 % Madrid
Portugal 10 374 822 88 944 km² 15,258 % Lissabon
Andorra 79 218 435 km² 0,078 % Andorra la Vieja
Gibraltar 32 194 6 km² 0,001 % Gibraltar
Iberisch Schiereiland 56 954 336 582 918 km²

Naar boven

{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=Península Ibérica|oldid= 104153482|datum=20180101}}

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s