Spaans woordenboek

Arrabal

Een Arrabal (van het Spaans-Arabisch “arrabáḍ” en deze van het klassieke Arabische “rabaḍ”) is een territoriale uitbreiding of groepering van huizen en bedrijven die niet onder de gemeentelijke controle of stadsplannen vallen. Het was kenmerkend voor de groei van Europese steden tijdens de Middeleeuwen, een spontane stedelijke formatie buiten de muren, dat wil zeggen buiten de ommuurde ruimte, zich uitbreidend langs de hoofdwegen en vlakbij poorten, in de buurt van de bevolkingscentra, of rond nieuwe kloosters die werden gesticht op het terrein grenzend aan de steden. De bouw van nieuwe muren of omheiningen, om de gemeentelijke perimeter uit te breiden, maakte dat deze oorspronkelijke voorsteden in de stad als een nieuwe wijk opgenomen werden

Auto de Fe

De term Auto de fé betekent in het (oud-)Spaans “handeling van (het) geloof”, en is afgeleid uit het Latijnse “Actus Fidei”. Het is een ritueel van penitentie van door de inquisitie veroordeelde ketters en afvalligen. De term wordt vandaag de dag vooral geassocieerd met de brandstapel, waarop mensen werden gedood wegens ketterij.

Behetrías

Een volk, wiens buren het recht hebben hun Heer te kiezen.

Burgos

Geschreven als, burgos en niet als Burgos (de stad).

In de Middeleeuwen, fort gebouwd door de feodale edelen om toezicht te houden op de gebieden van zijn rechtsgebied, waar de gilden, onder anderen, van kooplieden en ambachtslieden zich vestigden. Een deel van de stad kon een onderdeel zijn van een grotere burgos.

Capellanía

Stichting (geldstorting, donatie) opgericht door een persoon die sommige van zijn bezittingen toeschrijft aan de betaling van een pensioen aan een predikant om de mis of andere diensten in een bepaalde kapel te vieren. Vaak ging het bij edelen of koningen om meerdere, soms wel duizenden missen, ter nagedachtenis, of om kwijtschelding van zonde.

Carreterismo

Het carreterismo , soms ook condadismo of purisme ( de laatste term die gebruikt wordt door de volgelingen van deze stellingen), is een ideologische stroom die noemt zichzelf Castellanista gebaseerd op de stelling van segovianos schrijvers Luis Carretero Nieva en zijn zoon Anselmo Carretero . In tegenstelling tot de sectoren Castellanismo, die geloven dat Castilla bestaat uit Castilla la Vieja , Castilla la Nueva en de Region Leonesa. De carreterismo maakt een onderscheid tussen Castilla en Leon, rekeninghoudend met de laatste als een non – Castiliaans regio, volgens zijn woorden.

Comarca

Een gebied vaak bestaande uit diverse bevolkingsgroepen. De afmetingen zijn variabel, maar hebben de neiging om een natuurlijke regio die niet alleen fysieke kenmerken (topografie, hydrografie, klimaat, vegetatie, bodem), maar ook menselijke (demografische, economische toepassingen, huisvesting op het platteland, stedenbouw) en historische determinanten samenvat in een geografische landschap.

Coroza

De coroza

De coroza was een geschilderde papieren of kartonnen hoed  in een conische vorm die werd gedragen door degenen die veroordeeld waren door de Spaanse inquisitie (of de Portugese inquisitie) en die diende als aanvulling op de ‘sambenito‘ . De functie van beiden was om de beklaagde in de ‘auto de fe‘ te wijzen op het feit dat hij God en zijn kerk had aangevallen en daarom de symbolen van schande moest dragen.

Zie ook: sambenito

Corregidor

(In vroegere tijden) Burgemeester van een aantal belangrijke steden die werd benoemd door de koning en bevoegd was in administratieve en gerechtelijke aangelegenheden.

Cortes

Geschreven als, Cortes.

Eerste – en Tweede kamer (hist. vrgb)
Volksvertegenwoordiging, Parlement.

A Cortes generales = (vglb) kamerverkiezingen

Crónica Profética

De crónica profetica is een historische tekst, geschreven in 883, die de Gotische oriëntatie uitlegt die de Asturische monarchie in zijn laatste fase heeft gebracht.
De tekst is in feite een profetie waarin de Goten, na de heerschappij van de Arabieren, wederom dezelfde straffen en ontberingen zouden opleggen die ze tijdens de overheersing zouden hebben doorstaan. De Arabieren zouden worden verdreven en Alfonso III zou opnieuw koning van een verenigd Spanje worden. In de kroniek wordt de Moor op zich als een wreed , laf en wellustig figuur verklaard. Het genereert ook de legende die de moslimoverwinning rechtvaardigt als een uiting van goddelijke toorn voor de slechte actie van de Visigotische edele.

Estafermo

De ‘Estafermo’ zouden wij in Nederland een houten (in dit geval een stalen) Klaas noemen.

Een pop die gemonteerd werd op een roterende horizontale mast op een basis. Hij was gewapend met een schild in zijn linkerhand en hield met zijn rechterhand een riem waaraan ballen of zandzakken hingen. De pop werd geplaatst aan het einde van een baan waarbij de ruiters te paard probeerden een echte gevechtssituatie te simuleren. De behendigheid bestond uit het slaan van het schild met de speer (lans) en daarna te voorkomen dat de pop tijdens het draaien de deelnemer met de buidels sloeg.

 

Foralismo

Het forallismo is een politieke doctrine gebaseerd op het terugeisen van bestuurlijke bevoegdheden, het verheerlijken van oude fueros en wetten van de verschillende gebieden van Spanje. Dit wordt gevoed door verschillende bewegingen waarvan sommige met geavanceerde ideeën over de maatschappij aan anderen met conservatieve ideeën.

Foralisme, het handhaven van de voorrechten en traditionele voorrechten tegenover het centraliserende beleid van het oude regime, volgens welke de regio’s hun autonome overheidsinstellingen, hun eigen systeem van rechtvaardigheid, belastingvrijstelling en rekrutering voor militaire dienst moeten behouden.

Fuero

De plaatselijke privileges , gemeentelijke handvest of fueros waren de wettelijke statuten die in een bepaalde plaats of gebied van toepassing waren, waarvan het doel, over het algemeen is het reguleren lokale leven, de creatie van een set van wettelijke regels, rechten en privileges verleende door de Koning , de Heer van de land of de raad zelf , dat wil zeggen, de wetten van een bepaald gebied of een plaats. Het was een systeem van lokale wetgeving dat, tijdens de Middeleeuwen in het Iberisch schiereiland heel normaal was. Het was de belangrijkste bron van de Spaanse middeleeuwse wetgeving. Het werd ook gebruikt in bepaalde delen van Frankrijk .

Junta de Fabrica

Traditioneel was de Junta de Frabrica (fabrieksbijeenkomst) een technische commissie die belast was met het beheer van de constructieve en artistieke interventies van de tempel of een gebouw, waarbij de overeenkomstige records werden vastgelegd in het “libro de fábrica” (fabrieksboek) met betrekking tot de uitgevoerde werken. Evenzo was er vroeger een “maestro de obras” (bouwmeester of constructiemanager) die na de uitvoering van de tempel (gebouw) waakte over het onderhoud van de tempel.

Mayordomo mayor

Mayordomo mayor del Rey‘. Waardigheid van de oude koninkrijken van León en Castilla . Het was ook de figuur van de ‘submayordomo mayor‘. De functie werd altijd uitgevoerd door leden van de hoge adel of zelfs royalty, en met toegang tot de troon van Carlos V (Carlos I van Spanje) vervangen door de functie van de ‘Mayordomo mayor del Rey de España‘, dit was de functie de Alfa in Nederland innam tijdens de tachtigjarige oorlog. Al met al een titel die bijna niet te vertalen valt.

Functies 

    • Chef hoofdkwartier van het Koningshuis, niet alleen eervol, maar ook effectief.
    • Verantwoordelijk voor de ceremonie van de Hof en het koninklijke etiquette.
    • Beheerder van het onroerend goed, hoewel deze functie door de eeuwen heen afnam ten gunste van andere ondergeschikte officieren van het hof.

Vereisten voor de uitoefening van de functie

In artikel IX van de tweede van de Siete Partidas  worden de eisen omschreven om toegang te krijgen tot de functie van Mayordomo Mayor del Rey en hun functies worden vermeld: 

    • Het zijn van een goede afkomst, omdat het, volgens de mentaliteit van de tijd, je zou dwingen om het goed te doen.
    • De rentmeester moest op de hoogte zijn van het kapitaal (de wijze waarop het koningshuis geld inde) en rechten van de koning om kapitaal (het staatsinkomen) te beheren en te verhogen.
    • De rentmeester moest weten hoe hij de boekhouding van het Koninklijk Huis moest bijhouden, zodat hij de koning kon informeren over de status van de rekeningen.
    • Loyaal wezen aan de koning, om de vriendschap van zijn onderdanen te winnen, aangezien alles met betrekking tot het Koninklijk Huis onder zijn jurisdictie viel.
Mozárabe

Mozaraben is de benaming voor de christenen die leefden onder moslim-dominantie in het Iberisch schiereiland, het tegenwoordige Spanje en Portugal, vanaf 711.

Voor de moslims waren ze, net als de Joden, dhimmis (beschermelingen). Ze konden hun geloof verder belijden doch dienden een speciale belasting te betalen(die relatief goedkoper was dan de belasting die de moslims moesten betalen). De Mozaraben hadden een eigen bestuur en eigen rechtbanken. Bekering tot de islam werd aangemoedigd. Bekering tot het christelijke geloof of tot het jodendom was verboden. De bouw van nieuwe kerken werd niet toegelaten. De Mozaraben hadden hun eigen ritus, de Visigotische ritus of ook wel Mozarabische ritus genoemd.

Naarmate de reconquista vorderde -de herovering van Spanje door christenen vanaf de 11de eeuw- werden de Mozarabische christenen opgenomen in de nieuwe christelijke koninkrijken van Noord-Spanje. Er kwam ook een migratie naar het noorden op gang, zeker in tijden van vervolging.

Municipio

Een municipio is een administratieve entiteit die één of meerdere locaties kan groeperen. Locaties die kunnen verwijzen naar steden, dorpen of gehuchten. Dit is een beknopte uitleg en in de toekomst zal ik er zeker een artikel over schrijven dat meer duidelijkheid zal geven

Parias

Paria’s waren Taifa koninkrijken ( 1031 – 1492 ) die belasting moesten betalen aan de christelijke koningen, met name het Koninkrijk van León maakte veel gebruik van deze wijze van belastingplicht. In ruil hiervoor zouden ze de Taifa niet aanvallen en ze beschermen tegen aanvallen van andere koninkrijken zelf als er zich gevechten voordeden tussen Taifa’s onderling.

Dat de islamitische Taifa’s over het algemeen kleiner waren dan die van de christelijke, militair machtige, koninkrijken, waren de moslims economisch en cultureel welvarender, waardoor het mogelijk was om aan de strenge eisen van de christenen te voldoen. Dit zorgde ervoor dat de verschillende Taifa-koninkrijken onbewust de christelijke legers financierden.

Toen de verbrokkeling van het kalifaat van Cordoba plaatsvond vanaf het jaar 1031 , begon het militaire overwicht van de christenen af te nemen.

Primer término

(op de) Voorgrond.

Real Provisión

Koninklijke Bepaling, is een beschrijving, een besluit, dat voorafging aan de echte wet, het was een algemeen gebruik in het koninkrijk Castilië van de XIII eeuw tot de XVI eeuw , dat als doel had om wetten te reguleren.

Sambenito

De sambenito waarop het kruis van San Andrés genaaid is.

De sambenito (een klein soort kazuifel) werd al gebruikt door de middeleeuwse pauselijke inquisitie . In het Handbook of Inquisitors (1378) beschrijft Nicholas Eymerich het als een tuniek die bestaat uit twee stoffen flappen, één aan de voorkant (borst) en één aan de achterkant (rug), waarop rode kruisen zijn genaaid.

Oorspronkelijk was het een wollen zak (saco = zak), gezegend (bendito = gezegend) door de priester, waaruit de naam voorkomt van gezegende zak (saco bendito) dat aanleiding gaf tot sambenito door fonetische assimilatie met San Benito (een Spaanse heilige bij ons beter bekend als Benedictus van Nursia) .

Zie ook: coroza.

Seo

Kathedraal in enkele Spaanse regio’s, met name Catalonië en Aragon.

Tenente

Was de verantwoordelijke persoon (van adel) voor het feodale mandaat dat overeenkwam met een stad of regio, aangewezen door de koning of heer tijdens de middeleeuwen in de christelijke koninkrijken van het Iberisch schiereiland. Het contract gaf geen eigendomsrechten en was tijdelijk. De huurder diende rechtspraak in, verzamelde koninklijke en militaire belastingen. Het resulterende inkomen was meestal gelijk verdeeld tussen de huurder en de koning.

%d bloggers liken dit: